Kardelen – Galanthus

Kardelen Amaryllidaceae (Amarillisgiller) familyasının Galanthus cinsi bitkilerdir. Kış sonunda karlar içinde çiçeklenen her bitkiye kardelen denir. Bunda bir sakınca yok ama hangi bitki nasıl yetiştirilir, nasıl bakım ister vb bilgilere ihtiyacımız olunca hangi bitkinin gerçekte ne tür olduğunu bilmek zorundayız.

Kardelengiller – Galantheae

Karadeniz kardeleni (Galanthus woronowii)

Karadeniz kardeleni (Galanthus woronowii)

Kardelen (Galanthus) türleri son yıllarda amarillisgillerin bir alt sınıfı olarak Kardelengiller (Galantheae) diye nitelendirilmiştir. Kardelengiller grubunda 8 cins ve 31 tür yer alır. Ana vatanları Avrupa, Kafkaslar, Anadolu, Ortadoğu ve Akdeniz civarıdır.

Kardelenler türüne göre kış başında, kış ortasında ve kış sonuna doğru çiçeklenir. Sonbahar sonunda ve ilkbaharda çiçeklenen türleri de var. Çiçek açtıktan birkaç hafta sonra ya da bir iki ay sonra kardelen yaprakları sararır ve kurur. Soğanları yaz boyunca uykuda kalarak yeniden faaliyete geçmek için sonbaharı beklerler.

Karadeniz kardeleni (Galanthus woronowii)

Süs bitkisi olarak tutulan kardelenlerin dev denebilecek bir türüdür. Yaprakları da çiçekleri de diğer türlere göre daha büyük ve daha gösterişlidir. Bunun ana vatanı Türkiye’nin kuzeydoğusudur. Daha çok Doğu Karadeniz dağlarında görülür. Ve oradan sınır ötesi topraklarda da olur. Buna Karadeniz kardeleni denir. İngiltere’de 100 yılı aşkın bir süredir süs bitkisi olarak yetiştirilmektedir. Çiçek açma zamanı kış ortası ve kış sonuna doğrudur.

Galanthus nivalis

Adi kardelen, Galanthus nivalis

Adi kardelen, Galanthus nivalis

En çok bilinen kardelen budur. Karadeniz kardelenine göre mini mini ve ince yapraklıdır. Doğada en çok güney ve orta Avrupa ülkelerinde, Balkanlar’da ve Türkiye’de görülür.

Kardelen yetiştirilmesi ve bakımı

Soğanlarını sonbaharda ekmeniz gerekiyor. Bahçeye ekecekseniz bahçenin toprağı olumsuz anlamda aşırılıklar göstermiyorsa kardelen için uygundur. Ama saksıda yetiştirecekseniz toprağın niteliği önemlidir. Saksılarda kullanılması artık  alışılmış hale gelen hazır poşet toprak kullanmanız iyi olmaz. Herhangi bir bahçeden, parktan, tarladan, ormandan bulabileceğiniz humuslu kara toprak gerekiyor. Buna biraz kum ve biraz da yanmış koyun gübresi karıştırırsanız çok iyi olur. Şöyle:
5 ölçü kara toprak + 2 ölçü gübre + 2 ölçü kum.

Soğanları 5cm kadar derine gömün ve sulayın. Saksıyı dışarıda mümkün olan en soğuk olan ve güneş almayan bir yerde tutmalısınız. Toprak fazlaca kuruma gösterdikçe sulayın. Ocak ayının ortasından itibaren güneşli bir yere alın (yine dışarıda olacak).

Bahçeye dikeceğiniz yer ise kış boyu çok iyi güneş alabilen bir yer olmalı.

Kardelen yaprakları ne kadar uzun süre güneş alırsa bir sonraki yıl çiçeklenmesi o kadar iyi olur. İlkbaharda havalar iyice ısınana kadar kardelen yaprakları kurur. Soğanları sonbahara kadar uykuda bekleyeceklerdir.

Yaz sulaması

Yazın soğanlar kupkuru halde bekler. Saksılarda yetiştirmek istediğiniz kardelenin türünü iyi bilmelisiniz. Bazı türleri kuru toprakta unutulmaya gelemez. Soğanları kolayca kurur ve ölürler. Meselâ Karadeniz kardeleninin soğanlarının bulunduğu toprak yaz boyunca asla uzun süre kuru kalmamalıdır. Toprağın kupkuru bekleme süresi on beş günü geçmemeli. Saksılar sonbahara kadar hem gölgeli hem rüzgar alabilen bir yerde tutulmalı.

Çoğaltılması

Kardelen çiçekleri solduktan hemen sonra yaprakları yeşilken kökten soğanları ayırmakla çoğaltın diye tavsiyeler var ama köklerin rahatsız edilmesi hiç iyi olmaz. Hem beklenmedik bir sıcak hava dalgası her şeyi mahvedebilir. En iyisi sonbahar başında soğanları söküp  ayrılabilir soğanları ayırın. Sonra yeni bir düzenle dikin.

Kaynaklar

Galanthus – wikipedia.org

Yazar: Erdal Yüksel

Kategori: Bahçe / Balkon Süs Bitkileri

Etiketler:


'Kardelen – Galanthus' hakkında sorular, açıklamalar

  1. Baran - Ankara dedi ki:

    Ben kardelen soğanlarımı henüz yeşil kısımları kurumadan topraktan çıkarmıştım ve soğanları 1 hafta bekletip daha sonra bir fileye doldurdum. Ekmek istediğim yer şu an hazır, ekmek için sonbaharı mı beklemeliyim yoksa şu an da ekilebilir mi? Birçok kişiye sordum ama net bir cevap alamadım, sanırım kardelen hakında pek bilgisi olan yok. Sizin öneriniz nedir?
    ***
    Kardelen soğanlarının sökülmeleri doğru değil. Hemen ekin ve diktiğiniz yerde toprağı fazla sulamayın, toprak tamamen kuruduğu zaman bir haftadan fazla kuru bırakmayın tekrar sulayın. Sonbahar sonunda filizlenirler.

  2. Anonim dedi ki:

    Şu an kardelenlerim topraktan yeni çıkmaya başladı. Çok yavaş büyüyorlar. Soğukta durması, güneş almaması gerektiğini söylediler. Bu doğru mudur?
    ***
    Dışarda soğukta duracak, bu doğru. Ama güneş görmemesi yanlış. Doğal ortamlarında kışın ağaçlar yapraklarını döküyor kardelenler fazlasıyla güneş alabiliyor. Çoğu türleri de zaten ağaçsız yüksek dağlarda yetişir. Kim demiş güneş almayacak?

  3. Barış- Ankara dedi ki:

    Kardelen çok güçlü asi ve dayanılkı bir çiçek. Uzun süre soğanlarını çıkarmasanız bile toprak altında bir aile olarak çoğalıyor. Üzerine kırılmış mozaik dökülen bir alanda kardelenler yine inatla çıkar. Kardelen soğuğa çok dayanıklı olması kadar güneşe de tutkun bir çiçektir. Çok sert iklimlerde bile sürgün verir şubat ortasında ya da mart başında çiçek açar. Bazen kar altından bile güneş görürse başını çıkarıp çiçek açar. Havanın ılıman seyrettiği mevsim normallerinin dışında ocak ortasında bile çiçek açabilir. özel bakım istemeyecek kadar mütevazi bir çiçektir. soğanlarına zarar gelmesin yıllarca bahçenizde yaşar.

  4. Serdar Mahramlı dedi ki:

    Tekirdağ ilinde kara ikliminin hakim olduğu 130 rakımda bulunan kardelenler genel olarak hangi kardelen cinsidir? Fotoğraf gönderemiyorum slm..

  5. Teslime, Manisa dedi ki:

    Kardelen çiçeği bulamıyorum. Nerden temin edebilirim?

  6. Durcan, Denizli dedi ki:

    Bende de kardelen çiceğı yetıştirme merakım var ama tohumunu bulamıyorum. Nerelerden bulurum?
    ***
    Tohum değil, soğan lazım size. Şimdi zamanı değil. Hiç aramayın. Sonbaharda aramalısınız. Sonbaharda ekersiniz kış sonuna doğru çiçek açar.

  7. Ramazan, Düzce dedi ki:

    Bende toros kardeleni var. şu an saksıda yeşermeye başladı. çiçeklerden sonra burda yazdığınız bilgiler bu tür için de geçerli mi? yani aynı saksıda az az sulama ile bir dahaki yıla kalır mı? Bir de Rus kardelenimi bahçede ağaç altına diktim. şu an hiç bir gelişme yok. aynı uygulamalar bu tür için de geçerli midir?
    ***
    Evet hepsine aynı bakımı uygulayın. Sıcağa soğuğa göre erken gelişme, erken çiçeklenme, geç çiçeklenme olabilir önemli değil. Bugün yazıyı yeniledim. Abartılı şeylere gerek yok.

  8. Kardanadam, İstanbul dedi ki:

    Kardelen çiçekleri nerde satılır fiyatları ne kadardır?
    ***
    Yapı marketlerde ithal olarak resimli paketlerde satılan çiçek soğanları arasında belki bulunabilir. Fiyatlar hakkında bilgim yok ama soğan tanesi en fazla 50 kuruş eder yani değerli nadide bitkilerden değil. Bir pakette 10 soğan olsa fiyatı en fazla 5 lira eder.

  9. Dilek U. -Ordu dedi ki:

    Karadeniz Bölgesinde hangi tür kadelenler yetişiyor bir bilginiz var mı acaba? Bununla ilgili bir tez yürütmem gerekecek de, bilgilendirirseniz sevinirim.
    ***
    Yazı içinde anlattığım iri tür var. Başka bilmiyorum. Hem Anadoluda Hem Balkanlarda bulunan türler tüm Karadeniz kıyılarınca alçaklarda ve dağlarda kesin bulunuyordur.

  10. Meltem, Antalya dedi ki:

    Verdiğiniz bütün bilgiler ve cevaplarınız için çok teşekkür ediyorum. bu siteyi keşfettiğimden beri çiçeklerimin duruşu bile değişti.
    kardelenlerimi saksıda unutmuştum. pazartesi işe gider gitmez hemen pencerenin önüne alıp sulayacağım. umarım sağlıkla büyürler.

  11. Özge, İstanbul dedi ki:

    Kardelenim şuan yeşil durumda ancak çiçek vermiyor. Yaklaşık iki aydır aynı şekilde. Güneş hiç açmıyor. Soğuk bir ortamda da değil. Ne tavsiye edersiniz?
    ***
    Adı üstünde, karların buzların arasında çiçek açan bir bitkiyi siz soğuktan korursanız dengesi bozulur. Daima dışarda tutmalıydınız.


Sorunuzu / Yorumunuzu Aşağıya Yazabilirsiniz.
Lütfen yazı dili kurallarına saygılı olalım.


(Yazamıyorsanız Mozilladan deği Google Chrome ile giriş yapın.)