Hanımeli

Hanımeli Caprifoliaceae (Hanımeligiller) familyasının Lonicera cinsinin örnek türüdür. Bilimsel adı Lonicera periclymenum’dur. Anavatanı Avrupa kıtasıdır.

Özellikleri

Son derece hoş, güzel, herkesin çok sevdiği kokuya sahip çiçekler açan, çok uzun ömürlü bir bitkidir. Ana gövdesi açısından hanımeli liana bir bitkidir. Sarmaşık gibi gelişir. Yeni gelişim halinde olan dalları ulaştığı diğer dallara fırıl fırıl sarılır. 7m kadar uzar gider.

Kış soğuklarına -30C dereceye kadar dayanıklıdır. Bulunduğu yerin iklimine göre ya kışın yapraklarını döker ya da bütün yıl yapraklıdır.

Hanımeli

Çiçek açması

Bazı çeşitleri sadece ilkbaharda, bazıları ilkbahardan sonbahara kadar aralıksız çiçek açar. Günümüzde sadece sürekli çiçek açan hanımeli üretilir ve satılır. Bunlar ilkbahardan sonbahara kadar aralıksız çiçek açar durur. Gerçi ara verdiği olur. Bu ise hatalı bakım yüzündendir. Susuz bırakmayın. 50cm kadar uzayan dalların uçlarını koparın. Çiçeksiz kalmış dalları kesin. Böylece her şey tertemiz yolunda gider. Bahardan bahara çiçek açan hanımeli ise önceki yıldan kalma ince dallarda gelişen yan dalların uçlarında çiçek açar.

Küçük hanımeli fidanlarının çiçek açma olgunluğuna gelmesi yetiştirme şartlarına ve güneş alma konumuna göre değişir. Kuvvetli güneşli bir yerde bu yıl küçük bir fidanı yetiştirmeye başlamışsanız ve gelişimi kuvvetli ise dal uçlarını kopardığınız takdirde yan dallar verecek ve onlardan çiçek açacaktır. Ama gelişimi zayıfsa çiçek açması gelecek yıla kalır.

Bahardan bahara çiçek açan hanımeli ise birkaç yıl yaşlanmadıkça çiçek açmaz. Kök sistemi iyice gelişmiş olmalı. Ana gövde birkaç yıllık, biraz kalınlaşmış ve odunlaşmış olmalıdır.

Hanımeli yetiştirme ve bakım

Öncelikle dikkat etmeniz gereken şey, hanımeli günde en az iki saat tam direkt güneş ister. Aksi takdirde pek çiçek açmaz. Veya hiç çiçek açmaz ve tüm dallarını hızlıca uzatır. Çünkü güneşe ulaşma çabasına girmiştir.

Toprak ve gübre isteği

Bahçeye dikerseniz toprak seçmez ve gübre istemez. Ama saksıda olunca durum değişir. Bu durumda uygun bir toprak karışımı yapmak zorundasınız. Yoksa hiç beklenmedik bir zamanda aniden tepeden tırnağa ölüp gitme riski çok yüksektir.

Sulama

Toprak kurudukça sulayın. Yani normal bir sulama şekli. Saksıda sulama konusu daha aşağıda. Burada bahçeye ekili hanımelilere göre yazıyorum. Toprağın yeterince kuruduğundan eminseniz bol bol su dökerek sulayın.

Saksıda hanımeli bakımı

Hassas dengeler gerektiriyor. Hanımeliniz henüz çok küçük olsa bile kocaman saksı kullanın. Her 3 yılda veya en geç 4 yılda bir, saksı değil toprak değiştirin. Asla gübre ve bitki besini kullanmayın.

Saksıda yetiştireceğiniz hanımeli için sağlıklı toprak ve sulama

4 ölçü torf toprak + 2 ölçü iyi vasıflı arazi toprağı + 1 ölçü 2-3mm iri taneli dere kumu + 1 ölçü ponza taşı.

Aynen böyle bir toprak karışımı yapmanızı tavsiye ederim. Gübre katmayın. Ayrıca bitki besini de vermeyin.

Sulamasına gelince, saksı üst yüzeyinden 4cm kadar derinlikte toprak iyice kuruduğu zaman sulayın. Su bol miktarda olmalı. Saksı alt deliklerden dışarıya su sızdığını görünceye kadar su dökmeye devam edin. Bu tip sulama sayesinde toprağın kimyasal dengesi bozulmaz ve hanımeliniin sağlığı tehlikeye girmez.

Toprak değiştirme

3-4 yılda bir, sadece kış sonunda yapın. Hanımelinizi saksısından toprağıyla birlikte çıkarın. Köklerini topraktan fazla ayırmamaya gayret edin. Ama toprağın çoğunu gidermeniz lazım. Yeni hazırladığınız toprak karışımı ile tekrar saksısına yerleştirin ve sulayın.

Hanımeli budama

Sadece bahardan bahara, yılda bir defa çiçek açan hanımelini sadece ilkbaharda, çiçekleri geçtikten hemen sonra budamalısınız. Böylece gelecek yılın baharında bol bol çiçek açacaktır.

Sürekli çiçek açan hanımelini ise istediğiniz zaman istediğiniz gibi budamanızda hiç bir sakınca yok. Yukarıda çiçek açması kısmında anlattığım gibi düşünerek, gerektiği gibi ve istediğiniz şekilde budayın.

Çoğaltma

Hanımeli dallarının çok kolay ve çabuk kök salma özelliği var. Mesela yolda yürürken bir yerde hanımeli gördünüz. Çiçekli bir dalını koparıp aldınız. O dal bile kolayca köklenir. Fakat ne hikmetse suda bekletmekle olmuyor. Direkt toprağa dikmeniz lazım.

Dal seçiminde sadece iki şart var. 1- Körpe, çok taze ve yumuşak olmasın. 2- Mutlaka yapraklı olsun. Uzunluk ise en az 15 cm, en fazla 30cm olmalıdır. Toprağa dikin ve sulayın. Yapraklar ilkin pörsük, cansız olur. Ama hiç önemli değil. 10-15 gün içinde canlanır. En geç bir ayda filiz verip dal uzatmaya başlar.

Bu şekilde hanımeli çoğaltmanın zamanı ilkbahardan yaz sonuna kadar herhangi bir zamandır.

Basit daldırma yöntemi de hanımeli çoğaltmaya tam uygundur. 6 haftada yeterince köklenme olur. Sonra ayırırsınız.

Hanımeli problemleri ve zararlıları

Karasal iklim bölgelerinde ve yaz mevsimi şiddetli sıcak olmayan yerlerde tamamen açık havada, bahçelerde zararlısı yoktur. Ama camekanlı balkonlarda her türlü yaprak bitleri hanımeline musallat olur. Çok fena zarar verirler. Gelişim tamamen durur. Hanımeli zaten sürekli hava akımları olmayan yerleri sevmez.

Ege ve Akdeniz bölgelerinin düşük rakım kıyı kesimlerinde hanımeli yapraklarına yaprak bitleri zarar verir. Buralarda özellikle düzenli sulanan ve içinde birçok bitkiler olan bahçelerde hanımelinin yapraklarına her tür yaprak bitleri dadanır. Ortalama 20 günde bir ilaçlama yapmalısınız. Yoksa yapraklar perişan olur. Hem gelişimi ve çiçek açması sekteye uğrar.

Saksıda yetişen hanımeli yanlış toprak ve yanlış sulama yüzünden her an aniden ölebilir. Yukarıda saksıda yetiştirme konusunu okuyun ve harfiyyen o şekilde yetiştirin.

'Hanımeli' hakkında sorular, açıklamalar

  1. Bülent, K.Maraş dedi ki:

    İşyerinin bahçesine hanımeli dikmiştim fakat fazla güneş almayan bir yere gelmiş. Şu aralar onu yerinden çıkarıp daha güneş alan bir yere taşısam bunun zararı olur mu? Kurumasına neden olmak istemiyorum.
    ***
    Hayır bir zarar olmaz hem tam zamanıdır.

  2. Azize, Tokat dedi ki:

    Büyük şeffak 40 lt lik plastik kutularım var. Hanımeli ekmek istiyorum. Acaba dibine birkaç tahliye deliği açıp çiçek torfuna perlit ve ponza taşı karıştırsam hanımeliyle bir şansım olur mu?
    ***
    Perlit kullanmayın. Onun yerine dişli kum kullanın. Ponza taşına bunda gerek yok. Şunun gibi bir karışım iyi olur: 2 ölçü normal arazi toprağı + 1 ölçü torf + 1 ölçü dişli kum.

  3. İsimsiz dedi ki:

    Bugün ben hanımelini budadım. Yanlış mı yaptım acaba?
    ***
    Hayır hanımeli için pek farketmiyor.

  4. Ayşe, Bursa dedi ki:

    Bahçem için hanımeli almak istiyorum. İlkbahardan sonbahara kadar çiçek açan türünü nasıl anlayabilirim?
    ***
    Bahardan bahara çiçek açanın yaprakları daha küçük ve daha zarif yapılıdır. Zaten 80’li yıllardan beri artık hiçbir yerde görmüyorum. Bulabileceğiniz bir hanımeli fidanı büyük bir ihtimalle (hatta garanti) sürekli çiçeklenen hanımelidendir.

  5. Emel, Kayseri dedi ki:

    Hanimeli yapraklarının çoğunda delik var. Göz ile bir şey göremiyorum. Ne tavsiye edersiniz?
    ***
    Bir şey görmüyor olsanız bile kesinlikle ya bitki biti ya tırtıl sorunu var. İlaçlamanız lazım. Ama eğer deliklerden başka bir sorun yoksa ilaçlamak hiç gerekmez. Sonuçta çiçeklerinin güzel kokusu amacıyla yetiştiriliyor. Yapraklarda ufak tefek sorunların olması ciddi problem sayılmaz.

  6. Defne, İzmit dedi ki:

    7-8 yıllık bir hanımeli sarmaşığım var. Bahçe demirine sardırmıştım. Malasef yaşına göre henüz istediğim form ve büyüklüğe ulaşamadı. Demire sarılı birkaç kalın ve uzun ana dal var ama onların üstündeki taze sürgünler en fazla 20-30cm boyuna ulaşıyor ve çok fazla yapraklanıp çiçeklenmiyor. Bu baharda dışarı doğru uzayan o küçuk dalların tamamını sıfırlayarak budamak istiyorum. Bir zararı olur mu acaba? Byümesini engellemiş olur muyum?
    ***
    10cm köklü bir hanımeli dalı bile sadece iki yılda her yeri sarabilecek kadar güce ulaşmış olur. Anlaşılan sizinkinin birçok eksiği var. Mesela kökleri mutlaka serin toprakta olmalıdır. Küçük plastik saksılar hiç uygun değil. Saksı mümkün mertebe büyük olmalıdır. Eğer saksıda değil bahçeye dikili ise toprağı felaket kötü olabilir. Veya gerektiği gibi sulamıyorsunuzdur.

  7. Samet, İstanbul dedi ki:

    1 metreyi aşan hanımelim yukarıya doğru balkonda duruyor. 30cm kadar alt kısmı direkt güneş, üst tarafları sadece kuvvetli gün ışığı alıyor. Tek tük yapraklarda sararma yumuşama var. Ne yapmalıyım?
    ***
    Kışta olduğumuzdan dolayı hiçbir sorun yok. kış sonunda kısmen olabiliyor. Şimdi yeni yapraklar gelişirken muhtemelen bir kısım eski yapraklarını döker. Hatta şimdiden onları terk etme hazırlığına başlamış galiba. Sorun yok. Yine de iyice inceleyin. Bitlenme sorunu bunlarda sık görülen bir şey.

  8. Umut, İstanbul dedi ki:

    Balkonda duran 1 m.lik hanımelimin bazı yapraklarında sararma, bazılarında da rulo şeklinde kıvrılma oluyor. Sorun ne olabilir?
    ***
    Kış sonunda eski yapraklarda böyle olması normal. Yine de dikkatle kontrol edin. Yaprak bitleri varsa havalar ısındıkça daha fazla artacak ve hanımelinizi mahvedeceklerdir.

  9. Hulya A. -Kırşehir dedi ki:

    Ben kuzey ve doğu cephe olan bahçe katı balkonum için doğu cepheyi kapatacak bitki araştırıyorum. Hanımeli ve yıldız yasemin hangisi daha uygundur? Ya da başka seçenek var mı? Saksıya mı dikmeliyim yoksa zemin toprağına mı? Bahçenin toprağı felaket kötü. Beyaz renk kuruyunca beton gibi bir şey oluyor. İklim olarak biz Ankara’yla aynı iklime sahibiz. Ben hızlı uzayan tırmanıcı çok sorunu olmayan bir bitki istiyorum.
    ***
    Bu konuda sayfa yok. Dolayısıyla yeterli bilgim de yok. Hanımeli olabilir. Yıldız yasemin orada kış soğuklarına dayanamaz. Klematis türleri bulabilirseniz iyidir. Zemin toprağınızı derinden belleyip bol bol leonardit, soba borusu kurumu vesaire şeyler karıştırın. Linyit kömürü de olur.

  10. Melike M. -Bursa dedi ki:

    Hanımeli çiçeğim ikindi güneşi gören ve sıcak olan balkonda duruyor. Her gün gibi yeni çiçekler açıyor ama ertesi gün güneş gelince solup turunculaşıyor. Ne yapmak gerekir?
    ***
    Renginin günden güne değişmesi normal. Doğal özelliği. Ama sadece 24 saatte tamamen soluyorlarsa bir problem vardır. Balkon camekanlı kapalı ise bu bir sebep olabilir. Veya saksısı yüzünden kökler fazla ısınıyordur. Köklerini şimdiki toprağından hiç ayırmadan, eski toprağıyla birlikte yeni toprak ilavesiyle kocaman bir saksıya yerleştirseniz iyi olur.

  11. Figen, İstanbul dedi ki:

    Benim hanımelim yaklaşık 50cm. Sürekli yaprak döküyor. Üzerinde çiçekler var. Budasam bozulur mu?
    ***
    Bu kadar mini hanımelini niçin budamayı düşünüyorsunuz? Yeni almışsınız galiba. Ben çok uzun yıllardır hanemelilerle yaşadım ama 50cm çiçekli bir hanımeli hayatımda hiç görmedim. Yeni aldıysanız çiçekli bir dalı bir saksıya toprakla sıkıştırıp satmış olabilirler. Belki de benim bilmedim bir usulle mini boyda çiçek açtırıp satıyor da olabilirler. Her ne ise. İsterseniz sorunuzu daha ayrıntılı yazın. Hanımeliniz ne zamandır sizinle, nasıl bir yerde tutuyorsunuz, saksısı toprağı nasıl.. Bunları belirtmeniz önemli. Ayrıca yaprakları çok iyi inceleyin. Belki de fana halde bitlenme vardır.

  12. Veli, Manisa dedi ki:

    İki hafta önce 20cm ara ile iki hanımeli fidanı diktim. Diktiğim yerde 20 yıl önce büyük bir hanımeli varmış. Bundan ilham aldım. Fidanların boyu 1,5 metre. Düzenli gelişsinler diye bir çubuğa bağladım. Solucan gübresi de verdim. En son bir de Acetamiprid böcek ilacı sıktım. Yaprak bitleri oluşmasın diye. Sonra geldiklerinden beri yapraklarının yarısı döküldü. Diğer yarısı ise karardı ve kuruyor. Suyunu 3 günde bir bol su şeklinde veriyorum. 4-6 saat kadar güneş alıyor. Neden böyle keyfi kaçtı anlamadım.
    ***
    Solucan gübresi yüzündendir. Türkiye’de satılanların çoğu yanlış ve hatalı imal edilmekte. Sonuçta gübre değil adeta zehir oluyor. Zaten hanımeli hiçbir şekilde gübre istemez. O kadar yakın mesafeye iki fidan yanlış. Çok azgınca büyüdüğü için eğer iki fidana ihtiyacınız varsa aralarında çok uzun bir mesafe olmalı. En az 6 metre. Hnımelilerinizin kök ve dip kısımları gübre yüzünden çürüyüp ölebilir. Sağlam dallarından kesip alın ve gübresiz, temiz bir yere dikin. Kesin köklenirler ve hızlıca büyürler. Kolayca köklenme özelliği var.


Sorunuzu / Yorumunuzu Aşağıya Yazabilirsiniz.

Lütfen sorunuzu konu ile ilgili sayfaya yazmaya gayret edin.

Sorunuzu/Yorumunuzu yazın:

Sorunuz cevabımla birlikte 1 veya birkaç saat içinde burada görünür olacaktır. Lütfen ara sıra kontrol edin.