Crassula ovata (yeşim ağacı)

Yeşim ağacı (Crassula ovata) Avrupa ve Amerika’da Jade plant diye tanınmıştır (jade yeşim demek). Diğer isimleri dollar plant’dır (dolar bitkisi, dolar çiçeği gibi). Para ağacı da derler. Crassulaceae familyasındandır. Ana vatanı Güney Afrika’nın en güneyidir.

Crassula ovata genel özellikleri

Sukulent bitkilerdendir. Kışın yapraklarını dökmez. Fazla soğukta veya uzun süreli suda kalması hariç diğer şartlara son derece dayanıklı bir bitkidir. Boyu uzadıkça ana gövde gibi yan dalları da dallanıp budaklanır. Gelişimi bitkinin bütününde gayet sağlam dallarla devam eder. Uygun iklime sahip bölgelerde 3 metre kadar büyür. Oldukça kalın gövde geliştirir ve küçük bir ağaç formunu alır. Yeşim ağacının hem gövdesi hem kalın dalları gayet dolgun ve çıkıntılı görünümleriyle yaşlı ağaç izlenimi uyandırır. Dalları kısacıkken kalınlaşır. Nesilden nesile hatıra kalacak şekilde uzun ömürlüdür. Yanlış toprak, yanlış sulama ve güneşten mahrum etmek gibi hatalar yapmazsanız çok dayanıklıdır.

Sığ bonsai saksısında yeşim ağacı

Fotosentez yapması diğer çoğunluk bitkilerden farklıdır (bak ⇒ krasula tarzı fotosentez). Yani çok sıcak aylarda gece saatleri de çok sıcak olursa gelişimi tamamıyla durur.

Çiçek açması sonbahar başı – ilkbahar sonu arası dönemde, gece süresinin 12 saat ve daha fazla sürdüğü şartlarda mümkündür. Geceleri ışıklı olan mekanlarda yeşim ağaçları asla çiçek açmaz. Çiçekleri soluk pembedir. Uzaktan bakınca beyaz sanılır.

Kültivarları

Crassula ovata – yeşim ağacının birçok kültivarı var. Bunlardan en yaygın ikisi:
‘Gollum’ kültivarının yaprakları dolgun silindir biçiminde, bazen daha yassıca, yaprak uç kısımları daha geniş, bazen kesik gibi veya delik gibidir.
‘Hobbit’ kültivarının yaprakları darca, bazen hafif silindirik yapıdadır.

Habitat, Crassula ovata doğal yaşam alanları

Ana vatanı Güney Afrika’nın en güney kesimleridir. Akdeniz iklimine çok benzer hava koşularında yağmur oldukça seyrek olup en çok kış aylarında yağmur yağar. Yeşim ağacı buralarda kayalıklı tepelerin yamaçlarında kavurucu güneş altında bazı Aloe, Euphorbia vb sukulent özellikli diğer bitkilerle birlikte yaşarlar.

Kış soğuklarına dayanıklılık

Crassula ovata türünün gelişim özelliği kış soğuklarına dayanıklılığını belirliyor. Güneşte devamlı açık havada sağlam dallı olmuşsa, dallardaki gelişim kof değilse, sıkı-sağlam dolgunlulukta iseler kışın -7C derece soğuğa kadar dayanır. Gerçi kuzeyli rüzgarları direkt alan bir yerde tutuyorsanız bu kadar soğuğu kaldıramaz ve sarıp korumak gerekir. Kof gelişmiş yeşim ağaçlarının -1C derecede bile donarak ölme riski yüksektir.

Bahçeye toprağa dikme durumunda

İklimi uygun yerlerde bahçeye dikilebilir. Mutlaka orta derece güneşli veya az güneşli yerleri tercih edin. Tam gölge veya saatlerce sürekli direkt güneş alması iyi değil. Her kış sonunda dibini hafifçe çapalayarak toprak yüzeyine çok az miktar yanmış koyun gübresi ve bolca yaprak çürüntüleri karıştırmalısınız.

Kullanım

Sukulent – kaktüs meraklılarının evlerinde yer verdikleri bitkilerdendir. Uzakdoğu, Almanya ve ABD’de yeşim ağacının uğurlu olduğuna, bulunduğu mekana bereket ve bol kazanç getirdiğine inanırlar. Porselen saksılarda evlerde, ofislerde yetiştirirler. Özellikle gövdesinin dip kısmının fil ayağına benzer bir hal alması getireceği uğurun kesinleştiğini işareti gibi düşünürler. Yeşim ağacı ayrıca salon ve ofislerde dekoratif süs bitkisi olarak kullanılır. Henüz küçük olanları ofis masaları için en dayanıklı masaüstü bitkisidir.

Crassula ovata yetiştirme ve bakım

İç mekanlarda bulunduğu yer hava akımlarının ve gün ışığının ulaşamadığı kuytu dip köşe olmayacak. Yakıştırdığınız raflara biblo gibi koymanız da yanlış olur. Odanın hava akımlarının en güçlü olduğu yerinde tutun. Hava akımları her iç mekan süs bitkisi için en başta gelen hayati gerekliliktir.

İkinci ciddi şart çok güçlü aydınlık ortam ve bir parça da olsa güneş ışınlarını almasıdır. Crassula ovata için güneş ışınlarının yapraklara gelmesi, günde en az iki saat yaprakları ısıtması hayati bir gerekliliktir. Yoksa dalları cılız, sağlıksız, dirençsiz ve çirkin bir halde gelişir.

Amatör bonsai meraklılarının becerilerini geliştirme sürecinde uğraşacakları en uygun bitkilerden biri de yeşim ağacıdır.

Toprak

Humus zengini çürüntülü doğal toprak tek başına uygundur. Fakat ponza taşı ile karışık hazırlasanız daha iyi olur. Veya aynen şu şekilde bir karışım yapın:

3 ölçü torf toprak + 1 ölçü iri taneli yıkanmış temiz dere kumu + 1 ölçü ponza taşı.

4 ölçü humuslu gerçek toprak + 1 ölçü ince ponza taşı.. Bu karışım aşağıdaki kadar süper nitelikli olmasa bile gayet iyidir ve her şeyiyle tam yeterlidir.

Saksı

Gereğinden büyük saksı kullanmayın. Köklerinin anca sığacağı kadar yeterli büyüklükte saksı kullanın. Bitkiniz büyüyüp ağırlaşırsa koskoaman saksıya yine gerek yok. Ama devrilmemesi için biraz büyükçe ve derin saksı kullanarak dibine ağır taşlar yerleştirin. Böylece devrilme tehlikesi olmaz.

Sulama

Crssula ovata diğer sukulentler kadar hassas bir tür değildir. Ama yine de sulamaları gerektiği gibi yapmada yarar var. Kısaca, toprakta çok ciddi kuruma gördükçe ama bol bol su dökerek sulayın. Saksı alt deliklerden bolca su süzülüp gitsin. Yaz kış böyle devam edin. Yılın hafif serin ve az sıcak zamanları bu ve benzeri türlerin hızlı gelişim dönemidir. Bu zamanlarda toprakta çok fazla kuruma olmasını beklemeden sulayın.

Bitki besini

Salon süs bitkileri için özel hazırlanmış sıvı bitki besinlerinden genel amaçlı olanını ya da kaktüs besini kullanın. İlkbahardan sonbahar ortasına kadar tavsiye dozajın yarısını uygulayarak, her üç sulamada bir vermelisiniz. Besinli sulamada miktar saksının alt deliklerinden bir iki damla su çıkacak miktarda olsun. Normal sulamalardaki kadar bolca olmayacak.

Saksı ve toprak değiştirme

Her iki veya üç yılda bir yapmanızı tavsiye ederim. Zamanı ise ilkbaharın ikinci yarısı uygundur.

Budama ve kök budaması

Budama sadece şekillendirme amacıyla gereklidir ve her zaman uygundur. Kestiğiniz dalları ve hatta tek yaprakları yeni yeşim ağaçları elde etmek için kullanabilirsiniz.

Kök budaması ise toprak değiştirirken, gerekiyorsa yapın. Fazlalıkları kesmeli, derli toplu halde getirmelisiniz. Bunun ölçüsünü vermek gerekmez. Çünkü yeşim ağacı tüm köklerini kaybetse bile hiçbir şey olmamış gibi hayatına devam eder ve hızla yeniden kökler geliştirir. Dikkat etmeniz gereken şeyler köklerin mümkün olduğunca sağa sola çevreye yayılmış tarzda gelişmelerini sağlamak ve gövdesinin dik durması, devrilmemesi için kalın köklerin sağlıklarına dikkat etmektir.

Temizlik

Kesinlikle yaprak parlatıcı maddeler kullanmayın. 20-30 günde bir duş altında kuvvetlice yıkayarak tozlarından iyice arındırın. Fakat esintisiz mekanlarda uzun süre ıslak kalması yapraklarda ve dallarda mantar hastalıklarına yol açar. Onun için kuruyana kadar açık pencere önünde tutacağınız uygun günlerde yıkayın. Sağanak yağmur olduğu zaman yeşim ağacınızı dışarıda yağmur altında tutabilirsiniz. Dallar arasında sararması ilerlemiş yaprakları ayıklayın. Çünkü kapalı mekanlarda kurumadan veya dökülmeden çürümeye başlarlar ve bu da dallarda hastalık yapar. Kurumuş veya kurumaya, bozulmaya yüz tutmuş dalları da dikkatlice kesmelisiniz. Yeşim ağacınızın iç mekanlarda sağlıklı bir şekilde hayatına devam etmesi için bu temizlik şartlarına uymalısınız.

Crassula ovata üretim, çoğaltma

Aşağıdaki tavsiyelere uymanız şartıyla üstelik yılın her zamanında çoğaltma işlemlerini yapabilirsiniz. Kesinlikle tutacaklardır.

1- Dalları ile

Herhangi bir dalını ya da kazayla kırılan dalını önce bir hafta kadar açıkta bekletin. Çünkü kesik yerin tamamen kuruması gerekiyor. Sonra dalı yeşim ağacına uygun toprağa dikin. Toprak çok az nemli (neredeyse kupkuru gibi) olmalı. En az bir hafta hiç sulamayın. Daha sonra normal sulamalara devam edin.

2- Yapraklarından

Yeşim ağacının her bir sağlıklı yaprağı tek başına yeni bir yeşim ağacı oluşturacak özelliktedir. Aşırı sıcak olmayan ve havadarlığın daha iyi olduğu şartlarda başarı oranı daha yüksektir. Bir yaprağı dala bitiştiği yerden aşağı yukarı hareket ettirin. Kendiliğinden ayrılırsa iyi. Ayrılmazsa keskin bir bıçakla dala zarar vermeden yaprak sapını dala bitişik olduğu yerden kesin. 2-3 gün kesik yerin kurumasını bekleyin. Sonra saksıda yetiştirdiğiniz herhangi bir bitkinizin dibine bırakın. Sap ucu toprağa hafifçe gömülü olsun. Köklenme ve filizlenme gerçekleştiği zaman oradan alarak yeşim ağacına uygun toprak karışımı ile kendi mini saksısına dikin.

Hastalıkları ve zararlıları

Köklerinin ve dip kısmının hep birlikte çürüme problemi yanlış toprak kullanımı yüzünden olduğu gibi gereksiz sulamalar ve gübreler yüzünden de olabilir. Bu durumda yeşim ağacını kurtarmak gayet kolay ve basittir. Ana gövdeyi çürüme ulaşmamış yerinden kesin. Bir hafta – on gün kadar açıkta bekletin. Bu sırada kesik yer tamamıyla kuruyacak. Sonrasında yeni uygun toprağa dikin.

İç mekanlarda unlu bit ve örümcek bit gibi bitki bitleri musallat olabiliyor.

Yapraklarda buruşma veya pörsüme gibi sorunlar susuz kalmadan dolayı da olabilir kök çürümesinden dolayı da olabilir. Bitkilerinizi her zaman dikkatlice gözlemlemelisiniz.

Yapraklarda küçük ve koyu renkli delik benzeri oluşumlar çok soğuk havada yaprakların ıslak kalması yüzünden olur. Devamlı dış mekanda yetişen yeşim ağaçlarında ve hemen her krasula türünde görülen, iç mekanlarda olmayan bir problemdir.

Kaynaklar

Crassula ovata – plantzafrica.com
Crassula ovata – succulent-plant.com
Easy Succulents- the Jade Plants – davesgarden.com

Yazar: Erdal Yüksel

Kategori: Kaktüs-Succulent

Etiketler: | | | | |

'Crassula ovata (yeşim ağacı)' hakkında sorular, açıklamalar

  1. Hilal, İstanbul dedi ki:

    Batıya bakan bir balkonda kaktüs ve sukulentle aynı saksıya dikebilir miyim?
    ***
    Evet olabilir sakıncası yok.

  2. Aynur, İzmir dedi ki:

    Balkonda olan çiçeklerimi ne zaman salona alsam? Salonda her gün camlari açarsam bitkilere yeterli olur mu?
    ***
    Yeşim ağacını İzmir şartlarında kışın içeri almak gerekmez. Sadece birkaç yılda bir olan -5C dereye kadar düşebilen soğuk hava dalgalarında geçici olarak içeri almak gerekir. Salon bitkilerini dışarıda tutuyorsanız tam bugünlerde içeri alın. Daha fazla geç kalmayın.

  3. Sevda, İstanbul dedi ki:

    Benim crasula para çiçeğimden 5 yıl önce yaprağını koparıp diktiğimde tutardı filizler verip coşardı ama 5 yıldır yapraktan çoğaltmıyorum. Yaprak çürüyüp gidiyor. 5 yıl önce tutan köklenen yapraklar şimdi neden köklenmiyor acaba? Çoğaltamıyorum.
    ***
    Krasulaların yaprakları fazla dolgun, fazla iri gelişiyorsa toprakta azot oranı bir parça yüksektir ve bu yüzden yaprakların yapısı biraz kof olur. Gerçi bunun sorun olmaması lazım. Yapraktan çoğaltmak istediğiniz zaman uzun bir süre sulamayın. Ta ki yapraklar biraz zayıflar gibi olsun. Bunu farkettiğinizde 5-6 gün daha sulamamaya devam edin. Yaprak dokularında sıkılaşma olur. Sonra istediğiniz sayıda yaprak alın. Yaprakları kesmeden, sağa sola hareket ettirerek daldan kopmasını sağlayın. Bir hafta açıkta, tam kuru bir yerde bekletin. Böylece yapraklar kendilerini daha da sağlamlaştırır. Sonra bolca kumlu olan hafif nemli bir toprak üzerine yaprakları yerleştirin. Hiçbir yerini gömmeyin. Yapraklar hangi pozisyonda olursa olsun farketmez. Toprak her ne zaman kupkuru hale gelirse üzerinden bir iki gün geçmeden sulama yapmayın. Yeni çıkacak olan filiz yukarı yönelik gelişir. Ve toprağa incecik kökler uzatmaya başlar.

  4. İbrahim, İzmir dedi ki:

    Para ağacım crasula bakarken iyi gözüküyor ama köküne baktığımda kök yok. Kök taraf ağaç gibi odunsu olmuş.
    ***
    Odun gibi olan dip kısmı en dışından bıçakla yavaş yavaş kazıyın. Derine gittikçe canlı doku görünmezse dip kısım ölmüş demektir. Daha yukarıdan sağlıklı, canlı yerde kesin. Dip kısmı atın gitsin. 4-5 gün açıkta bekletin. Sonra az nemli kumlu toprağa dikin. Güneşli yerde dursun. Kısa zamanda köklenir.

  5. Leyla, İzmir dedi ki:

    Para ağacım çok yaprak döktü bu aralar. Köküne baktım. Kökü odunsu azalmış durumda. Kesip de kumlu toprağa mı diksem? Ne zaman su versem?
    ***
    Dip kısmı çürümüşse kesmekten başka çare yok. Toprağı kupkuru olmadıkça sulamayın.

  6. Leyla, İzmir dedi ki:

    Köklenmesi için balkonda mı salon da mı dursun?
    ***
    Dışarıda açık havada güneşli bir yerde tutmalısınız. İlkbahara kadar sadece toprağı tamamıyla kurudukça sulayın.

  7. Beril Y. -İstanbul dedi ki:

    Para ağacı hediye edildi. Arkadaşım bugüne kadar açık balkonunda büyütmüş. Ben de açık balkonda mı bakımına devam etmeliyim yoksa bu dönemde salona mı almalıyım?
    ***
    3-4 aydır serine soğuğa iyice adapte olmuş olan bir bitki aniden sıcak odaya alınırsa sonuçları çok kötü olabiliyor. Balkonda tutmanızda yarar var.

  8. Nilay, Ankara dedi ki:

    Crassula bitkimi üç gün önce saksısında yan yatmış olarak buldum. Gelişiminde bir sıkıntısı yoktu. Toprağı kurumadan sulamıyordum. Yaprak dökülmesi sararması da yoktu. Fakat bir anda yan yatıvermiş. Topraktan çıkardığımda az bir kökü varmış onu gördüm. Elimde toprak olmadığı için suya koydum şimdilik. Suda bir süre durmasında bir sakınca var mıdır? Suda köklenir mi? Kök kısmında kalın bir kök yok. Çok az saçaklar kalmış. Öylece diksem mi ya da kesmeli miyim? Nasıl müdahale etsem bilemedim.
    ***
    Toprak adam akıllı kurusa bile kışın kapalı mekanlarda hemen sulamamak lazım. Üstünden 10-15 gün daha geçmeli. Gereksiz yere sulamak, sularken azıcık su kullanmak kökleri çürütür. Şimdi kuru bir toprağa dikin ve yapraklarda hafiften buruşma görmedikçe sulamamaya devam edin. Şu sayfayı mutlaka okuyun: Yaygın ve öldürücü sulama hatası

  9. Nilay, Ankara dedi ki:

    Tekrar merhaba, peki dengesini bulması için biraz budasam sorun olur mu? Budanmış yerler açık kalacak sanırım. Bir de toprağa yeniden dikeceğiz ama elimde sadece güzel bir humuslu toprak var, kaktüs toprağı ile karıştırıp dikebilir miyim?
    ***
    Yavaş gelişen bir bitkiyi budamak yanlış. Dengede durması için yanına destekler koyun. Ağır gelen bir dalın altında bir biblo filan olabilir. Toprak konusunda o da olabilir. Benim tavsiyelerin en güvenli olacak yönde. Yani bitkiler hiçbir zarara uğramasınlar, insanların emekleri paraları boşa gitmesin diye.. Kendi uygulamalarım ise pek öyle değil. Mesela bahçede ağır killi toprakta bir yeşim ağacı 3 yıldır sağlıklı duruyor. Toprak uygun olmadığı için gelişimi normalde olması gerekenden belki yüz kat düşük.

  10. Özlem, İstanbul dedi ki:

    Merhaba, çiçeğime balkonda bakıyordum çok sağlıklıydı. Epey büyüdü ama maalesef kar soğuğuna maruz bıraktım. Şimdi bazı yaprakları büzüştü, soldu, dökülmeye başladı. Gövdesi sağlam. Toprağı çok ıslak değil. İçeri aldım. Sökülecek gibi olan yapraklarını topladım. Şimdi ne yapmalıyım?
    ***
    Soğuktan kötü etkilenen bitkiyi içeriye almak derhal çürümeye sebep oluyor. Daha önce tedbirli olmanız gerekirdi. İş işten geçince ne yaparsanız daha da kötü olur. Yine dışarı koyun ve hiç sulamayın. Dipten yukarı doğru olabilecek çürüme riskine karşı en sağlıklı bir iki dalını keserek alıp kuru toprağa dikin. Ana bitki çürüyüp ölürse bunlar sayesinde bitkinizi tamamen kaybetmemiş olursunuz.

  11. Atilla, İstanbul dedi ki:

    İki aydır ciddi şekilde büyüyen ve yeni bir çok yaprak veren bitkimin dokundukça yaprakları dökülüyor. Yapraklar çok canlı ve kızarmış renkte. Hiç bir sorun gözükmüyor ama yapraklar dokundukça düşüyor. Sorun ne olabilir? Ne önerirsiniz?
    ***
    1-En eski yapraklar dökülüyorsa hızlı gelişimde ve bir de mevsim değişikliğine yaklaşmamız, gündüzlerin uzaması ile normaldir. Yeni yapraklarda da dökülme oluyorsa bir problem var demektir.
    2-Üzerine güneş geldiği zaman yaprakları büyüteçle dikkatle inceleyin. Örümcek bit parazitleri bitkilere çok fena zarar verir.
    3- Ana gövdenin en dip kısmı iyice kontrol edin çürüme olmuş mu..
    Bunların dışında, ani bir kök üşümesi (ya yer değişikliği ya da alışık olmadığı derecede soğuk su ile sulamanız), bitki besini vermeniz, aspirin vesaire şeyler vermeniz, veya aylarca hiç sulamamanız, tam tersi hiç gerekmediği halde sulamayıp durmanız gibi faktörlerden biri söz konusu problemin nedeni olabilir. Bir de şurayı okuyun: Yaygın ve öldürücü sulama hatası

  12. Hasan C. -Yalova dedi ki:

    Crassulamın iki yaprağı sararmış ve iyice solmuş. Diğer yapraklar ise canlı ve yemyeşil, sağlıklı görünüyorlar. Neden kaynaklı olabilir? Ne yapmalıyım?
    ***
    Eskiyen yapraklar bozulur. Gayet normal. Sadece iki yaprakta bozulma az bile.

  13. Kiraz, İstanbul dedi ki:

    Hediye gelen oldukça büyük bir crassula ovata bitkim var. Geldikten bir süre sonra yapraklarında gümüşi renk pullanmalar olup dökülmeye başladı. Bir yandan yeni sürgünler ve yapraklar çıkmaya devam ederken eski yapraklarının neredeyse yüzde seksenini kaybetmiş durumda. Gövde ve kökünde sorun görünmüyor. Haftada bir az miktarda sulama yapıyorum. Bir iki defa neemazal ilacı uyguladım. Başka ne yapabilirim? Mantar benzeri bir hastalık mı?
    ***
    Sulama biçiminiz bitkileri öldüren bir sulama biçimi. Zaten anlattığınız problem toprakta fazla tuz birikimi olduğunu gösterir. Toprak adam akıllı kupkuru olmadıkça sakın sulamayın. Sulamak için toprak kupkuru olduğu zaman ise saksıdaki toprağın bir iki misli fazlası su ile, toprağı yıkarcasına sulayın. Bitkiyi son derece havadar ve güneşli bir yerde tutmanız lazım. Şurayı dikkatlice okuyun: Yaygın ve öldürücü sulama hatası

  14. Yaşar, Kütahya dedi ki:

    Crassula ovatam sığ bir saksıda, dalları dik ve sağlıklı bir şekilde gelişim gösterirken dalları eğilip büküldü ve kıvrıldı. Yapraklarında herhangi bir azalma ve anormallik görülmüyor. Sulama konusuna da dikkat ediyorum. Yeni yapraklar da gelişiyor. Acaba yaprakların ağırlığından mı dallar eğilip bükülüyor veya başka bir sorun mu vardır? İç mekanda, sabah güneşini alan aydınlık bir yer de ama havalar bugünlerde çok kapalı olduğu için hiç güneş alamadı. Sebebi bu da olabilir mi ne önerirsiniz?
    ***
    Benim sürekli dışarıda yetiştirdiğim krasulalardan ikisinde de aynı şey oldu. Tamamıyla toprağıyla ilgili bir şey. Sanıyorum sukulent ve kaktüslere özel bitki besininden istiyorlar. Kısaca dallarının dirençli ve kuvvetli yapılanması lazım. Yoksa ilk tahmininizde söylediğiniz gibi kendi ağırlığını taşıyamıyor. Ayrıca toprak tamamıyla kupkuru olmadıkça sulamayın.


Sorunuzu / Yorumunuzu Aşağıya Yazabilirsiniz.

Lütfen sorunuzu konu ile ilgili sayfaya yazmaya gayret edin.

Sorunuzu/Yorumunuzu yazın:

Sorunuz cevabımla birlikte 1 veya birkaç saat içinde burada görünür olacaktır. Lütfen ara sıra kontrol edin.