Agapanthus africanus, Nil zambağı

Amaryllidaceae familyasından, soğanlı değil rizomlu bir tür Agapanthus africanus Afrika zambağı ve Nil zambağı isimleriyle bilinir. Uzun saplar ucunda mavi çiçeklerini açtığında çok beğenilir.

Özellikleri

Nil zambağı Agapanthus africanus’un ana vatanı Güney Afrika’dır. Nil civarı ile bir ilgisi yok. 17. yüzyılda Avrupa’ya götürülmüş. Daha sonra İngilizler soğuğa biraz daha dayanıklı hibritlerini türetmiş. Birkaç önemli kültivarı şunlar: ‘Albus’ beyaz çiçeklidir. ‘Sapphire’ koyu mavi çiçekli olup buna siyah afrika zambağı da denir. ‘Aureus’ yaprakları sarı çizgili. ‘Variegatus’ yaprakları neredeyse sırf beyaz, yer yer yeşil çizgili. Ayrıca katmerli, iri çiçekli, küçük çiçekli birçok kültivarları var.

Nil zambağı

Çiçek açması çoğaltılmasında bir işarettir

Nil zambağının çiçek açma zamanı genelde ilkbahar ortası – yaz başı arasındır. Eflatunumsu mavi renkte çiçek açar. Nil zambağının yaprakları sağa sola yönelik karşılıklı iki sıralı gelişir. Çiçek sapı en ortadan çıkar. Sap çıktığından itibaren yeni yaprak vermeyi bırakır ve çiçekler solduktan sonra çiçek sapının hemen dibinde sağında ve solunda ikiye bölünmüş gibi iki ayrı bitki halinde yapraklanmaya devam eder. Zamanla ikisi birbirinden uzaklaşır. Kışa kadar her ikisi de yeterince güçlenmiş ve birbirlerinden yeterince uzaklaşmışlardır. Kış geçtikten sonra ilkbaharın en başında bunları ayırarak Nil zambağınızı çoğaltabilirsiniz. Ayırmasanız bile zaten o yaz çiçek açmayacaklar. Özelliği böyledir. Her çiçek açan birey ikiyi bölünür ve sonraki yılı ikisi de çiçeksiz geçirirler. Böylece Nil zambağı (genelde) iki yılda bir çiçeklenir.

Kış soğuklarına dayanıklılığı

Nil zambağının kış soğuklarına -12°C dereceye kadardır. Bir iki kültivarının -20°C dereceye kadar dayandığı söylense de bunun garantisi yok. Dondan korumak için tedbir almalısınız. Ege ve Akdeniz deniz kıyısı bölgelerinde kışın hiçbir koruma gerekmez ve yapraklarında hiçbir bozulma olmaz. Diğer yerlerde kış başlarken toprak yüzeyini toprak + sığır gübresi + kuru yaprak / talaş vb. şeylerin karışımıyla örtmelisiniz. Yapraklarının değil köklerinin iyi korunması gerekir. Çünkü kökleri toprak yüzeyinde dağılmayı seviyor. Don olaylarında kökler fazla zarar görürse Nil zambakları o kışın sonrasındaki yazı çiçeksiz geçirirler. -6C derece ve daha fazla soğukta yaprakları tamamıyla kuruyabilir. İlkbaharda yeniden yapraklanır.

Kullanım

Bahçe – balkon süs bitkisi olarak kullanılır. Ayrıca sık yapraklanması ve çevreye yayılma özelliğiyle iyi bir yer örtücüdür. Kışın ağır soğuk olmadıkça tüm yıl yeşil yapraklıdır. Kesme çiçekçilikte değerli nadide türlerdendir.

Yetiştirilmesi ve bakımı

Güneşi seviyor. Yaz sıcakları aşırı yüksek olan memleketlerde öğle vakti tepe güneşinden korunması gerekir. Yoksa yapraklarda yer yer ağarmalar ve kurumalar olur. Gerçi zararı yok. Sadece güzelliği biraz azalır.

Bahçelerde dikili olunca toprak seçmiyor. Saksılarda yetiştirilen Nil zambakları için mutlaka doğal humuslu gerçek toprak kullanmalısınız. Veya verimli bahçelerin üst yüzey humuslu toprağı ve kırmızı toprak karışımı Nil zambağına çok iyi gelir. Bu karışıma dişli kum ile süzeklik kazandırmalısınız.

 

Yaz boyunca hiç susuz bırakmayın. Çünkü Nil zambaklarının güçlenmesi yaz aylarında oluyor. Kışın seyrek sulayın. Yeterince yağmur yağıyorsa kış boyunca hiç sulama gerekmez.

Nil zambağını saksıda yetiştirecekseniz şunlara dikkat edin

Saksı 20-25cm derin ve mümkün olduğunca geniş-yayvan olmalı. İlkin saksıya fazla torak doldurmadan Nil zambağını tam ortaya gelecek şekilde yerleştirerek dikin. İlk diktiğinizde toprak derinliği 12cm kadar olsun. Sonra her yıl kış sonunda üst yüzeye iki parmak yüksekliğinde gübreli ve humuslu toprak yayın. Birkaç yılda Nil zambağınız 6 veya 8 ayrı birey haline gelene kadar her bahar toprak ilavesiyle nihayet saksının tamamı toprakla dolmuş olur. Sonra mutlaka daha büyük bir saksıya aktarın ya da çoğaltmak istiyorsanız tek tek ayırabilirsiniz.

Yaprak azaltılması

Kış sonuna doğru yapraklardan en eskilerini dipten kesin. Her bir Nil zambağında en az iki çift (4 tane) yaprak kalmalıdır. Yaz sonunda bunu tekrarlamak gerekiyor gibi görünse de tavsiye etmem. Bırakın o yapraklar sonbahar ve kış boyu üstlerinde sararıp kurusun. Böylece yapraklardaki besin – enerji birikimleri rizomlara geri çekilmiş ve rizomlar iyice güçlenmiş oluyor.

Çoğaltılması

Yukarıda hem çiçeklenmesi bölümünde hem saksıda yetiştirilmesiyle ilgili kısımda Nil zambağını kökten ayırmayla çoğaltılmasına dair yeterli bilgi verdim. Tavsiyem daima kış sonunda köklerden ayırarak çoğaltmanız. Mecburi durumlarda sonbahar başında da olur.

Tohumlarından da çoğaltabilirsiniz. Tohumlarını saklayıp ilkbaharda ekin. Kolayca çimlenir ve hızlı büyürler. Nil zambağı fidelerinin çiçek açma olgunluğuna gelmeleri yetiştiği şartlara göre 2,5 yıl ile 5 yıl arasında değişir.

Yazar: Erdal Yüksel

Kategori: Bahçe / Balkon Süs Bitkileri

Etiketler: | |


'Agapanthus africanus, Nil zambağı' hakkında sorular, açıklamalar

  1. Begonvilli Ev dedi ki:

    Bunlar harika. Acaba Antalya’nın korkunç sıcak yazına dayanabilirler mi?
    ***
    Kesin dayanırlar. Bulabilirseniz çok güzel bir bitki.

  2. İsmetcan D. -Balıkesir dedi ki:

    Soğanlarını nereden temin edebilirim? Merak ettiğim amaryllisgillerden demişsiniz yaprakları da amaryllise benziyor. O zaman nasıl soğanlı değilde rizomlu oluyor? Yumrulu olması gerekmez mi?
    ***
    Bulamazsınız. Çiçekçilerde bazın yetişmiş halde satılır. Amarillisgillerden soğansız birçok tür var.

  3. Esra Demir dedi ki:

    Ben afrika zambağını çiçekçiden nisan ayında çiçeği açmış halde aldım. 1 ay sonra çiçekleri solup döküldü. Ama yaprakları gayet iyi. 4 kök tek saksıda. Çiçeğini kesmem gerekir mi acaba? Bir de çiçeğinde galiba tohumu var. Nasıl saklayıp tohumundan coğaltabilirim?
    ***
    Eğer tohumları almayacaksanız sapı dipten kesip atın. Yoksa bekletin. Solan çiçeklerin yerinde yuvarlak tohum kapsülleri oluşur. Sapların üstünde kendiliğinden kurudukları zaman tohumları içlerinden çıkarın ve saklamayın hemen ekin.

  4. İsimsiz dedi ki:

    Bunun mavi ve beyazı arkadaşımın Mudanya’daki yazlığında varmış. Balkonumda yetiştirmek için iki kök verecek. Bu zamanda koparıp dikmen doğru olur mu?
    ***
    Hiç sakıncası yok. Yılın her zamanında olabilir. Bu bitki pek hassas değil.


Sorunuzu / Yorumunuzu Aşağıya Yazabilirsiniz.
Lütfen yazı dili kurallarına saygılı olalım.


(Yazamıyorsanız Mozilladan deği Google Chrome ile giriş yapın.)