Gardenya (Gardenia jasminoides)

Gardenya çiçeklerinin güzel kokusu için sevilir. Yılın her zamanında çiçekli olarak satılır. Evlerde yetiştirilmesi zordur. Açık havayı (dışmekanı) seviyor.

rss

Genel özellikleri

Rubiaceae (Kökboyasıgiller) familyasından olan Gardenia cinsinin 142 türü var. Burada konu Gardenia jasminoides türü:
Çalı şeklinde gelişen, koyu parlak yeşil yapraklı, beyaz çiçekli, yaz kış yapraklarını dökmeyen, sıcağı, gece serinliğini, nemli havayı ve sürekli esintileri seven bir bitkidir. Süs bitkisi olarak yetiştirilmek üzere birçok kültivarı türetilmiş. Gardenyaların boyları (bir iki bodur kültivar hariç) 2 metreye varabiliyor. Evlerde yetiştirilenleri ise pek serpilemez, boyları yarım metreyi geçmez.

İsim

Cins olarak Gardenia ismi İskoçya doğumlu Amerikan doğa bilimcisi Dr. Alexander Garden (1730-1791) ile ilgilidir. Tür olarak jasminoides ise yasemin türlerinden gibi bir anlama gelir. Çünkü eskiden bir ara gardenyanın yaseminlerle akraba olduğu sanılmış. Şimdi ise bilimsel tür adının Gardenia jasminoides olması yaseminlerle akraba olduğu anlamına gelmez. Çiçeklenme ve koku benzerliğinden dolayı jasminoides künyesi sembolik olarak devam ettiriliyor. Gardenyalar tamamıyla ayrı bir familyadandır.
Gardenya çiçeği

Habitat

Gardenia jasminoides türünden gardenyanın anavatanı Güney Çin, Japonya, Tayvan, Vietnam ve Hindistan. Genelde yüksek yerlerde tepelerde bulunur. Tropikal – subtropikal geçiş iklimi bölgelerinin bitkisidir. Yılın çoğu zamanında yağan yağmurlarla toprakları yıkanmış, alkalinlilik özelliği azalmış bölgelere göre özellik kazanmış.

Kültivarları

Katmerli ve yalınkat çiçek açan birçok gardenya kültivarları türetilmiş. Katmerli çiçek açanları daha gözdedir. Birbirlerinden ayırdetmek zor. Türkiye için önem taşıyan kültivarlar soğuğa dayanıklı olanlarıdır.

Soğuğa dayanıklı gardenya kültivarları:

Aşağıda rakamlarda ayrıca parantez içinde asitlilik derecesi olarak pH sınırlarını belirttim.

Gardenia jasminoides ‘Summer Snow’ -23°C (pH 5.6 – 6.0) Hızlı büyür. Yaprakları da çiçekleri de büyüktür.
Gardenia jasminoides ‘Chuck Hayes’ -20°C (pH 5.6 – 6.5) Aşırı sıcak uyumlu. En çok çiçeklenen gardenya kültivarı da budur.
Gardenia jasminoides ‘Golden Magic’ -12°C (pH 5.1 – 6.0) Çiçekleri bir iki gün içinde beyazdan krem rengine döner ve sarımsı bir renk alır.
Gardenia jasminoides ‘Aimee’ -12°C (pH 5.6 – 6.5) Hızlı büyür. İri çiçekli.

Diğerleri:

Genel olarak kışın soğuğa dayanıklılıkları havanın nemli olup olmamasına göre -8C ile -12C dereceler arasında değişir. Havası nemli olan yerlerde kuzeyli rüzgarlardan korunan cephede tutuluyorsa ise -12C dereceye kadar dayanırlar. Toprak pH derecesi ise 6 civarlarında tutulsa iyi olur.

Gardenyaların aşırı sıcak hava ve tuzlu toprak uyumu

Akdeniz iklimine uyum sağlayabilirler. Güneydoğu Anadolu illerinde ise yaz sıcaklarında havanın yeterli nemli olmaması sorun olur. Havuz ve çeşme kenarlarında yetiştirmelisiniz.

Tuzlu toprağa az uyumludurlar. Bu özellikle gübreleme hakkında önem taşıyor.

Gardenya bakımı, yetiştirilmesi

Evlerde gardenya bakımı zordur. Doğru bilgilerle dikkatlice yapılmalı. Nasıl ortam ister, toprağı nasıl olmalı, ne zaman çiçeklenir vesaire bilgiler için en doğru bilgiler burada.

Gardenya ne zaman çiçek açar?

Normalde, doğal şartlarda olarak: Genelde ilkbahar ortalarında tomurcuklanıp yaz başında açar. Bazen ilkbaharda ve sonbaharda iki defa çiçeklenir.

Gardenyaların çiçeklenmesinde püf noktası

Sıcaklık derecesi etkiliyor. Gece 14C – 19C civarlarında hafif serin, gündüz ise 22C – 28C cıvarlarında fazla yüksek olmayan sıcaklık lazım. Bu şartlarda yılın her zamanında hatta devamlı tomurcuk vermesi mümkün. Günde birkaç saat güneş de alabilmeli. Ya da yakın değerde yapay ışık.

Gardenyaların en iyi gelişimleri, hızla serpilmeleri de yine yukardaki ısı derecelerinde olur. Daha sıcakta çiçek tomurcuğu artık vermezler ama gelişimleri devam eder. Esintinin sürekli olması da şart. Bu yüzden evlerde çiçek açsalar bile pek serpilemezler.

Evlerde güneş alan ve iyi havadar cam önünde yetiştirmeyi başarırsanız, kışın da uygun sıcaklık ve güneş alabilirse, yıl içinde birkaç defa çiçek açması mümkün. Arada bir dinlenir sonra yeniden faaliyete geçer çiçek açar.

Evde gardenya yetiştirme şartları

Gardenya almadan önce aşağıdaki bilgiler ışığında evde uygun ortam oluşturmalısınız. Mümkün değilse hiç almamanızı tavsiye ederim.

Satın alma zamanınız çok önemli

Çünkü ne yazık ki süs bitkileri normal şartlara adapte edilmeden, sera şartlarına alışmış olarak satışa sunulur. Gardenya ise yer değişikliklerine karşı çok aşırı hassastır. Alıp eve getirdiğinizde bozulması kaçınılmazdır. Bundan dolayı ilkbaharda ısıtıcıların yakılmasının bırakıldığı, pencerelerin uzun süre açık tutulabildiği aylarda almalısınız (mesela İstanbul için mayıs ayının sonları ve haziran başı diyebiliriz). Günün çoğu zamanında açık tutacağınız bir pencere yanında ılık-serin bahar esintileri sayesinde bozulmayacaktır ve zamanla normal şartlara adapte olacaktır.

İlk satın aldıktan sonra toprak iyice kuruyana kadar hiç sulamayın. Sonra » toprak yıkaması yapın.

Esinti, havadarlık

Sağlıklı gelişimi için çok havadar yere ihtiyacı var. Açtığınız zaman dışarının havası direkt gardenya üzerine gelecek bir pencerenin yanında bulundurmalısınız. Kışın hava ne kadar soğuk olursa olsun pencereyi gün içinde elinizden geldiğince sık sık açıp odayı uzun süre havalandırmalısınız. Yazın ise neredeyse 7/24 daima pencere açık tutulmalı.

Güneş ihtiyacı

Güneşi çok sever. Aşırı sıcak olmayan memleketlerde tam gün güneş: Günde en az 4 saat direkt güneş. Sıcak memleketlerde ise doğuya bakan cepheler uygundur. Sadece sabah güneşi alabilmeli. Ya da öğle tepe güneşini engelleyen ağaç altlarında yetiştirilmeli. Evlerde yetiştirilen gardenyalara ise günde en az 4 saat kadar güneş lazım. Haziran ortası – ekim arasındaki dönemde tül vasıtasıyla filtrelenmiş güneş almalı. Diğer aylarda daha uzun süreli direkt güneş almalı. Sabah güneşini birkaç saat buyunca direkt alacağı doğuya bakan pencere önü idealdir.

Hava nemliliği

Gardenyalar bilgi kaynaklarında abartılı şekilde anlatıldığı kadar yoğun nem istemiyor. Yani ortalamanın çok altına düşmeyen oranda hava nemi yeter. İstanbul, Ankara, İzmir, Antalya hava nemlilikleri yeterlidir. Havası fazla kuru şehirlerde yaşıyorsanız ortam havasını nemlendirmek için şu yazımdaki en kolay 3. seçeneği uygulayabilirsiniz: » Ortam havasını nemlendirmek. Bahçelerde ise havuz ve çeşme kenarında yetiştirirseniz kuru havadan zarar görmez. Ağaçların gölge sağladığı, çok yeşillikli, sık sık sulanan bahçelerde o yörenin havası kuru olsa bile gardenyalara bahçenin nemliliği yeter.

Gardenya toprağı ve saksısı

Toprak hem besleyici hem asitli ve suyu iyi süzdürür olmalı. Aynı zamanda çabuk kuruyucu özelliği olmalı. Şu ölçülere göre karışım gardenyalara uygundur:
4 ölçü humus katkılı hazır poşet toprak (pH 6′dan yüksek olmasın) + 1 ölçü kırmızı killi gerçek toprak + 1 ölçü kuvars kumu + 1 ölçü ince Ponza taşı.

Kırmızı killi toprak gerçek olmalı. Yani nalburlardan kırmızı kil aramayın gardenyanızı zehirlersiniz. Killi toprağı önce ince kuvars kumu ile iyice karıştırın. Sonra hazır toprakla karıştırın. En son olarak hepsini ponza taşı ile güzelce karıştırın.

Hazır topraklardan pH 6′dan yüksek olmayan toprak tek başına uygundur ama bitki besinini her 3 sulamada bir vermeli ve iki ayda bir toprak yıkaması yapmalısınız. bu dengeye çok dikkat etmelisiniz. yoksa gıdasız kalıp kötüleşir.

Saksı

Ege ve Akdeniz bölgelerinde toprak saksı gerekiyor ki kökler fazla ısınmasın. Yazın aşırı sıcak havanın pek uzun sürmediği yerlerde kaliteli kalın plastik saksı kullanmanızda sakınca yok. Hatta daha iyidir. İncecik adi plastik saksılar ise yazın toprağı, kökleri çok fazla ısıtır iyi değil. Kışın da köklerin fazla üşümesine neden olur.

Toprak değiştirme

Herkes gardenyayı alır almaz daha büyük saksıya dikmenin gerekli olduğunu sanır. Yanlış. Eğer saksıdaki kökler aşırı sıkışık görünmüyorsa bir yıl kadar bekleseniz iyi olur. Kış sonunda toprak ve saksı değiştirebilirsiniz. Yeni yerine diktiğinizde önceki kadar derine gömmeyin: Kök yumağı kısmı 1cm kadar dışarda kalsın. Genelde tam tersi yapılır ama gardenyalarda böyle gerekiyor.

Sulama dengelerine dikkat edilmeli

Toprağı yarıya yakın nem kaybettiği zaman hafif ılık su ile sulayın. Gelişmesinin durduğu zamanlarda daha da seyrek sulayın. Gelişmesi niçin durdu diye telaşlanmayın bırakın gardenyanız dinlensin. Çiçeklenme tomurcuklanma dönemlerinde toprağı nemini değil ıslaklığını yitirince sulayın (yani bu dönemde toprak daha nemli kalmalı) ve yine çiçeklenme döneminde ortamın daha çok havadar olması diğer zamanlardan daha önemlidir. Fazla ıslak toprakta uzun zaman bulunması veya kuru toprakta uzun zaman bulunması yüzünden ve havadar olmayan esintisiz yerlerde çiçek tomurcukları açmadan bozulur. Ayrıca, suladıktan sonra alttan çıkan suyun tabakta beklemesi toprağın o suyu emmesine sebep olur. Buna izin vermeyin, altta biriken suyun saksıyla temas halinde olmamasını sağlayın. Mesela alt tabağı içine üç tane iri çakıl taşı koyup saksıyı bu taşların üstüne koyabilirsiniz.

Sulama suyu ve toprağın asitliliğinin değişmesi

Özel içme sularından pH 7 su bulabilirseniz onunla sulayın (yağmur suyu da pH 7′dir). Ya da musluk suyunu en az iki gün bekletin, tortusu iyice dibe çöksün onunla sulayın. Bunda pH hafif yüksek olsa bile bir yıla kadar zararı olmaz. Sonra zararını görürseniz toprağı değiştirirsiniz. Ya da 3 ayda bir defa bir su bardağı demli çaya bir tatlı kaşığı kahve, bir tatlı kaşığı limon suyu veya sirke karıştırıp bununla sulayın, her 3 ayda bir tekrarlayın. Bu miktar 20 cm çapındaki saksılar içindir. Küçük saksılardaki gardenyalar için yarısı ölçüsünde çaylı karışım olmalı. Ama eğer özel besin veriyorsanız o zaman asitlidir, dinlendirilmiş musluk suyunun sebep olacağı pH yükselmesinin fazlasıyla önüne geçer, o zaman böyle uygulamalar yapmamalısınız yoksa aşırı asitlenme yüzünden kökler çürür.

Toprak yıkama sulaması

Aşağıdaki gibi düzenli besin vermeler durumunda her iki ayda bir saksı hacminin en az iki misli su kullanarak gardenyanızı sulayın, saksı altından çıkıp giden su ile birlikte toprakta oluşup biriken bazlar tuzlar vesaire zararlı maddeler de akar gider.

Yeni alınan gardenyalar için toprak yıkaması daha büyük önem taşır. Sürekli havalandırılan, sürekli uygun sıcaklıkta tutulan seralarda devamlı besinler veriliyor. Sizin eve gelene kadar verilmiş olan besinler tarafından toprakta tuzlar bazlar birikmiş olur ve bu toprak kesinlikle gardenyanın köklerine zarar verici nitelik kazanmıştır. Önce toprak önemli ölçüde kuruyana kadar sulamayın. Çiçeklerinin zararına dahi olsa bunu göze almalısınız yoksa gardenyanızın sağlığı zaten fena halde bozulacaktır. Yapraklar çok fena pörsümemeli, o kadar da uzun süre bekletmeyin. Yaprakların zarar göreceği kadar susuz bırakmadan bekletmeyi bitirin. Bir üst paragrafta anlattığımdan daha da fazla miktarda su ile sulamalısınız. Toprak adamakıllı yıkanmış paklanmış olmalı.

Besin, gübre vermek

Bitkileri besleme değeri düşük topraklarda yetiştirilen gardenyalara suya karıştırılarak verilen bitki besininden (genel amaçlı olacak) yılın her zamanında ayda bir defa verin.

Tuzlu toprağa biraz uyumlu oldukları için kuş gübresi verilebilir. Kullanmayı biliyorsanız, toprak gübreleme hakkında çok iyi tecrübelere sahipseniz kan tozu gübresi de verebilirsiniz. Bilmiyorsanız (ben de bilmiyorum ve tavsiye etmiyorum) vermeyin çünkü yanlış kullanımda zararı büyük olacaktır.

Bitkilere yararlı olacak şekilde işlenmiş kuş gübresinden » gübre şerbeti gardenyalarınıza nisanda, haziran ortasında ve ağustosta verirseniz çok iyi olur. Bu durumda başka bitki besini vermeniz gerekmez. Toprak yıkamasını ise gübre şerbeti vermeden bir önceki sulamada yapın.

Yapraklarına su püskürtmek

Çok tavsiye edilir. Bilinçsiz uygulamada gardenyaların yapraklarında ve dallarında, daha da kötüsü ana gövdede çeşit çeşit mantar hastalıklarına sebep olur. Su püskürtme işinde dikkatli olmalısınız. Ortam bir hayli esintili değilse asla su fısfıslamayın.

Budamak

Her zaman yapılabilir. Gardenya çiçekleri için yetiştirildiği için budamayı çiçeklenmesi bitince yapmalısınız: Hem eski hem zayıf kalmış dallar budanmalıdır. Budamadan sonra yeni çıkan, hızlı büyüyen güçlü bir dal 15cm olunca (veya biraz daha uzun olabilir) tepesini koparın. Böylece o dal en az iki yan dal çıkarır. Gelecek çiçeklenme döneminde daha fazla sayıda çiçek açmasını istiyorsanız bu tip budamaya dikkat edin.

Çoğaltılması

Gardenyaların çelikle ve daldırmayla çoğaltılmasında köklenme kolay olur.

1- Kışın dondurucu soğukların pek şiddetli olmadığı yerlerde (İstanbuldan daha fazla soğuk olmayan yerlerde) » olgun dal çeliği yöntemini uygulayabilirsiniz. Sonbahar sonunda tam olgun ama bir yaşından daha eski olmayan dallarını toprağa dikin. Daima dışarda açık havada durmalı. İlkbaharda köklenip filizlenir.

2- Yarı olgun dal çeliği yönteminde gardenyadan alınacak dallar yarı olgun olması gerektiği gibi tam olgun da olabilir, farketmez. Zamanı önemli. Günün çoğunluk saatlerinin sıcaklık ortalaması 20 civarına çıktığı ilkbahar ortası gibi bir zamanda başlatmalısınız. Diğer köklendirme ayrıntıları » yarı olgun dal çeliği sayfasında.

3- Bahçede yetiştirilen gardenyalarda toprağa çok yakın ve bir hayli esnek ve uzun bir dal varsa » basit daldırma yöntemiyle köklendirebilirsiniz.

4- Gardenyanın dibinden, toprak altından gelişmiş, kendilerine ait kök geliştirmiş dalları ilkbaharda ayırabilirsiniz.

Gardenya aşılama

Pek başvurulmaz ama çok önemlidir. Bildiğimiz gardenyalar (yani Gardenia jasminoides türü) toprak hastalıklarına ve netamot gibi kök zararlılarına dayanıksızdır, savunmasızdır. Öylesi problemlere yatkın olmayan Gardenia thunbergia türü fidanlarına aşılanırsa daha dayanıklı gardenyalar üretilmiş olur. Kök bitki olarak Gardenia thunbergia kullanıldığında gelişim de güçlü ve hızlı olur. Aşılamada başka sebep yok.

Tohumdan gardenya üretimi

Pek başvurulmayan bir yöntem. Hem meraklıları hem ticari üreticileri gardenyaları çelikle kolayca köklendirebiliyor. Tohumdan yetiştirmek çok zahmetli olur. Tohumların çok taze olması gerekiyor. Bekletirseniz çimlenme özelliklerini bekletme süresine göre kısmen ya da tamamıyla yitirirler. Taze tohumların çimlenmeleri ısı ve nem durumlarına göre 20 gün ile 3 ay arasında değişir. Küçük fidancıkların sağlıklı gelişimleri yukarda çiçeklenmede anlattığım ısı derecelerinde mümkündür. İyi bakılırsa, güçlü gelişirlerse 2 yaşına geldiklerinde çiçek açarlar. Yoksa 3. veya 4. yılda çiçek açarlar.

Zararlıları, hastalıkları

Gardenyaların yetiştirilmesi, bakımı, sağlıklı tutulması çok zor. Aşağıda birkaç problem saydım.

Parazitler

Her türlü bitki biti ve tırtıllar gardenyalara musallat olur. Önlemek için öncelikle gardenyanızı çok temiz tutmanız şart. Bitlenme olursa hiç vakit kaybetmeden derhal uygun ilaç bulup ilaçlamalısınız. Yoksa çok zarar verirler. Bitler hem ayrıca mantar hastalıklarının gardenyaları öldürmesine sebep oluyor.

Kloroz, yaprak sararması

Sebep olarak herkes toprağın pH değerinin yükselmesini yani asitliliğin azalmasını gösterir. Genellikle yanlıştır. Gardenyalar hassas olduklarından dolayı yaprak sararmasının sebepleri çok.
1- Toprakta tuzların bazların birikmesi. Eğer sık sık, düzenli aralıklarla bitki besini veriyorsanız oluyor. Bunun çözümü basit. İki ayda bir » Toprak yıkaması yapmalısınız. Fakat direkt musluk suyuyla yapmayın. Su kireçsiz olmalı.
2- Gerekmediği halde sulayıp durmak da yaprakların sararmasına yol açar.
3- Özellikle serin mevsimlerde yeni gelişen yapraklarda güneş etkisiyle tatlı bir sarılık, kızıllık olabilir. Bu kesinlikle bir problem değil. Yaprak gelişmesini tamamlayınca yemyeşil olacaktır.
4- Topraktaki sorunlar yüzünden köklerin zarar görmüş olması ya da topraktan besin alamaması sonucu yapraklarda sararmalar bozulmalar olabilir. Bu sayfada anlattığım tüm gereklilikleri yerine getirmeniz lazım.
5- Bazı ihmaller ve hatalar sonucu toprakta pH derecesi yükselmişse yaprak sararması eski yapraklarda daha hızlı olarak başlar. Çözüm için » sulama suyu ve toprağın asitliliğinin değişmesi bölümünü okumalısınız. Ya da eğer hiç bitki besini vermiyorsanız bu da yaprak sararmasına sebep olur.
6- Gelişime bir süre ara verip yeniden filizlenmeye başladığında ilk yapraklar gereğinden küçük ve sarı olabilir ama sonrakiler çok sağlıklı olur. Bunu bir problem diye düşünmeyin. Pekçok çalı / ağaç türü bitkilerde bazı şartlarda olabiliyor.

Tomurcuk dökülmesi

Bunun farklı sebepleri var.
1- Genellikle yeni alınan gardenyalarda görülür. Sebep köklerinin yeni ortamın şartlarında rahatsız olmasıdır. Sıcak serada toprak daima sıcaktır. Ama ev ortamlarında bu mümkün olmaz. Gardenyayı baharın serin günleri tamamıyla geride kaldığı zaman almalısınız. Mesela haziranın ilk haftasında.
2- Sulamada dengesizlikler: Sulamayı yukarda anlattığım gibi dengeli yapın. Toprak fazla kurumamalı. Zaten ıslakken gereksiz yere sulayıp durmayın.
3- Gardenyalar esintisiz, havasız yerlerde sağlıklı kalamaz.

Kanker

Ana gövdede, genellikle toprağa yakın kısımda oluşan bir mantar hastalığı. Sebep yanlış toprak, hatalı sulama, bilinçsiz su fısfıslaması, güneş yetersizliği ve hem esintisiz hem havası yoğun nemli ortam. Bütün şartlar mükemmel olsa bile gardenyanızı tertemiz tutun. Arasıra ana gövdeyi çamaşır suyu karıştırılmış suda ıslattığınız bez ile toprağa kadar silin. Mesela bir bardak suya bir tatlı kaşığı çamaşır suyu karıştırın. Bezle kalın gövdeyi güzelce silin. Gövdedeki gözle göremeyeceğiniz mantar, bakteri vb birikimlerini giderin. Bu temizliği ayda bir gibi yapmalısınız. Yapmak için kanker oluşumunu beklemeyin. Bir başlarsa artık yapacağınız bir şey olmaz. Gardenyanızın ömrü kısalacaktır. Ya birkaç ayda ya da iki üç yılda ölecektir.

Kök problemleri

Suyu fazlaca tutucu özellikteki topraklar ve ağır killi topraklar gardenya köklerinin zarar görmesine neden oluyor. Gardenya dikeceğiniz toprağı uygun nitelikte hazırlamaya dikkat etmelisiniz. Sulama dengesizlikerinde de kökler zarar görür. Sonuçta yapraklar bozulur. Bazen kökler bir şekilde yeniden canlanır yeni yapraklanmalar başlar. Ama başlasa bile bitki çok zayıf düşmüştür. Yeniden filizlenmeye rağmen her an ölebilir.

Gardenyalarda yaygın görülen bir kök sorunu » nematot adlı parazitlerdir. Çözümü toprak konusunda şu meselelerde ya hep ya hiç:
1- Bunda gardenyada önceden hiçbir netamot sorunu olmaması gerekiyor. Sonra da olmaması için toprak tamamıyla torf, pastörize kompost, ince ponza vb maddelerden yüzde yüz steril toprak olmalı.
2- Eğer netamot varsa tek çözüm şu: Gardenyanızı sökün, topraktan arındırın, kökleri yıkayın, yıkarken netamotlar yüzünden oluşan yumru kısımları ovarak yıkayın çünkü o şişliklerin dış kısmında netamot yumurtaları olur. Böylece netamotların tekrar oluşmalarını büyük ölçüde önlemiş olursunuz. Sonra steril olmayan, mikroplu bakterili kompost toprak karışımına dikin. Netamotlar mikroorganizmaların, mikropların, bakterilerin, mantarların aktif olduğu topraklarda yaşayamaz. Hazırladığınız kompost çürüntülü toprakta faydalı mikroorganizmaların havasızlık yüzünden ölmemesi için 1/5 oranında ince ponza taşı karıştırın. Bitki besini vermeyin onun yerine iki ayda bir gübre şerbeti verin ki mikroorganizmalar zarar görmesin. Gardenyanızın köklerini topraktan arındırıp yıkadığınızdan dolayı yeni toprağa hemen uyum sağlamaz. Yapraklar tamamıyla zarar görüp dökülebilir. Bunun önene geçebilmek için gardenyayı dikeceğiniz toprak ıslak değil, orta nemlilikte olmalı. Dikince sulamayın. Hemen şeffaf bir naylon geçirip hava almayacağı şekilde bağlayın. Üçüncü günden itibaren serin saatlerde açıp bir saat havalandırın. Bir hafta veya on günde kökler tutunmuş olur. Bir hafta dolunca sulayın ve sadece gündüzleri kapalı tutun. Sonra duruma göre bir daha kapatmatın.

'Gardenya (Gardenia jasminoides)' hakkında sorular, açıklamalar

  1. Tuğra says:

    Çiçeği güzel kokusu da. Ben bir marketten aldım bir hafta çok hoştu. Sonra tüm yapraklar döküldü. Üç kök halinde idi. Şu an sadece minik dallar kaldı. Tekrar kendisine gelmesini bekliyorum ama bu arada ne yapmam gerekir onu da bilmiyorum. Büyük bir ihtimalle sıcaktın kavruldu yapraklar.
    ***
    Seralarda çok özel şartlarda yetiştirilmiş olan gardenya gibi bazı müşkülpesent süs bitkileri normal şartlara kolay adapte olamıyor. Muhteşem görünümlü bir çiçek alırsınız, evinizde birkaç günde köpük gibi söner gider. Sürekli iyi bir esinti, havalandırma istiyorlar. Bu şartları ortanın üstünde başarabilirseniz zamanla normal şartlara dapte olurlar. Gardenya daha zor. Gördüğünüz gibi yapraklar alışık olmadığı ortamda kuruyor. Esintili ortam sağlayıp bekleyeceksiniz sizin ortamınıza adapte olabilen yeni yapraklar çıkaracak.

  2. Gardenyam says:

    Gardenya cok sevdigim bir cicek hatta kibrista agac seklinde gormustum. kokusu tum bahceyi dolduruyordu. agir bir koku degil herkesin sevebilecegi fevkalade guzellikte. Eylulde cicek marketinden bir gardenya aldim. 1-2 cicek acti ve nisbeten buyudu. ancak bir ara ilgilenemedim. uzerinde cok kucuk orumcekler gordum. ondan sonra cicegim yaprak dokmeye basladi ve su anda da uzerinde pek cok kucuk tomurcuk olmasina ragmen tomurcuklar daha buyumeden dokuluyorlar. yapraklar parlakligini kaybetti. Bir ara suyla isladigim pamukla sildim tum yapraklari ama pek yarari olmadi. ne gibi bir tedavi uygulamaliyim? Gunesi cok nadir goren bir avrupa ulkesinde, cok soguk bir iklimde yasiyorum. evim sobali. suni isik versem olur mu? Bir de sular cok kirecli burda. icme suyuyla mi sulamaliyim?
    ***
    Gardenya esintili ve nemli hava ister. Evlerde yetiştirmek çok zor. Sulamalarda şişelerde satılan pH 7 içme suyu kullanın. Küçük örümcekler demişsiniz. Bildiğimiz örümceklerse bunların zararı yok. Ama bir de gözle görülmesi çok zor bir akar türü mini örümcekler var ki bunlar çok zararlıdır. Eğer onlardansa, çözümü yaprak altlarına kuvvetli su püskürterek bitkiyi iki-üç günde bir yıkamaktır. Bu tip bitlere uygun bir ilaç bulursanız daha iyi olur.

  3. Deniz says:

    2 ay önce bir gardenya satın aldım. Sağlıklı olan gardenya her geçen gün yaprakları karararak dökülmeye başladı. Tomurcukları vardı onlar da yanık gibi oldu. Çiçegin bulundugu yer çok güneş almıyor ve ev sıcaklıgında haftada bir su veriyorum. Bu konuda bana yardımcı olur musunuz?
    ***
    Kışın ortasında alınca çözüm yok. Maalesef. Havasız esintisiz kapalı mekanlarda böyle bozulurlar. İkliminiz uygunsa dışarı koyun. Mesela İstanbul için uygundur. Toprak iyice kurumadıkça da sulamayın ilkbahara kadar böyle devam edin.

  4. Ahmet K. -Kayseri says:

    Bundan bir ay önce bir saksı gardenya aldım. Okuduguma göre bu çiçek oldukça nazlı bir çiçekmiş. Su konusunda kireçsiz su tavsiye ediliyor. Kar suyunu eritip saf su şeklinde sulama yapıyorum. Zararlı mı? Yapraklarında kahverengi benekler olusuyor. Yeni yaprakları acık yeşilden sarıya dönüşüyor. Bu çicegin püf noktalarını anlatabilir misiniz?
    ***
    Bütün mesele yer yadırgaması.. Kışın gardenya almayacaksınız. Bakımı yukarda ayrıntılarıyla yazılı. O şartlar kesinlikle yerinde olmak zorunda.

  5. Melike says:

    Benim gardenyam yazın alındı ve alındığında üzerinde bir tane çiçeği vardı. o çiçeği düştükten sonra da sürekli yeni yaprak açarak büyümeye devam etti. hatta aldığımız halinin 1,5 katı kadar oldu fakat yaklaşık 6 ay geçmesine rağmen yeni tomurcuk açmadı. Evde direkt güneş ışığı almayan cam önünde duruyor. Yaprak dökmesi ayda 4-5 yaprak anca oluyor. Bir de yapraklarının saplarında beyaz toz ya da pamuk gibi birşeyler var, iki kez birer hafta çiçekçiye bıraktım ilaçladığını söyledi ama hala duruyorlar. Tomurcuk açmamasının sebebi bunlar olabilir mi?
    ***
    Güneş almazsa çiçek açmaz. Aydınlık yetmiyor. Hem çiçek açması için acele etmeyin yaza doğru çiçek açar. Beyaz şeylere gelince: Bitmidir yoksa küf gibi mantar hastalığı mıdır bilmeden bir şey diyemem. Bitse hem temizleyin hem ilaçlayın. Hastalıksa temizleyin, sulama sıklığını azaltın, güneşli ve esintili yerde tutun.

  6. Melantis says:

    Birkaç ay önce muhteşem görünen bir gardenya aldım, ilk birkaç hafta o harika görüntüsü devam etti ve 15-20 kadar tomurcuktan birkaç tomurcuğu çiçek açtı. Fakat daha sonra aniden yaprakları kuruyarak dökülmeye başladı ve iyice kel kaldı. Susuz da kalmadı. Salonda sıcak odada ve camın kenarında direkt güneş görmeyen yerdeydi. Saksısını değiştirdim, toprak saksıya koydum. Salondan peteğini kapattığım mutfağa aldım. Yaprak dökümü azaltı fakat karararak dökülmeye devam ediyor az da olsa. Bir sürü tomurcuk var üzerinde fakat açmıyorlar kenarları da kurumaya başladı. Saksı değişimi ve üretim için uygun zaman hangi aralıktır ve üretim teknikleri ile bilgi verebilirmisiniz, teşekkürler.
    ***
    Mesele zaten susuz kalmaması. Her bitki çamur gibi suda daha iyi gelişir sanıyorsunuz. Hiçbir bitki sevmez. Hele gardenya hiç. Ayrıca bu mevsimde güneş ışınları çok zayıf, şimdi direkt güneş görse çok iyi olur. Yazın bile gardenya güneşi sever. Mutfakta hava daha nemlidir daha iyidir ama esintisizlik en büyük düşmanı bunu da bilin. Çoğaltmak için yazıdaki son kısımda bilgi var.

  7. Fulya says:

    Gardenya’nın yapragına veya çiçeğine su deydiği anda solduğunu duydum bir yerde, bu dogru mudur acaba? Benim yaklaşık 80 cm boyunda bir gardenyam var. Onu hafif yağmur yağarken beslensin diye yağmur altında bıraktık, bir sorun olur mu acaba? görüntüsü şu an iyi ama..
    ***
    Her duyduğumuzu ciddiye almamalıyız ama ne açıdan gerçeklik payı olabilir diye düşünmeliyiz. Bitkiler bildiğimiz gibi doğanın varlıklarıdır. Doğada hiç mi yağmur yağmıyor? O halde esintisiz anlarda ıslatmaktan kaçınmalıyız. Esintisizlik ıslatılmasa bile gardenyaların baş düşmanı.

  8. Aysel says:

    Gardenyayı bir hafta önce bir yakınım bana hediye etti. Çiçek bana büyümüş geldi ve üstünde iki çiçek vardı. Durumu iyiydi. İki günde bir musluk suyuyla suladım. Gölge, nemli, havadar bir yerde besledim. Şimdi ise çiçek açmak üzereyken yani tomurcuk halindeyken dökülüyor. Yaprakları sarı değil ama çiçek açmıyor. Ne yapmalıyım, yanlışım varsa nedir?
    ***
    Aysel Hanım: gardenya, açelya, kamelya, çay gibi bitkiler kireçli su ile sulanırsa bozulur. Çünkü topraktaki pH yükselir, bu da gardenyanın çok ihtiyacı olduğu demir elementini alamamasını sağlar. Siz musluk suyunu en azından birkaç gün bekletin tortusu iyice dibe çöksün onunla sulayın.. veya pH 7 (nötr) içme suyu alıp onunla sulayın. Ve sakın toprak bir hayli kurumadan sulamayın. Biraz güneşli ve çokı esintili bir yerde bulundurun.

  9. Esra says:

    Gardenyam yaklaşık 2,5 haftadır bende. İlk bir kaç günde 3-4 tomurcuğunu döktü, Sonrasında internette araştırdım doğu cephede güneş alabileceği şekilde yerleştirdim, suyuna küçük parça limon tuzu ekledim, sulamayı da azalttım, tomurcuklarını dökmeyi bıraktı. Küçük yapraklar çıkıyor ve yaprakları da yemyeşil ancak sanki tomurcukları büyümüyor. Kaç günde çiçeğe döner çok merak ediyorum. Ya da ters giden bişeyler mi var, bu mevsimde açmasını beklemem boş bir ümit mi, yardımcı olursanız çok sevinirim. Bir de fısfıslama yaparken dikkat etmem gereken hususlar var mı, sanki tomurcuklara gelse kuruyacakmış gibi geliyor. Teşekkürler
    ***
    Henüz iki buçuk haftadır sizde ise bu demek oluyor ki bir yer yadırgaması var. Gardenya size ocak ayında çiçekli olarak gelmiş, bu da gardenyanızın serada kendisi için en uygun ısı, ışık ve nem sağlanarak yetiştirilmiş olduğunu, sanki bahar veya yaz mevsimindeymiş bir ortamda yetiştirilmiş olduğunu gösteriyor. Sizin ev ortamına alışması birkaç ay sürebilir. Şu an yeni yapraklar çıkarıyorsa iyiye işarettir. Şu anda üzerinde bulunan dökülmeyen tomurcukları ölmüş olabilir, önemsemeyin. Sizin evin şartlarında ilerde (muhtemelen yazın) vereceği tomurcukların açması garanti olabilir, tabi bakımını gerektiği gibi yaparsanız. Fısfıslamaya gelince, esinti varken yapmalısınız. Yapraklar ıslak kaldıkça esinti devam ediyor olmalı. durağan havada ıslaklık hastalık yapar.

  10. Ceylan says:

    Çiçeğimin yaprakları delikler açılıyor. Dikkatli bakıyorum böcek göremiyorum. Neden böyle olduğuna bir anlam veremedim.
    ***
    Bitki biti larvaları yaprakların içini kemiriyor olabilir. Büyüteçle inceleyin. Görmeden bilemem. Zira deliklerin ne şekilde olmaları önemli.

  11. Zehra Arslan says:

    Ben de güzel kokuyor diye aldım inşallah öyle olur.

  12. Çağla says:

    Yaklaşık bir senedir gardenyam var. Ancak son bir aydır çiçeğin üzerinde beyaz böcekler gezinmeye başladı, sanıyorum larvaları da var. Neden olmuş olabilir ve ne yapmam gerekir?
    ****
    Çok tehlikli bunlar. Hiç vakit kaybetmeden yok etmelisiniz. ilgili sayfa: http://azbitki.com/bitler

  13. Hacer Şahin says:

    Çiçek yetiştirme sitelerinde yaptığım gezintiden sonra sizin sitenizin kalitesinden emin oldum. Öncelikle verdiğiniz değerli bilgilerden dolayı çok teşekkür ederim. Kokulu yeni bir gardenya aldım. Şimdilik sağlıklı görünüyor ama saksısı biraz küçük gibi. Saksısını değiştirirken toprağına az miktarda perlit karıştırmamda herhangi bir sakınca var mıdır, yoksa gardenyam bundan hoşlanır mı?
    ***
    Perlit hiç kullanmayın. Ama gardenya için ponza taşı olmazsa olmaz şarttır. Yukardaki bakım bilgilerinde açıkladığım gibi toprak lazım.

  14. Asude says:

    Gardenyanın açtıktan sonra kuruyan çiçekleri kesilmeli midir? Ayrıca açan çiçeğinin ömrü ne kadardır? Benimkinin çiçekleri açtıktan 1 hafta sonra sararıyor ve kısa bir süre sonra da kuruyor. çiçeklerinin ömrünü uzatabilir miyiz?
    ***
    Sizinki madem sağlıklı bir şekilde çiçek açabiliyor, pek sorun yok demektir. Bahsettiğiniz şeyler üstünde durulacak şeyler değil. Solan çiçekler dikkatlice kesilip atılmalı. Çiçeklerinin çabuk solmaması için aşırı güneşten korunmalı, bulunduğu ortam daha havadar edilmeli. Bir çiçek on gün canlılığını koruyabiliyorsa problem yok.

  15. Zeynep says:

    Gardenya çiçeğine beyaz pamuk gibi bitler oluştu. Sonra ilaçlama yaptım öldüler. Bir süre sonra bir daha olmaya başladılar. Bir daha ilaçladım. Şimdi ne yapacağım? Tomurcuklar açmadan kopup düştü. Birkaç tane kaldı. İçme suyu kullanıyorum. Yaprakları sarardı döküldü.
    ***
    Lütfen ilgili sayfaya bakın: http://azbitki.com/bitler

  16. Feyyaz K. says:

    Gerdanyada sulanmasında veya toprağın PH yükseltmek için bir bardak suya 1-2 dane limon tuzu karıştırılması önerildi. Bunu gerdanyaya tatbik ederken (gerdanyayı sularken) demir sülfat kullanılması önerildi. Gerdanyaya serpilecek Demir sülfatı bu limon tuzu ile beraber sulanması (mı) önerildi burasını pek anlıyamadım. Yoksa D.Sülfat ayrı zamanda mı atılması öneriliyor? Bir sorum daha olacak Demir sülfat ile CAN %33 beraber evde saksıda yetiştirdiğim dometeslere serptim bir zararı olur mu? Yapraklarda ve dallarında sararma olduğunu gördüm. Azot eksikliği mi yoksa demir eksikliği mi olduğunu tesbit edemediğimden her ikisini beraber attım. Birkaç gün önce de kalsiyum nitrat atmıştım.
    ***
    Gardenya bakımını yerli ve yabancı kayaklardan gördüğüm kaadarıyla açelya bakımı ile karıştırıyorlar. Sade, basit bir toprak yeterli. Asitliliği en basit yollarla koruyabilirsiniz. Yaprak sararması tomurcuk dökülmesi gibi sorunlara sebep toprağının devamlı su içinde gibi sırılsıklam ıslak kalması yüzünden ve esinti azlığı yüzünden olur. Ama herkesin aklına gelen şey toprağın asitliliğinin gitmesi sanılır. Açelya asitli toprak gereksiniminde çok daha hassas ama açelyada aynı şikayetler pek yok. Demek oluyor ki esas problem gardenyaya açelya muamelesi yapılması. Kısaca bütün o tavsiyeler yanlış. Yukarda verdiğim bilgiler en saklıklı bilgilerdir.

  17. Zuhal says:

    Selamlar sizi daha önce nasıl bulamamışım! Benim de en sevdiğim çiçeklerden biri gardenya. Bir tanesini maalesef kaybettim. İkinci de ölüm kalım savaşı veriyor. Sanırım en büyük hataları yapmışım; musluk suyu ve tabakta su bırakmak. Ama bundan sonra sizinle iletişimi hiç koparmıycam. Şimdi hemen içme suyu kullanıyorum bir damlacık limon suyu ekleyip umarım iyileşir..
    ***
    Zuhal Hanım, bu iki gardenya size yeni geldi sanıyorum. Madem İstanbul’dasınız o halde daima dışarda açık havada tutmanızın bir sakıncası yok: Açık hava canlanması için daha fazla işe yarar. Dışarda bulunduracağınız ortam bitkilerin bol bulunduğu yarı gölgeli bir yer olmalı ki nemli havadan daha fazla nasiplensin. Toprağının ıslaklığı kuruyup nemliliği biraz azalınca o zaman sulayın.

  18. Funda, Ankara says:

    Öncelikle vermiş oldugunuz bilgiler için teşekkurler. başka yerde bu bilgileri bulamamıştım. Hastalanmıs bir gardenya arkadasım tarafından atılacaktı kıyamadım ben belki bakabilirim diye aldım. Bitki su anda yeni yapraklar acıyor ama cok yavaş. Yapraklarında sarımtırak renkler olusuyor. Sulamasına cok dikkat ediyorum. Arada cay da veriyorum. Ankaranın havasından dolayı pek gunes almıyor. Sanki daha da kotu oldu. İki kök halindeydi. Koklerden biri kurudu. Ayrıca beyaz pamuksu birseyler olusmaya basladı. Bu pamukları temizlemeye çalışıyorum ama tekrar olusuyor. Bunlar icin ne yapabilirim? Kurumus kök oldukca kalın. Ayırması zor gibi. Ayırırken bitkiyi daha kotu yaparım diye korkuyorum. Kalması zarar verir mi? Bir de bu bitkiden nasıl cogaltabilirim?
    ***
    Bence çok suluyorsunuz ve toprağı fazlaca asitlendiriyorsunuz. Bu yüzden biri ölmüş diğeri de bu gidişle ölebilir. Sulamayı azaltın – toprak iyice kurumadıkça sulamayın.. pH nötr su ile suluyorsanız çay limon filan vermeyin asitlilik aşırı yükselir kökler çürür. Şimdi kendine gelmesi için devamlı dışarıda açık havada bulundurun hem soğuktan parazitler ölür. Isı 0°C dereceden aşağı düşmedikçe içeri almayın. Bu arada sakın besin vitamin filan vermeyin. Nasıl çoğaltacağınıza gelince, yazımın sonunda bilgi var. Şimdi bırakın mayısa kadar dinlensin. Gelişim beklemeyin.

  19. Bilge, İstanbul says:

    Yaklaşık 4 ay önce eşim bana gardenya hediye etti. o kadar çok sevdim ki araştırdıkça, dışarıda açmış gardenya gördükçe sevgim daha da arttı. ama 4 ay boyunca sürekli tomurcuk açıyor ve açmadan sürekli dökülüyor. sık suluyorum, besin veriyorum, tülün arkasından güzel gün ışığı alıyor, ellerimle sürekli su püskürtüyorum ama hem böceklenmesinin önüne geçemiyorum hem de çiçek açtıramıyorum. böcekleri için camsil, deterjan, sirke, kolonya, su karışımları yaptım böcekler o gün için yokoldu ama ertesi gün tekrar çıktılar. lütfen böcekler için ve tomurcuklarım için bir yol gösterin.
    ***
    Bilge Hanım, sık sulamanız zarara yol açıyor. Gardenya devamlı ıslak toprakda kalırsa tomurcuklarını döker. Ayrıca çok iyi esinti ister. İstanbul havası gardenya için yeterince nemli ama evinizde ısıtıcılar ve klima yüzünden nem azalıyorsa bunun çaresine bakmalısınız. Böceklere gelince ilgili sayfaya bakın: http://azbitki.com/bitler

  20. Manavgat says:

    Fidanlıkta çalışıyorum. Gardenyalar seranın içerisinde olmasına rağmen yaprakları genel olarak komple sarı, yalnız yaprak damarları yeşil. Bu özelliğin demir eksikliği belilrtileri olarak biliyorum ama bitkiden bitkiye değişen bir durum olduğu için de emin olamıyorum. Bir de sararmanın yanısıra biçok yaprakta da uçlarında yoğun bir şekilde kuruma oluşmuş. yani gardenyalarımız sarı ve kurumuş kahverengi yapraklarla dolu. Yeşil yaprak hiç yok. Ne yapabilirim?
    ***
    Güneşten tam mahrum bir ortamda filizlerin uzayıp yapraklanması klorofik eksikliğine sebep olabilir, bu yapraklar uzun ömürlü olmaz. Demir eksikliği ise yanlış toprak kullanımından olabileceği gibi alkalin oranı yüksek su ile sulamaktan dolayı da ortaya çıkabilir. Sulama suyuna dikkat edin. Yaprakların uçlarının kuruması nem yetersizliğinden olabileceği gibi aşırı nemdem de olabilir; bakın bu dengeler önemli. Aşırı nem gerçi iyidir, ama esinti yoksa işte o zaman felaket. Seranızın havalandırma sistemi gardenyalara yeterli mi bunu da ayrıca kontrol edin. Ayrıca: Her şey dört dörtlük mükemmel olsa bile gereğinden fazla sık sulama gardenyalarda yaprak sararmasına neden oluyor.

  21. Pınar, Antalya says:

    Bugün İzmir’den bir gardenya aldım fakat Antalya’da ve bahçede yetiştirmek istiyorum. Bahçe Antalya’nın içinde değil daha yüksek bir yerinde yani yayla diyebiliriz. Çiçeğin bahçe ortamında yetişmesi mümkün müdür?
    ***
    Evet, mümkündür, havası kuru olmayan yerlerde -9°C derece soğuklara dayanır. Yalnız toprak kireçli ise yarım metre kadar boşaltarak kireçli olmayan, humuslu bir toprakla doldurun. pH 5 ile 6.5 arası asitli hazır poşet topraklar uygundur.

  22. Serap, İstanbul says:

    Camın önünde olmasına rağmen gardenyanın toprağının üzerinde örümcek ağı gibi (sanırım küf) oluştuğunu gördüm. Sizce ne yapmalıyım?
    ***
    Küf ortamın yeterince havadar olmadığını gösterir, gardenya için esas tehlike budur. küf size bir işaret olmuş. Camın önünde diyorsunuz ama anlaşılan hiç güneş yok. Güneş olsa küf olmaz. Esintisiz ve ışığı kuvvetsiz yerlerden küf eksik olmaz.

  23. Çağla, İstanbul says:

    Nisan ayına doğru bir gardenya aldım. Üstünde bolca küçük goncası vardı ama hiçbiri çiçek açmamıştı. Daha önce yetiştirdiğim bir gardenyam vardı ve üstünden çiçek eksik olmuyordu. Ona uyguladığım ortamı son aldığım gardenyama da uyguladım fakat tomurcuklarının hiçbiri 2 hafta sonra bile açmadı. Daha sonra çiçeğin yeni sürgünleri ve goncalarına doğru beyaz nokta gibi antenli böceklerin ve örümcek ağı gibi bir oluşumun olduğunu gördüm. Bunları ezdiğimde un gibi dağıldılar. İnterneti araştırdım ve arapsabunlu su hazırlayıp fısfıslayarak suladım. Bir hafta sonra böcekler kayboldular. Ama özellikle büyük yapraklarda benek benek lekelenmekler başladı. Hala devam ediyor. Benekler normal mi? Geçtiğimiz cumartesi gününden beri toplam 6-7 parça kadar limon tozlu su verdim ve demiroksit ihtiyacı için toprağına paslı tel toka batırdım. Ancak çiçekte pek hareketlilik yok gibi. Bazı goncaları eskisinden daha büyük fakat açmaya yeltenenler vardı, kimisi döküldü kimisi öylece duruyor. Tabağında su tutmuyorum ve toprağın nemli kalmasına dikkat ediyorum. Toprağı ponza taşlı görünüyor. Hiçbir açma belirtisi yok. Boyuna yaprak veriyor. Yeni goncalar da veriyor ama eskilerini açmıyor. Biraz uzun oldu kusura bakmayın ama çiçek açması için ne yapmalıyım?
    ***
    Bitler büyük zarar vermiş. Hastalıklı yapraklar da onların yüzünden. Hastalıklı yaprakların bir kısmını koparın atın. Sulama sıklığını biraz azaltın. Toprağı devamlı ıslak tutmayın. Günün yarısından çoğu saatte açık pencereden esinti alması lazım. Asitli toprak, demir vesaire abartmalarına kanmayın. Gardenya bakımını en doğru bilgilerle ben anlattığım için lütfen bu sayfada yazdıklarımı okuyarak ona göre bakımını yapın.

  24. Lebibe M. -Ordu says:

    Gardenyamı bahçeye diksem büyür mü acaba? Beni bigilendirirseniz sevinirim teşekkürler.
    ***
    Hele Ordu tam yeri. Bahçede çok iyi gelişecektir.

  25. Yüksel O. -Menemen says:

    Çok şükür gardenyam biiznillah çiçek açtı. 10 yıldır gardenya fidanı alır saksıya diker, mutfağa koyardım. Tomurcukları tek tek dökülürdü. Ama ben de inatçıyımdır. Bu sefer sitenizi okudum. İyice araştırdım. Nasıl bir yere diktim biliyor musunuz: Orta boy bir kömür çuvalına. Benim bahçemde tavuklar var. Onların gübresinden koydum. Ağaç diplerinden toprak çıkardım 1-2 avuç kadar.. Kuşbaşı iriliğinde taşlar koydum. Çürümüş yaprak parçaları da ilave ettim. Gardenyayı diktim. Önce dinlendirilmiş su verdim. Bahçemde 2 metre yükseklğinde zakkum ağacı var onun altına koydum. Çuvalın altına 5-6 kadar yumruk büyüklüğünde taşlar, onun da altına suyu tutması için v harfi şeklinde demir bir çanak koydum. Böylece dipten daima nem almasını sağladım. Arada bir suladım. Bulunduğu yer alacalı güneş alıyor. Bol bol da yağmur suyu aldı. İki hafta önce iki tane çiçek açtı. Yaprak ve tomurcukları gelişmeye devam ediyor. Anladım ki gardenya bir bahçe çiçeği. Arkadaşlar siz de yılmayın. O mis kokusu için uğraşmaya değer.

  26. Hüseyin, Turgutlu says:

    Benim sorunum ciekleriyle bitkinin formu cok iyi ama üzerindeki cicekleri cok kısa sürede kurutuyor ve tomurcukların coğu acmadan kuruyor. Bunun icin ne yapmam lazım?
    ***
    Sulamada ve esintili şartlarında hatalarınız olduğunu sanıyorum. Yukardaki bilgileri okuyarak şarltarı düzeltin.

  27. Mehmet E. -İstanbul says:

    Sonunda tek bir tomurcuğu açtırdım o bile odanın güzel kokmasına yetti. Sabah güneşi havadar ortam ve toprağı nemli bıraktım. Bakalım ne kadar yaşayacak, teşekkürler bilgiler için.

  28. Ümmiye, İzmit says:

    Gardenya toprağını hazırlamak için ponza taşını nasıl bulacağım?
    ***
    Fidanlıklardan araştırın bulursunuz. Ponza taşı yerine hidrokültür taşı bulmanız daha kolay. O da olur. Siz fidanlıklara sorun. Mutlaka bulursunuz.

  29. Zeynep, Yalova says:

    Harika bilgiler için emeğinize sağlık.Çok yararlı ve güzel bir site olmuş.

  30. Dilay S. -Ankara says:

    Gardenya ile ilgili bu sayfanızı ve başka bazı sayfalarınızı okudum ve çok faydalandım. İyi niyet ne yazık ki yeterli olmuyor. Pek çok insanın yaptığı hataları ben de yapmışım; çok sulamak, direkt musluk suyuyla sulamak, evdeki yerini değiştirmek vs. vs. Neyse geç olsun güç olmasın demişler. Bir gardenyamız ne yazık ki cehaltten telef oldu, diğeri de komada diyebiliriz. Çiçekleri en son ne zaman gördüm hatırlamıyorum, ama yapraklar yavaş yavaş sizin önerileriniz doğrultusunda canlanıyorlar. Ben bir hususu tam kafamda netleştiremedim: Evimiz sabah güneşi alıyor, ben de sizin son önerileriniz doğrultusunda gardenyayı açık olan balkona koydum. Sabah güneşini alıyor. Fakat açık havada ve Ankara’da önerdiğiniz çakıl taşı ve su kabı yöntemi nem için işe yarar mı veya yeterli olur mu emin olamadım.
    ***
    Ankara havasının nemliliği gardenyalar için yetersiz sayılmaz. Şimdi yaza rağmen gardenyanız balkonda yeşerip yeni yapraklar bozulmadan gelişebiliyorsa oranın iklimine adapte olmuş demektir. Gardenya sıfırın altında birkaç derece soğuğa dayanabilir. Aşırı soğuklar baş göstermedikçe yerini değiştirmezseniz iyi olur. Şimdi sonbaharda çiçeklenme ihtimali var. Olmazsa yazın çiçek açacaktır (genelde yaz başında çiçek açarlar). Eğer kışın eve alırsanız toprağı kurumadıkça sulamamanızı tavsiye ederim.

  31. Sare, İzmir says:

    İzmir’de yaşıyorum ve bir alışveriş marketinden üzerinde tomurcukları olan küçük bir gardenya aldım. Yaşadığım yerde gece hava çok soğuyor. Balkonda bırakmam doğru değil sanırım. Bana tavsiyeleriniz olabilir mi?
    ***
    Yanlış zamanda almışsınız. Soğukta tomurcuklar gelişir mi bilmem ama içerde kısa sürede bozulup dökülecekleri kesindir. Gardenya -10°C derece soğuğa dayanır. İzmir’de o kadar soğuk olmayacağına göre problem yok.

  32. Şeyma, Kayseri says:

    17 gundur gardenya beslıyorum. Hedıye oldugu ıcın cok degerli. Şimdiye kadar hiç bir bitkiye bu kadar ilgi göstermemiştim ama şu an çok fazla üstüne düşüyorum. Nem alması için toprağı için suyu için elimden geleni yapıyorum. Ama henüz hiç çiçek açmadı. Zaten aldığımda da daha tomurcuktu. Çiçeğini görmek nasip olmadı. Toprağını ve saksısını iki gün önce değiştirdim. Saksısı gardenyama göre küçüktü bir boy buyugunu aldım. Topragı seradan aldım. Karışım bir toprak ama gardenyamın yaprakları sararıyor soluyor dokuluyor. Hala tomurcukları var ama acmıyor. Nem alması için çakıl taşlarıyla su kullanıyorum. İşe yaradıgını düşünüyorum. Yapraklarında kahverengılesme var yogun bir sekılde hem de.. Ne yapmalıyım?
    ***
    Zamansız ve gereksiz yere saksı / toprak değiştirmeniz yanlış olmuş. Gardenya ayrıca esintiye çok fazla ihtiyaç duyar. Ev içlerinde yaşatmak zor. İstanbulda olsanız dışarda tutun diyeceğim ama Kaysaride gece soğuklarına dayanamaz sanıyorum (havası nemli yerlerde -10°C gibi soğuklara dayanır ama kuru havalı yerlerde kaç derece soğuğa dayanır bir fikrim yok).. Isı sıfırın altına düşmediği zamanlarda dışarda tutun. Yaşatamazsanız üzülmeyin. Hediye gelmiş. Sorumluluk sizin değil. Yanlış hediye seçimi yapmışlar sizi de üzmüşler. Size hediye değil ceza olmuş.

  33. Nergis, İstanbul says:

    Bir hafta önce gardenya aldım fakat ikinci günden itibaren yaprakları canlılığını kaybetti. Direkt güneşten etkilenmiş olabilir mi? Yapraklar ve tomurcuklar üzerine sıcak su dökülmüş gibi. Ne yapabilirim?
    ***
    Bu zamanda almak çok büyük bir hata. Verdiğim bilgileri okuyun. Bir şey diyemiyorum.

  34. Arzu, Kayseri says:

    Yaklaşık 2 ay önce aldığım gardenyam yeterince ışık alan pencere önünde ve sulamasında bir hafta dinlendirdiğim su ile sulanıyor. Aldığımda tomurcukları vardı ve tazecik sürgünleri.. O zamandan bu zamana 2 tomurcuğu kahvereği olup kurudu. Diğerleri hala üzerinde ve yeşil ancak açmadılar. Gardenyam iyi durumda, yeşil, tomurcuklu. Ne zaman açacağı konusunda ya da ne yapmalıyım bilgi verir misiniz?
    ***
    Yazımın içinde çok düzenli olarak en hayati ihtiyaçlarını açıkladım. Tomurcuklanması, çiçek açması, sağlıklı gelişim şartları yukarda açıklanmış durumda. O şartlar yerinde değilse bir şey beklemeyin. Olmaz.

  35. Ceyla, İstanbul says:

    Öncelikle sitenize bayıldım soru ve cevaplar harika. Ben 2 saksı gardenyamdan oldum çok üzüldüm kuruyup gittiler. Gül gibi açan çiçeğine ve özellikle kokusuna hasta oldum yok böyle koku. İnanır mısınız bir mağzadan gardenya kokulu mumlar gördüm 4 adet vardı sırf kokusu için dayanamadım aldım. Eşim de sabahları beni uyandırmak için mumları yakıyor ve o muhteşem koku sayesinde sabahları 8de ayaktayım. Mısır çarşısına gidip yine almak istiyorum. Size sorum ise, Ocak ayında alsam ve orda ponza taşı bulabilirmiyim? Geceleri balkona koysam bir de benim balkonun yanında kocaman sokak lambası var ışığı zarar verir mi? Lütfen kısa zamanda cevap bekliyorum. Bundan sonra kesinlkle toprak saksı kullanacağım. şimdiden teşekkürler saygılar…
    ***
    Gündüz evde akşam dışarda yanlış. Hem gardenyalar doğal şartlarda açık havada kışın asla çiçek açmaz. Bunlar seralarda özel şartlarda çiçek açtırılıyor. Evde nasıl yetiştirilir, bu sayfada izah ettim. Ayrıca alır almaz saksı toprak değiştirmek çiçeklerin bozulmasına sebep olur, gerçi hiçbir şey yapmasanız da çoğunlukla yer yadırgaması sebebiyle çiçekleri bozulur.. Gerekiyorsa ilkbaharda saksı / toprak değiştirmek lazım. Her şeyden önemlisi esinti. Bunu sık sık yazıyorum. Yeni bir yazımda yine anlatmaya çalıştım, okuyun böylece ev içinde çiçeklerinizi rahatça bozulmadan yaşatabilirsiniz:
    http://azbitki.com/hizli-gelisim

  36. Özlem, İskenderun says:

    Yaklaşık 2 ay önce bir gardenya almıştım. Şu an havadar bir yerde toprak iyice kurumadan da sulamıyorum. Toprağa limon tuzu ve kahve olayını bilmiyordum. Çok faydalı bilgiler vermişsiniz öncelikle sizlere teşekkür ediyorum bunun için. Şu an gardenyamın bi sürü tomurcukları var ama çiçek açmıyorlar. Bu çiçek açma süreci çok uzar mı? Biraz da yapraklarında seyrekleşme gördüm. Nedeni nedir? Ne yapmam gerekir?
    ***
    Sadece Akdeniz bölgesi değil, tüm kıyı kesimlerimizde gardenya en iyi şekilde bahçelerde yetiştirilir. Saksılarda ev içlerinde birçok huysuzlukları var. Ben bile gardenya almaya cesaret edemedim çok istediğim halde almıyorum. Size tavsiyem evde tutmayın. Çiçek tomurcukları ise, açacaklarını sanmıyorum çünkü normal şartlarda bu mevsimde gardenyalar kesinlikle tomurcuklanmaz. Sizinkine serada mevsim şaşırması yaşatılmış. Evde gardenya serasındaki özel ortamın şartlarını aynen sağlayabilirseniz belki o tomurcuklar çiçek olabilir. Ama çok zor.

  37. Şengün, Yalova says:

    Gardenya yapraklarını kurutup döküyor bu nedendir?
    ***
    Yeni aldıysanız yanlış yapmışsınız. Kışın gardenya almak yanlış bir şey. Eskiden beri sizdeyse şimdi bir kısım yapraklarını dökmesi normaldir. Yukardaki bakım bilgilerine göre yetiştirmelisiniz.

  38. Merve, Mardin says:

    Ben Mardin’de yaşıyorum. Burası yazın çok sıcak ve kışın çok soğuk oluyor. Gardenyayı yeni aldım. Burada iyi bir şekilde yetiştirebilmem için bana biraz yardımcı olur musunuz? Burada nasıl bir ortamda bulunmalı, günde kaç defa su verilmeli vb. konularda biraz ipucu vermenizi istiyorum.
    ***
    Yavaş yavaş güneşe alıştırın. Yaz boyunca öğle vakti civarı güneşinden koruyun. Kışın -12 ve daha fazla soğuk oluyorsa kesin bir şey soylenemez birçok tür gardenya var. Bunun dışında yazdıklarımı okuyun. Kıbrısta bile yetişiyorsa Mardinde de olabilir ama galiba sizin orada yazın hava nemi son derece yetersiz kalacak. Sanıyorum bu bitki Mardin için hiç uygun değil. Bahçenizde bir havuz veya devamlı kullanılan bir çeşme varsa çevresinde hava nemli olur. Garrdenyayı onun yanında yetiştirebilirsiniz.

  39. Hatice, Kocaeli says:

    İthal ve yerli gardenyalar arasında bakım usulü ile ilgili bir fark var mı?
    ***
    Kocaeli için yok. Kışları aşırı soğuk olan yerlerde hangi tür olduğu iyi bilinmeli, ne kadar soğuğa dayanacağı iyi bilinmeli.

  40. Hamide, İstanbul says:

    Geçen sene gardenya aldım. İlk başlarda süperdi sonraları boyu uzadıkça alt yapraklarını döktü. Ayrıca balkonda duruyor. Şimdi hiç yaprak yok. Sadece dal kaldı. Üstlerden budarken dalların yeşil olduğunu gördüm. Acaba eski halini alır mı?
    ***
    Açık havayı ve güneşi sever. Ölmemişse bugünlerde filizlenip hızla dallanması yazın da çiçek açması lazım.

  41. Hatice, Kocaeli says:

    On yıllık bir gardenyam vardı. Yaz kış balkonun doğu ve güney cephelerinin kesiştiği noktada duruyordu. Yerini de çok sevmişti. Yaz başı ve güzün bol miktarda çiçek açardı. Hiç budamadığım için oldukça geniş bir alanı kaplamıştı. Zararlılar yüzünden geçen yıl kurudu. Şimdi tekrar bir gardenya almak istiyorum. Önceki gardenya pek mütevazi ve kaprissizdi. İthal gardenyaların da yaprakları daha koyu ve sık. Bunun sebebi aşılama mı yoksa gübreleme mi? Aslında ben ithal mi, yerli mi alsam kararsız kaldım.
    ***
    İthaller hakkında pek bilgim yok. Sık yapraklı yetişmelerinin sebebi uzun süreli özel ışıklandırma yüzünden oluyor. Eğer şimdi bugünlerde alırsanız yer yadırgama sorunu yaşamazlar. Mevsim şimdi çok uygun.

  42. Hakan, İzmir says:

    Sitenizi büyük bir ilgiyle takip ediyorum. Çok keyiflisiniz. Benim gardenyamın topragi biraz çamurumsu bu aylarda topragını uygun bir toprakla deyiştirsem olur mu?
    ***
    Olabilir. Değiştirecekseniz hemen değiştirin gecikmeyin.

  43. Hakan, İzmir says:

    Deyiştirecegim topraga ponza yerine elimde lavalit taşı var küçük taneli delikli bunu kullansam olur mu?
    ***
    Lavalit hakkında şimdiye kadar bir bilgim yoktu. Biraz araştırdım akvaryumlarda kullanılıyormuş. O halde zararsız demektir. Suyu da pek tutmuyorsa bundan özel poşet topraklara karıştırak kullanabilirsiniz diye düşünüyorum. Lavalit çok ilgimi çekti doğrusu. En kısa zamanda akvaryumculardan biraz alıp incelemeliyim. :)

  44. Hakan, İzmir says:

    Lavalit kullanarak bitkimi diktim. İnşallah faydası olur. Yalnız lavaliti her akvaryumcuda bulamassınız. Ben bir fidanlıktan almıştım. Elinde kalmış 5 tl ye verdi. Faydası olursa sitenize yazarım. Herkeze başarılar bol çiçekli bitkiler inşallah.
    ***
    Teşekkür ederim. Birbuçuk iki ay sonra belli olur yazmayı unutmayın.

  45. Hakan, İzmir says:

    Geçen gün bir fidanlığın önünden geçerken ponza alayım dedim bana küçük taneli lav kırığı verdi ponza oldugunu söyledi. Bunu ben lavalit diye biliyordum ama bu lav kırıkları aynı ponza gibi kullanılabiliyormuş. Bir önceki ektigim gardenyaya koydugum taşlarla aynı. Bilginize ve gardenyam çok iyi görünüyor tomurcuklar açıcak gibi.

  46. Zeliha T. -Adapazarı says:

    Eşim iki gün önce bir marketten gardenya almış. Sadece yeşil yaprakları var. Çiçekleri sanırım dökülmüş. Bahçeme diksem yaşar mı? Bahçemde hem sabah hem de öğleden sonra güneş alan yerler var. Hangisine dikeyim? Bakımını nasıl yapmalıyım?
    ***
    Adapazarı iklimi tamamen uygundur. Öğleden sonra güneş alan yere dikmelisiniz. Gardenya zaten bahçe bitkisidir. Bakımı için bu sayfada yazdıklarımı okuyun.

  47. Alper, Ankara says:

    Gardenyalar hangi durumlarda saksı değişimine ihtiyaç duyarlar ve bu işlem hangi mevsimde yapılmalıdır? Verdiğiniz bütün bilgiler için teşekkürler.
    ***
    Saksı artık küçük geliyorsa veya toprak kötü ise şimdi hemen toprağı değiştirmelisiniz.

  48. Murat, Ankara says:

    Yaklaşık 6 ay kadar önce aldım gardenyamı. Doğu cepheli pencere kenarını çok sevdi sanırım ve belki 20den fazla çiçek verdi bugüne kadar. 10 gün öncesine kadar da çok keyifli görünüyordu ancak son bir haftadır yapraklarında sararma başladı. 10 15 kadar yaprak sağlıklı görünmesine rağmen bildiğiniz sarı renkte kuruma kararma falan yok. Sizce neden olmuştur ve ne yapmalıyım?
    ***
    Evde yetiştiriyorsunuz, yerini sevmiş, altı ay çalışmış didinmiş yorulmuş. Şimdi dinlenmeye geçmiş. Bazı yapraklarını dökmesi normal. Şimdi gerek varsa budayın. Sadece bir sulamada bir su bardağına bir tatlı kaşığı sirke karıştırın onunla sulayın. Hazirana kadar sulamayı azaltın ölmeyeceği kadar sulayın. Haziran girince normal sulamaya geçin. Haziran ortasında suya karıştırılıp verilen türden uygun bir besin bulup ayda bir hafif dozajlarda vermeye başlayın. Yeri esintili olmalı.

  49. Ahmet, Ankara says:

    Yaklaşık 6 ay önce bauhaus’tan gardenia aldım. İlk aldığımda çok fazla yaprakları vardı ve çiçekleri vardı. Eve getirdikten 10 gün sonraya çiçekleri döküldü. Sonra yapraklarını da budamak zorunda kaldım. Çıplak kaldı. Böyle derken 6 ay sağlıklı yapraklarla duruyordu. Penceremin önünde tutup, 4-5 günde suluyordum. 2 günde bir de su püskürtüyordum. Yaklaşık 10-15 gün önce bir tane yaprağı sararmaya başladı. Nette okuduklarıma göre davrandım ve ellemedim biraz daha suyunu azalttım. Yeni yapraklar çıkmaya başlamıştı. 4-5 gün sonra tüm yaprakları kurumaya başladı. Şu an bu halde:
    http://img546.imageshack.us/img546/6675/imag0871s.jpg
    http://img831.imageshack.us/img831/6429/imag0872u.jpg
    http://img191.imageshack.us/img191/9891/imag0873t.jpg
    http://img138.imageshack.us/img138/9889/imag0874z.jpg
    http://img850.imageshack.us/img850/1162/imag0875m.jpg
    Hep bu pencerenin önünde duruyordu çiçeğim. Sabah güneşi vuruyordu ve aşırı güneş almasın diye pvc nin fotoğraflarda görünen sütununa denk getirip gölgede kalmasını sağlıyordum. Baya kurumaya başladığını görünce içeriye aldım çiçeği. Ancak bu hale geldi. Ben de sizin humuslu doğal toprak dediğiniz topraktan buldum. Yani bulduğuma inanıyorum: Ormandan akarsu yakınından çam ağacının dibinden aldım. Dediğiniz gibi koyu renkte idi ve yıl boyunca nemli bir toprak. Bir de torf aldım. Bitkiyi strafor rendeleyip (ponza taşını malesef bulamadım) bu 3ünü karıştırıp yeni toprağa ekmeyi düşünüyorum. Sizce ne yapmalıyım?
    ***
    Nette okuduklarıma göre davrandım diyorsunuz. Muhtemelen toprağı asitlendirmek için verilen tavsiyeleri uyguladınız ve fazla asitlilik köklere zarar verdi. Resimlerden anlaşıldığına göre köklerde ani bir bozulma olmuş, yapraklar sararmaya bile vakip bulamadan yeşil halleriye kurumuşlar. Bu durum ya köklerinin aniden çürüyüp bünyeye su taşıyamaması yüzünden olur ya da zehirlenme yüzünden olur. Köklerin zarar görmesine sebep belki de içeriye almanız yüzünden toprağın uzun süre ıslak kalıp kökleri çürütmesidir. Ölmüş gibi görünüyor. Derhal söküp kökleri yıkayın yıkayın sonra temiz toprağa dikin. toprak yeterince nemli olmalı (ıslak değil, orta nemlilikte; kolayca ufalanacak nitelikte) çünkü sulamayacaksınız. Sonra hemen naylona geçirin hava almayacağı şekilde sıkıca bağlayın. Geceleri birkaç saat açık pencere önünde naylonu açıp serin rüzgar almasını sağlayın. Bu şekilde on-onbeş gün içinde köklerde canlanma olur. Naylonda iken direkt güneş görmemeli sadece yeri kuvvetli aydınlık olmalı. 15 gün dolunca artık naylonda tutmayın sulayın. Yukarda verdiğim bakım bilgilerine titizlikle uymalısınız.

  50. Hakan, İzmir says:

    Tavsiyelerinize uyarak lavalit ve birkaç toprak karışımı ile diktiğim gardenyam ve arap yaseminim delirdi çok sağlıklı görünüyorlar. Gardenyam sürekli tomurcuk veriyor. Çiçekleri de harika kokuyor çok keyifli teşekkür ediyorum. emeğinize sağlık başarılar.
    ***
    Bunu duyduğuma çok sevindim. Fotoğraflarını gönderebilir misiniz merak ettim. Bir de nasıl toprak kullandığınızı ve nasıl ortamda tuttuğunuzu..

  51. hakan izmir says:

    tabiki en yakın zamanda fotoraf gönderirim.bizim güneye bakan bir balkonumuz var gardenyam biraz gölgeli akşam 2 saat kadar güneş alıyor.arap yaseminimse tüm gün balkonda en az 4 5 saat güneş alıyor.topraksa 1 ölçü normal klasik bildiğimiz bahçe toprağı 1 ölçü kalitesiz ucuz torf 1 ölçü kaliteli torf 1 ölçü lavalit kullandım.teşekkür ediyorum.fotoraflarını göndericem başarılar

  52. Emre, Kırıkkale says:

    Merhabalar. Mayıs ayı ortalarında satın aldığım gardenya ilk iki hafta gayet iyi durumda idi. Hatta haziran başında bir kaç çiçek açtı. ilk tomurcuklarından bir kaçı ise açmadan karardı. 1 saat kadar otobüste taşıdım eve gelirken ve o esnada bu tomurcuklar zarar görmüş olabilir diye düşünüyorum. Sitenizdeki tavsiyeleri adım adım uyguluyorum. Öncelikle Kırıkkale’nin iklimi karasal malum ve ankara ile nem, sıcaklık, yağış, güneşlenme vs. bakımından aynı değerleri taşıyor. Çok nazlı bir çiçek ve bu yüzden diğer çiçeklerden daha fazla üstüne düşüyorum. Pencere kenarında geldiği günden beri ve esinti almasına dikkat ediyorum. Öğleden sonra 3 saat civarı güneş almasını sağlıyorum (saat 17-20 arası). Güneşten ayrı ortamda bir kaç defa su püskürtüyorum. Çiçeklenme döneminde toprak ıslaklığını kaybedince sulamak gerekir demişsiniz ve buna dikkat ediyorum. Tabağına inen suyu emmeden alıyorum. Çiçeği satın aldığım yerde yanında verdikleri besini dedikleri gibi 15 günde bir tatbik ediyorum. Altına ekstradan servis tabağı büyüklüğünde bir tabak koydum ve saksıya temas etmeyecek şekilde su koyuyorum. Tek eksiği çakıl taşı ve en kısa sürede alacağım. Plastik saksıda olması sanırım en büyük dezavantaj fakat çiçeklenme döneminde olduğu için değiştiremiyorum. Şuan üst kısımlardan tomurcuk ve filizler veriyor fakat bir buçuk haftadır alt kısımdaki yapraklar sararıp dökülüyor. Üst ve alt kısımlar arasındaki zıtlık beni çiçeğin sağlığı hakkında tereddüte düşürüyor. Yaptıklarıma bakarak sorunun ne olduğu ve neler yapmam gerektiği konusunda beni aydınlatırsanız çok sevinirim.
    ***
    Eski yaprakların dökülmes sizin şartlarınıza uyum sağlayamadıkları için olma ihtimali yüksek. Yeni gelişenler sizin şartlara adapte olacaktır. Eğer onlar da çabucak bozulur dökülürse o zaman bir problem var demektir.

  53. Emre, Kırıkkale says:

    Çok teşekkür ediyorum. Güvercin gübresinin çok etkili olduğunu hep duyuyoruz. Gerçi bitki besini veriyorum ama gardenyaya uygulanabilir mi?
    ***
    Gübvercin gübresini bilmem ama yine kuş gübresi olan tavuk ve ördek gübresi gardenyalara tavsiye ediliyor. Eski olmak şartıyla gardenyalara her açıdan büyük fayda sağlar. Hem kalsiyum ihtiyacını karşılar hem azot bileşikleri çözülürken açığa çıkan hidrojen toprağın asitliliğini arttırır. Kuş gübreleri her bitkiye uymaz dikkatli olmalısınız. Gelişimi iyi ise verdiğiniz besin yeterli. Güvercin vb gübreler veremeniz bütün dengeleri bozabilir.

  54. Meryem, Hatay says:

    15 gün önce gardenya aldım. Ağaç gibi ve çok güzel görünüyordu. Tomurcukları çiçek açmadan bozuluyor. Esintili yerlere koymaya çalışıyorum ama hatay çok sıcak olduğu için bu pek mümkün olmuyor. sadece gece rüzgarlı oluyor. Salonda pencerenin önüne koymam mı daha iyi yoksa balkona mı almalıyım? Gündüz sıcakları çiçeğime zarar verir mi?
    ***
    Size her şeyden önce şunu tavsiye ederim: Bir bitkiyi beğenip almadan önce sizin oranın iklimine uygun mudur önce bunu ciddi kaynaklardan iyi araştırın. Tüccar çiçekçiler kesinlikle bilmez onlara sormayın. Gardenyaya gelince: Akdeniz iklimine uyum sağlayabiliyor. Bahçelerde yeştirenler çok. Bunu bilin. Bu yıl sizin iklime alışsın. Çiçekleri dökülebilir çünkü fena halde yer yadırgaması var. Gardenya böyle şeylere gelmez. Sabredin. Yaz kış açık havada tutmanız daha iyi olur. Evde tutacaksanız daima açık bir pencere yakınında olmalı. Gerektiği gibi bakarsanız gelecek yıl güzelce çiçeklenir. Bu yıl belki sonbaharda tekrar çiçek açma ihtimali var.

  55. İsimsiz says:

    Gardenyanın çicekleri cabuk sarardı sebebi ne olabilir?
    ***
    Yer değişikliğinde hep böyle oluyor. Yani yer yadırgaması.

  56. Hakan, İzmir says:

    http://imageshack.us/photo/my-images/715/20120601093244.jpg/ http://imageshack.us/photo/my-images/3/20120601093305.jpg/ http://imageshack.us/photo/my-images/221/20120601093342.jpg/ umarım beyenirsiniz. balkonun en kuytu köşesi burası akşam 3 saat kadar güneş alıyor.yorumlarınızı bekliyorum. Gördüğünüz gibi yaprak uçlarında hafif sararmalar oluyor ve yaprak kuruyor. Bu neye işaret acaba?
    ***
    Resimlerden gördüğüm kadarıyla dallarda orta yapraklar küçük kalıp sararma alameti göstermiş ama daha sonraki daha yeni yapraklar gayet sağlıklı görünüyor. Bu şuna benziyor: Evde yetiştirdiğim avokado birkaç yaprak verip bir süre dinlenir. Sonra uçlardan yeniden gelişim olur. Yeni gelişim devam ederken nedense ilk yapraklar küçük kalıp dökülüyor ama sonrakiler gayet sağlıklı gelişiyor. Sizin gardenyada da aynı şeyi gözlemledim yanlış görmediysem. Bence hiçbir problem yok.

  57. Arzu Ş. -Aydın says:

    Balkonumda gardenyam var. Tomurcukları acmadan kararıyordu. Sizin bir arkadasa yaptıgınız yorumu okudum topragının yanlış oldugunu soyledınız o toprakta gardenyayı ayda 1 sulasanız bile yeter yazıyordu. Ben de fazla su verdiğimi dusunup haftada 1 su vereyim dedim ama gardenyamın yaprakları kurudu. Şimdi nasıl duzeltebilirim?
    ***
    Hiçbir bitkinin düzenli gün sayısına göre sulaması yapılmaz. Toprak ilk sulama ıslaklığını ne kadar sürede yitiriyor, çamur gibi olmaktan ne kadar sürede kurtuluyor onu gözleyip gerektiği zaman sulayacaksınız. Hemb belki de sorun sulamanızla ilgili değildir.

  58. Okan, Vorarlberg says:

    Merhaba Erdal Bey, Yaklaşımınız ve ilginizden dolayı kutlarım. İnternette çöplük olmayan kaynak bulmak gerçekten zor. Tavsiyelere ek olarak yazılanların arasında göremediğim bir problem var. Çiçeğin yaprakları buruşuk ve kısa olarak çıkmaya başladı. Ucube görünümlü ve kısa ömürlü garip yapraklar. Bilginiz var mıdır bu konuda? Teşekkürler detaylı çalışmalarınız için.
    ***
    Önce teşekkür ederim. Gardenyalar hakkında internette bir sürü yanlış tavsiyeler var (paslı çivi, limon, sirke, limon tuzu). Gardenyalar zaten asitli topraklara dikilir öyle satılır. Bunun üzerine o tavsiyeler uygulanırsa sonuçta asitlilik zararlı boyutlara yükselir. Gardenya topraktan zerre kadar bile kalsiyum alamaz. Bahsettiğiniz sorun kalsiyum eksikliği sorununa benziyor. Fakat kasiyum eksikliği olabileceği gibi diğer elementleri de alamıyor olabilir. Eğer öyle şeylere hiç yeltenmediyseniz ve bitki besini de vermediyseniz toprakta problem yoktur. Bitki besini verin düzelir. Neler yaptığınızı / yapmadığınızı bilmediğim için bu kadar cevap verebildim.

  59. Hakan, İzmir says:

    Merhaba. Sizden çok şey öğrendik ve uyguladık. Bunun için teşekkürler. Kompost bile yaptım şu an farmantosyon aşamasında. umuyorum besleyici bir toprak olacak. baharda birçok çiçegimde kullanmayı düşünüyorum. Gardenyamın yapraklarının rengi açık yeşile döndü. güneş malum bu aylarda biraz yakıcı. nedeni fazla güneş olabilir mi acaba? kışın yapraklarını döker mi?
    ***
    Şiddetli güneşte birçok bitkinin yapraklarının rengi açılabilir. Sarımsı, kahverengimsi, kızılımsı renklere bile dönebilir. Gölgede veya filtrelenmiş güneşte daha canlı yeşil olurlar. Gardenyalar güneşi sever, Akdeniz iklimine uyumludur. Belki Akdeniz ikliminde daha sağlıklı gelişmesi için yazın öğle civarı güneşini biraz filtrelemek gerekir (sera örtüleri kullanabilirsiniz).. Toprağı da biraz olsun asitli olması sağlanmalıdır. Gerçi birçok yerde humus sayesinde alkalinli toprakta zarar görmez. Bir de kırmızı topraklar zaten pek fazla alkalinli değildir ama olsa bile demiri bol olduğundan dolayı alkalin değeri gardenyalara hiç zarar veremez. Bunlara dikkat ederseniz açıkhava, güneş ve esinti sayesinde gardenyalar izmirde başarılı bir şekilde yetiştirilebilir. Kışın yaprak dökmezler.

  60. Bahar says:

    Birkaç gündür yaprakları soldu. Bugün toprağını havalandırdım. Yaprakları karardı. Evim çok ışık alıyor. Bugüne kadar bir problemi yoktu. ilk aldığımda yerini sevdi ama niye böyle olduğunu bilmiyorum.
    ***
    Evde yaşatabilmek çok zor. Neler yapmalısınız, yazı içinde en iyi bilgiler var.

  61. Aysun B. -Sakarya says:

    Yaklaşık iki ay önce aldığımız ve aldığımızda üzeri tomurcuklar olan gardenyamızın yaprakları o günden beri aşağıdaki fotoğraflarda göreceğiniz gibi sarı benekler ve kararmalar ile dökülmeye başladı. Yeni açan yapraklarda da sarı benekler oluşmaya başladı. Haftada bir sulayıp her gün su püskürtüyorum. Sürekli balkonda açık havada bulunuyor. Tavsiye ettiğiniz gibi orkide besini veriyorum. Bu konudaki tavsiyeleriniz
    nelerdir?
    http://imageshack.us/photo/my-images/338/dscf6877u.jpg http://imageshack.us/photo/my-images/221/dscf6872.jpg
    ***
    Resimlerden gördüğüm kadarıyla o kadar bozulma yaz ortasında yer değiştirme şokunda az bile. İyi bakmışsınız. Bence sorun gibi görülecek bir şey yok. Bundan sonra gelişimleri önemli. Gece hava esintili değilse yapraklar kuru kalmalı yoksa gece durgun havada ıslaklıkta mantar hastalıkları türer.

  62. Leyla, Bursa says:

    B5a kullandım. Açelyam ve gardenyam ciddi zarar gördü. Nasıl kurtarabilirim?
    ***
    Bu ürünün içeriğine dair bilgi bulamadım. Siz en iyisi kutunun üstündeki telefon numarasını arayarak kendilerine sorun. Siz sorunuzun devamında pH düşürücü şeyler uyguladığınızı yazmışsınız. Peki o gübrenin pH yükseltici etkisi olduğundan emin misiniz de öyle yaptınız? Asitli toprak isteyen bitkiler asitlilik fazla kaçarsa bozulurlar. Asitli ama na kadar asitli, bu dengelere dikkat etmek lazım.

  63. Ramazan G. -Düzce says:

    Gardenyamı alalı 10 ay oldu. ilk başta çok tomurcuk döküldü ama sonra önlemini aldık. önce toprak saksı, sonra açık balkona koyduk, toprak (dere kumu, yanmış ağır gübresi ve iyi bahçe toprağı) ile gardenya iyi oldu çiçek açtı büyüdü. fakat yapraklar sararmaya ve yaprağın değişik kenarları kahverengi olmaya başladı. sulama sırasında dediğiniz bileşimi yapıyordum asitlik için. önlem olarak gitim topuk yaylasından çam ağaçlarının altından toprak alıp bunu ponza taşlarıyla karıştırdım. 2 aydır bekliyorum yaprakları düzelsin diye. başarabilir miyim eksik bir yapmış mıyımdır?
    ***
    Asitlilik için fazla şey yapmışsınız. Asitli toprak kullanmışsanız veya toprak asitli olsun diye bir defa gerekeni yapmışsanız bu yeterlidir (eğer musluk suyu fazla kireçli ise dinlendirip tortusunu dibe çöktürüp sonra kullanmalısınız ve üç ayda bir o şeylerden uygun miktarda yapmalısınız). Hiç gerekmediği halde sık sık asitliliği arttıracak şeyler yaparsanız asitlilik öyle yükselir ki en asitli toprak isteyen bitlkiler bile dayanamaz bozulurlar. önce gelişim durur, sonra asitlilikte azalma olmazsa kökler zehirlenip çürür. Ayrıca gardenyalar asitli toprak isteseler bile Akdeniz bölgesinde doğal bahçe topraklarına uyum sağlayabiliyorlar. Akdeniz bölgesi toprakları asitli değil. çoğu yerde alkalinli, bazı yerlerde nötrdür. Çam çürüntülü topraklar ise (çam türüne göre) o bölgede başka bitkilerin yaşamaması için zararlı maddeler içerir. Sebep o çam türünün bir savunma mekanizması. Onun için böyle topraklardan ya kaçının ya da karışımlarda az kullanın.
    Gardenyalar yeni alındığında tomurcuk döküyorsa normaldir. Yer yadırgamalarında daima olur. En fazla ihtiyacı olan şey esintidir. Sonra bunu açelyalarla karıştırmayın. Açelya serin iklimleri sever, hep nemli kalan, yılın çoğu zamanı ıslak olan toprakları sever. Gardenya tam tersi sıcak iklimleri sever ve bütün yıl devamlı ıslak kalan topraklarda rahatsız olur. Mesela gardenya Kıbrısta, Akdeniz bölgemizin çok yerinde bahçelerde gayet güzel yetişiyor. Ful de öyle, asitli toprak sever ama en çok ege ve akdenizde yetiştirilir.
    Son olarak, sonbahar serinleriyle başlayan yaprak bozulmalarını gözünüzde büyütmeyin. hava soğuyunca gelişemezler yapraklarda kısmi bozulmalar da olabilir. bu bir kış bitkisi değil. Bahçelerde yetiştirilen açelyalar bile bugünlerde kısmi yaprak dökümü yaşıyor.. gelişim durdu artık bahara kadar uyku halinde kalacaklar.

  64. Özgür, Niğde says:

    Ben yeni gardenya aldım ve çiçek hakkında araştırma yapmadan çiçekçilerde satılan toprakla saksısını değiştirdim. Şimdi yazılanları okudukça çok korkar oldum. Toprağını tekrar değiştirmeli miyim? Plastik saksıya dikmiştim.
    ***
    En büyük hatanız alır almaz toprak değiştirmek. Aslında daha kötüsü, çok yanlış zamanda almışsınız. Bu zamanda yer değişikliğinde yeni yerine adapte olması çok zor. Hele ev içinde genellikle birkaç gün içinde bozulurlar. Başka bir şey diyemiyorum. Bekleyip sonuçları göreceksiniz. İşiniz şansa kalmış.

  65. Talha, Erzincan says:

    Yaklaşık 2 hafta önce (18.02.2013′de) marketten bol tomurcuklu bir gardenya aldım. Evde bakıyorum. Gün içinde evi havalandırdıkça dışarı havası alabiliyor. Yaprak dökülmesi filan olmadı. Tomurcukları 2 haftadır aynı şekilde duruyor. Dökülmedi de açmadı da. Saksı ve toprağını değiştirmeli miyim? Genel bakımlarıyla ilgili ne tavsiye edersiniz?
    ***
    Daha bir yıl aynı saksıda durabilir. Yer yadırgaması şoku yüzünden gelişimi durmuş ama belli ki gereken şeyleri yapmışsınız hızlı bir bozulma olmamış. O tomurcuklar öyle kalıp zamanla dökülebilir veya gelişime devam edip açabilirler. Ilık bahar esintileri canlandıracaktır. Yazın tekrar tomurcuk verebilir. Bakımına sayfada yazdığım gibi devam edin.

  66. Aysun, Manisa says:

    Ben geçen yıl gardenya aldım çiçekçimden bu yıl tam tomurcuklanmaya başladı diye sevinirken bütün yaprakları sarardı çok üzülüyorum ne yapmam lazım hastalandımı acaba ne gibi tavsiyalerde bulunabilirsiniz?
    ***
    Eğer toprağında fazlaca alkalinleşme gibi bir sorun yoksa ya yerini değiştirdiniz yerini beğenmedi ya da durmadan sulamaktasınız. Ne nedir bilmeden tavsiyede bulunamam. Bu sayfa zaten sizin anlattığınız problemle ilgili tavsiyelerle dolu.

  67. Münevver, Bodrum says:

    Üç gün önce iki saksı gardenya aldım. Birini bahçeme gölge yere diktim. diğerini toprak saksıya kaldırdım. toprak olarak ormandan getirdiğim yaprak çürüntüsünü yanmış çiftlik gübresi bir de bahçemdeki topraktan kullandım. Toprağımın rengi kırmızı değil acaba gardenyalarım zarar görür mü?
    ***
    Eğer alkalin derecesi fazla yüksek ise zararı olabilir. Gardenya açelyalar kadar asitli toprak meraklısı değil ama yine de asitli toprak kullanmakta yarar var. Hiç olmazsa alkalinlilik çok fazla olmamalı. Toprak karışımınızda sizin bahçenin toprağının alkalinlilik değeri büyük bir ihtimalle yüksektir. Doğal gübreler de alkalinliliği arttırabiliyor. Sizden ricam ilerde sonucu buraya yazmanız.

  68. Münevver, Bodrum says:

    Elbette sonucu size iletirim. Bir sorum daha olacak. Bahçeye diktiğim gardenyam hava şartlarına uyar mı? ben denizden 30km civarında içerde oturuyorum. Merkezde değilim. Biraz endişem var. Kışın çok kısa da olsa soğuk günlerimiz oluyor. Bazen sardunya çiçeğim limom ağacım etkileniyor. Bu verdiğim örnekler soruma yadımcı olur.
    ***
    Gardenya onlara göre çok daha iyi dayanır. Hiç endişelenmeyin. Soğuktan kötü etkilense bile onlardan daha az etkilenir. Toprak denemenizin sonucunu ilerde yazmanızı beklerim.

  69. Ramazan G. -Düzce says:

    Gardenyam öğleden sonra direk güneş alan açık balkonda duruyor. Toprak saksı ve orman toprağı kullandım. Daha öncede aynı soruyu sormuştum. Şu an yaparaklarında yeşil yaprak yok gibi. Bevcut sarı yapraklar da iyice kavrulmuş, yanmış gözüküyor. Yaprak hasarı çok fazla. Sürekli de yeni yaprak açıyor. Yaparaklardaki kahverenkli olma ve yanma için neyi eksik yapıyorum acaba?
    ***
    Antalya’da Kıbrıs’ta normal bahçe topraklarında hem de kızgın güneş altında gayet sağlıklı yetiştiklerini bilmesem çiçekçiler gibi asitli toprak ve gölge tavsiye ederdim. Bence sizinkinin sorunları şu ikisinden biri olması daha kuvvetli ihtimal:
    1- Bulunduğu yerde (açık balkon olsa bile) esinti, rüzgar yoksa geceleri yoğun nem yapraklarda mantar hastalıklarına yol açıyor. Rüzgarsız yerlerde gece nemliliği birçok bitki türünde çeşit çeşit mantar hastalıklarına yol açar.
    2- Örümcek bitler istila etmiştir. Büyüteçle büyük bir dikkatle inceleyin. Eğer varsa ancak bu sayede görebilirsiniz. O zaman önce iyice yıkamanız sonra ilaçlamanız lazım.
    Diğer ihtimaller:
    - Orman toprağı belki fazlaca alkalinliydi. Bazı ağaçların yaprakları fazla kalsiyum kullanır onların çürüntüleri de fazlaca alkalinli olabilir.
    - Doğal hayvan gübresi kattıysanız hayvan gübreleri toprağın alkalinliliğini arttırır.
    - Belki sizin sulama suyunuz fazlaca kireçli olabilir.
    - Öğleden hemen sonrası güneşi yakıyor olabilir. İlkindi ezanından sonra olsa zararı yok.

  70. Deniz, Kıbrıs says:

    Hem esinti hem nem şart diyorsunuz. Benim bulunduğum yer bayağı rüzgarlı olduğundan hava genellikle kuru oluyor. Yazın ise sıcaklık 35-40 dereceye kadar yükselebiliyor ve sıcak esintiler bütün saksı bitkileri için çok zararlı oluyor. Bir de toprak bayağı killi olduğundan suyu iyi süzmüyor. Evin mutfak kısmında geniş bir camlık var şu an iki haftalık olan gardenyamı orada tutuyorum. Sizce yine de dışarıya ekmem şart mı? Eğer dışarıda olursa yazın sulamayı ne sıklıkla yapmalıyım?
    ***
    Geniş camlığınızda hava hepten hareketsiz değilse olabilir. Orada tutabilirsiniz. Toprağın killi olması iyi değil. Asitli de olmak zorunda. Çiçekçilerden toprak alın. Bulamazsanız toprağını değiştirmeyin.

  71. Yusuf Y. -Adana says:

    Gardenya bitkisini üç ay önce küçük bir saksıda üç kök aldım. Eve getirip büyük saksıya diktim. Suyunu dengeli veriyorum. Her gün 3 saat güneş görüyor ama yeterli büyüme göremiyorum. Sebebini yazarsanız sevinirim.
    ***
    Bu sayfada zaten hızlı büyümesi için gereken şartı yazmıştım. Çiçeklenebilmesine uygun sıcaklık derecelerinde gelişimi hızlı olur, diğer zamanlarda yavaş olur.

  72. Edibe Y. -Adana says:

    Gardenya bitkisini tek kök olarak aldım. Çiçek ve tomurcukları oldukça sağlıklıydı. Bir hafta sonra beyaz olan çiçekler sarardı. Tam açmadan dökülmeye başladı. Bütün tomurcuklar döküldü. Tekrar tomurcuk oluyor dökülüyor. Yapraklar durdu. Bir buçuk aydır sürgün vermiyor. Aldığım sera açık ve kapalı alanlardan oluşuyordu ve gardenyalar açıktaydı. Neler yapmam gerek diye durumu anlattım. Geçen yıl aldığım gardenyam da ne adam oldu ne de öldü. Sadece çalı gibi tepesinde 3-5 yaprak öylece kaldı. Dallarında beyazlıklar oldu. Yaprak filiz dipleri siyahlaştı. Onun toprağını değiştirdim. Üç köklüydü ayırdım. O da 2 ay oldu hala aynı. Onu da anlattım. Bazı gübreleri ve ilaçları almam gerekirmiş. Yaprak, çiçek coşturan, mantar ilacı zenk ilacı aldım. Tarif üzerine gübreleri saksılara bir su bardağı ölçüsünde dökmem gerek dendi uyguladım. Bir ay oldu hiç bir değişiklik olmadı. Hala tomurcuk yapıyor ve dökülüyor. Güney balkonumdaydı. Esinti çok fazla saksı devrilecek sanki. Kuzey-doğu balkona bıraktım. Sabah ve ikindi güneş alıyor. Serin, esintisi de var. Gübre ve ilaçları yanında bulunan diğer çiçeklerime de uyguladım onlarda farklılıklar oldu. Çiçekleri çok seviyorum balkonda ve içerde çiçeklerim var. Neden gardenyam olmuyor bakamıyorum. Diktiğim kuru dal yeşeriyor bu adam olmuyor. Sulama konusunda dikkatliyim. Saksı altlıklarını attım. Döktüğüm suyun fazlası kalsın istemedim zarar verir diye. Çeşme suyu mu yoksa evimde su arıtıcı var suyunu arıtıcıdan mı alayım çeşme suyu mu. çeşme sularımızda çok sağlıklıdır rahatlıkla içilir.
    ***
    Sizin oralarda suyun fazlaca kireçli olduğunu ve arıtıcıların da pek işe yaramayacağını bilin. Birkaç gün dinlendirmeniz gözle görülmeyen tortusundan bile her türlü bitkinizi sakınmanız lazım. Gardenyada çiçek dökülme problemleri ısı dengesizliklerinde olabiliyor, gereksiz yere fazla sulamadan da olabiliyor. Bu sayfada her türlü sakıncayı detaylarıyla yazdım. Lütfen dikkatle okuyun. Verdiğim bilgiler ışığında yine de olmuyorsa gardenyadan vazgeçin.

  73. Münevver, Bodrum says:

    25 gün önce birini bahçeme diğerini saksıya diktim. İki farklı cins çıktı. Saksıdaki yalınkatlı, bolca çiçek açtı. Durmu iyi. Bir iki yaprak biti gördüm arapsabunu imdadıma yetişti Çok güzel mis gibi kokuyorlar. Bahçedekinin durumuda iyi görünüyor. Sararma solma böceklenme yok. Aldığımda iri tomurcukları vardı. Bir tanesi açtı, katmerli. Diğer tomurcuklar beklemede. Cinsinden mi yavaş çiçek açıyor yoksa bilmediğim bir sorun mu var? Görünüş normal. Ek vitamin vermiyorum etkisi olabilir mi? Güneş çok az görüyor ondan mı?
    ***
    Aldığınızda tomurcukluymuş. Yani yer yadırgaması var. Yine de biri açmış, demek yerini sevdi. Diğerleri açmayabilir çünkü onlar farklı ortamda gelişmişti. Ayrıca yukarda çiçeklenme bölümünü okumanızı tavsiye ederim.

  74. Nihat Ö. -Datça says:

    Bir yıl önce İstanbuldan iki gardenya getirdim. Birini komşuma verdim güneye bakan duvarının dibine dikti. Ben de bahçenin doğuya bakan, esintili bir yerine diktim. Komşumun gardenyası çiçek açtı. Benimkisi açmadığı gibi yaprakları sararıyor, tomurcukları kuruyor.
    ***
    Mutlaka toprakla ilgili sorun var. Doğu cephesi, esinti, Datçanın özel iklimi her şey dört dörtlük gardenyaya uygun. Problem toprakla ilgili gibi görünüyor.
    1- Toprağın pH derecesi fazla yüksek olunca gardeya topraktan demir alamaz ve bozulmaya başlar. Demir şelat bulursanız ondan verin. Ya da sırf yaprak sararmasını önleyici demir katkılı özel bitki besinleri var. Ondan verebilirsiniz. Büyük faydası olur.
    2- Toprakta nematot olabilir. Gardenyaların baş düşmanı. Yukarda kök problemleri bölümünü okuyun.

  75. Pelin, Denizli says:

    Bol yapraklı tomurcuklu 40cm boylarında bir gardenya aldım ve denizliye getirdim. Şu 4 gün içinde salonda masanın ortasında duruyordu. Bugün yaprağının olduğu dallarda pamukçuk gibi elime aldığımda hafif yapışkan bir hastalıkla karşılaştım. İnternette araştırdığımda sitenizdeki bilgileri okudum. Şimdi yerini masadan sabah güneşinin doğduğu ve öğle saatleri (1-2)ne kadar direkt güneş alan ve üstten yarım açılabilen bir pvc pencere önüne koydum. Sizce uygun mu? Sanırım başta güneş ve esinti alma işini kaçırmışız. Bahsettiğim pamukçuk gibi küfleri temizledim. Bu mevsimde ayrı neler yapabilirim? Küfler tekrarlarsa ne yapmalıyım?
    ***
    Yeri iyi mi, bilemem. Açık pencereden direkt gardenya üstüne gelip yaprakları çok hafif bile olsa hareket eettirir derecede esinti lazım. sabah güneşi ise en geç öğle ezanına yarım saat kalaya kadar gelmeli. Tam tepe güneşi yaz mevsiminde zararlı olabilir. Dallarda yapraklarda küflenme olduğunu hiç duymadım. Onlar yine bir parazittir bence. Eğer küfse durum çok tehlikeli. En iyisi dışarda tamamen açık havada tutun. Dallarda küf hiç de hayra alamet değil. Belki de üstüne küf yapacak bir sıvı dökülmüştür. Toprağa musluk suyu gelmesine engel olacak şekilde naylonla sarıp duş altında yaprakları dalları güzelce yıkayın sonra hemen dışarı koyun açık havada ıslaklık çabucak kurusun. Bu mevsimde neler yapılabilir, bu sayfada detaylı ve yeterli derecede anlattım sanıyorum. Harfiyyen yerine getirmek lazım. Gardenya evde sağlıklı yetiştirilmesi çok zor bir bitki.

  76. Pinar, İstanbul says:

    Bir hafta once yapı marketten bol tomurcuklu ve 2 tane çiçeği olan bir gardenya aldım. Yukarıda anlattiklarinizi harfiyen uyguladim. dinlenmiş su verdim. öğleden sonra güneş alan balkona yerleştirdim. yapraklarını serinlettim. tabağında su bırakmadım. cok sulamadim. ama çiçeklerinde ve tomurcuklarinda kararmalar başladı. cicek açmadan dökülüyor. yaprakları da tam tersine cok sağlıklı. Nerede yanlış yapmış olabilirim? Uzerinde henuz yeşil çok fazla tomurcuk var bari onları kaybetmeyeyim.
    ***
    Yer değişkliğinde normaldir. Üzerindeki tomurcuklar da belki zamanla kuruyabilir. Sizin şartlarınızda gelişecek olan yepyeni tomurcuklarda sorun olacağını sanmıyorum.

  77. Münevver, Bodrum says:

    Kış yaklaşırken bahçemdeki gardenyamın soğuk havadan etkileneceğinden endişe ediyorum. gardenyamı soğuk havadan nasıl koruyabilirim? bazen don olayı oluyor. şu ana kadar herşey iyi bir sorun olmadı sanırım bahçe toprağımla ilgili bir sorun yok. sadece çok sıcak günlerde arada bir iki yapraklarında sararma oldu hemen sararan yaprakları temizledim. kışıda atlatabilirsek rahatlayacağım.
    ***
    Endişelenecek bir şey yok. İstisnasız tüm kıyı şeritlerimizde kışa tam dayanıklıdır.

  78. Pelin, Ankara says:

    … … Bir alış veriş merkezinde küçük avuç içi kadar bir gardenya aldım. aklıma koydum onu o çiçekçide gördüğüm gibi yapıcakdım. azimle suluyor seviyor sabah gözümü acar acmaz yanına gidiyorum. şimdiki hali o agaça yakın ve sürekli acıyor. görenler inanamıyor. evim mis gibi kokuyor. çiçekçiye sordum sürekli acması mucize dedi. yapraklarını nasıl parlak gösterebilirim? neyle sileyim?
    ***
    Devamlı çiçek açması sıcaklık derecesiyle ilgilidir. Yukarda bilgi var. Yaprakları için çiçekçilerden yaprak parlatıcı sprey alabilirsiniz. Ama önce bir dalda deneyin on gün bekleyin. çünkü bazı bitkilere zarar verir.

  79. Hacer, Adelaide says:

    İki hafta önce gardenya satın aldık. aldıgımızda üzerinde birsürü tomurcuk vardı. yavaş yavaş açmaya başladılar. şu anda 6-7 açmiş çiçek var ama açtiktan birkaç gün sonra çiçekler sararmaya hatta uçlarından yanmış gibi kurumaya başladı. dibinde de kurtlar var. ne yapmalıyım? bu arada avustralyada yaşadıgımız için şu anda burda mevsim yaza geçiş dönemi.
    ***
    Evlerde hayatta kalabilmesi, gelişime devam etmesi şansınıza kalmış. En iyi dışarda açık havada gelişir. Evde anca çok iyi havadar, devamlı hava akımları olan yerlerde sağlıklı olabilir. Dibindeki kurtların pek tehlikesi yok. Yukardaki bakım bilgilerini okumanızı tavsiye ederim.

  80. Nazire, Ankara says:

    Ben gardenyayı 2 sene önce pazardan küçük poşet içinde aldım 4 tane ayrı kök. Büyüdü yazın çiçek açtı. şimdi yapraklarını döktü. tepelerinde kaldı. üzerlerinde tomurcukları var. toprak değişimini yapmak istiyorum. toprağını sizin dediginiz oranlarda bulamam. hazır toprak tavsiyeniz olabilir mi? ilk kök topraklarını dökerek yeniden diksem olur mu? çiçegimi kaybetmek istemiyorum. ilk toprağı çoksert.
    ***
    Gardenya “fazla havadar” ve biraz sıcak yerleri sever. Bu şartlar mevcutsa istediğiniz gibi kökleri rahatsız ederek toprak değiştirebilirsiniz. Yoksa nisan sonunu bekleyin. toprak olarak özel açelya toprağı ile herhangi bir poşet toprak (en iyisi kts marka veya emin torf marka) eşit oranlarda karıştırın.

  81. Ayka, Trabzon says:

    Gardenya çiçeğimi sürekli balkonda tutsam olur mu?
    ***
    Evet çok iyi olur.

  82. Münevver, Bodrum says:

    Daha önceki mesajlarımda belirtiğim gibi, iki gardenyamımın birisini bahçeye diğerini de toprak saksıya dikmiştim. Şu an ikisinin de durumu iyi. Hatta saksıdaki (devamlı açık balkonda) sanki tomurcuk vermeye başlamış. Ben onları budamak isterken fark ettim ve budamaktan vazgeçmekle iyi mi ettim? Bahçedekinde henüz yok ne yapmalıyım? Bahçe toprağımla galiba uyum sağladı ama ben çam ormanlarının altından aldığım kırmızı toprağı birazını dibine koymak istiyorum. Biraz da ortancanın dibine koyacağım. Kuş gübresi şerbeti öneriyorsunuz. Eğer bulamaz isem tavuk gübresi olur mu? Tavuklar doğal ortamda besleniyor. Bunların da yanmış gübre olması gerekiyor mu?
    ***
    Gardenyaların asitli toprak isteğinin fazla abartıldığını, bunun fazla ciddiye alınmaması gerektiğini söyler dururum. Sizin oraların toprağı da suyu da alkalinlidir ama gardenyalarınız maşallah sağlıklı. Yani benim iddialarımı doğruluyor. Fakat yine de sizin oralarda hayvan gübrelerinden kaçınmak iyi olur -çünkü hayvan gübreleri de alkalinlidir ve toprağınızla suyunuzla birlikte alkalinlilik gardenyanın tolere edemeyeceği düzeye yükselebilir. Kuş gübresi filan vermeseniz daha iyi olacak (sorduğunuz için açıklayayım: elbette tavuk gübresi de kuş gübresidir ama o da eski, yanmış olmalı). Açelyalar ve ortancalar için kuru taneli veya toz özel bitki besini var. Ondan verebilirsiniz. Daha sağlıklı etkisi olur. Ya da eğer sırf gardenyalara özel bitki besini varsa ve bulabilirseniz ondan verin.
    Budamaya gelince: Çiçek açtıktan sonra seyrekleştirme budaması yapın. Ana dallar birbirinden uzak olsun, aralarında hava ve ışık sirkülasyonu iyi olacak şekilde. Ayrıca sağlıksız görünen dalları da kesin. Güçlü uzayan dalları 20cm olunca tepelerini kırkın ki tek başına uzayıp gideceğine yan dallar çıkarsın. Bu da sonraki çiçeklenmede daha çok çiçek sağlar. Bahçedekinin iç içe gelişmiş sıkı dalları varsa biraz azaltın dediğim hale getirin. Yoksa kalsın. Çiçek açtıktan sonra gerekiyorsa budarsınız. Çam toprağını diplerine koymanızın herhangi bir etkisi olacağını sanmıyorum. Onun yerine Genta marka gibi humus katkılı hazır toprak yaysanız daha iyi. Suladıkça humustaki asitler kök ortamına iner faydası olur.

  83. Ceren, Ankara says:

    Bir ay önce Bauhaus’tan bir gardenya aldım. Aldığımda üzerinde iki tomurcuk vardı. Hiç açmadı çünkü evde bakıyordum. Balkona çıkardım. Şansıma çıkardığımdan beri aşırı esintili hava ve bugün de kar yağdı. Tekrar içeri aldım. Zaten dışarıya çıkardığımda da düzelmedi. Bazı tomurcukları üzerinde kuruyor. Yaprakları sarımsı.
    ***
    Kışın alıp dışarı koysanız alışık olmadığında bozulur. Dışarıya yaz sonundan itibaren yavaş yavaş alışması lazım. Kışın eve gardenya almak da yanlış. Adapte olamaz. Yukardaki bakım bilgilerini okuyun. Hangi şartta tomurcuklandığını öğrenin.

  84. Selin, İstanbul says:

    İki hafta önce gardenya satın aldım. 15 adet tomurcuğu var. Kapalı balkonda bakmayı denedim. Toprakta beyaz tül gibi tabaka oluştu. Gövdeyi de sarmaya başladı. Balkon rütubetli. O nedenle salona taşıdım. Balkon çok az güneş alıyor ve pencereyi açmadığımdan havasız kaldı. Bu tabaka yeni başladı. Şimdi salonda pencere önünde. Yani dışarıda sürekli dursa zarar görür mü? Ne yapmamı önerirsiniz?
    ***
    Mantar hastalığı oluşmaya başlamış. Hem güneşli hem çok havadar ortamda bulunması lazım. Salon penceresini çok sık açıp uzun süre açık tutuyorsanız orası iyi. Değilse dışarda güneşli bir yer mümkünse orada tutun. Şimdi acilen gövde ve yapraklara bulaşmış olan hastalığı ıslak bezle silip güneşe rüzgara koyun ıslaklık kurusun.

  85. Selin, İstanbul says:

    Son mesajda mantar hastalığından bahsetmiştim. Önlemem için söylediklerinizi uyguladım. Pencere dışında bakıyorum. İşe yaradı. Bir daha ne toprakta ne de gövdede mantar oluşmadı. Fakat şimdi de yapraklar hızlı bir şekilde sararıyor. Neden olabilir?
    ***
    Bunu kime sorsanız der ki limon dök, şunu yap, toprak asitli olsun. Ama bu ani sararma bence hep sıcak yerlere alıştırılmasından kaynaklanıyor. Normalde istanbulun en şiddetli soğuğundan bile zarar görmez ama kış boyunca sıcağa alıştırılmışsa ve aniden soğukta tutulursa köklerin üşümesinden kaynaklanan yaprak sorunları görülür. Saksı çok küçük ve toprağı fazla lifli ise bunun da köklerin üşümesine etkisi olmuştur. Böyle dedim diye tekrar eve alırsanız bu sefer kökler çürümeye başları. Yine dışarda güneşli yerde dursun. Zaten bundan sonra artık daha fazla soğuk olmaz. Gardenyanız güneşin etkisiyle yakında yeniden filizlenip yapraklanır. mayıs veya haziran gibi çiçek açar. Gelecek yıl sonbahardan itibaren soğuğa yavaş yavaş alışır ve kışın hiçbir zarar görmez.

  86. Gözde, Adana says:

    Gardenyam çok iyi çiçek açıyor. Bol tomurcuğu ve çiçeği var. Yalnız çiçekler en fazla bir hafta dayanıyor. Çok çabuk kuruyorlar. Bugün üzerinde gözle görülmesi çok zor minik siyah nokta halinde böcek ve beyaz minik örümcek gördüm (minik örümcek ağ yapmıştı ve gerçekten çok zor görünüyorlar). Şartları çok iyi. Hava alıyor. Tüm gün rüzgar. Böcekler zararlı mı bilmiyorum. Ne yapmalıyım? Bir de burada havanın aşırı sıcak olması çiçeğe zarar verir mi? Güneşe koymalı miyım? Güneşe koyarsam böcekler gider mi?
    ***
    Gardenya Akdeniz bölgesinde şiddetli güneşe uyum sağlayabiliyor ama şimdiden yavaş yavaş alıştırmalısınız. Yaz sıcakları zamanında tam öğle vakti güneşinden korumanız iyi olur. Örümcek bitler sıcakta gardenyayı mahvedecektir. Derhal çaresine bakmalısınız. Şuradan okuyun: http://azbitki.com/bitler

  87. Yeliz E. -İstanbul says:

    Dört gün önce üzerinde tomurcukları olan fakat henüz çiçek açmamış bir gardenyaya aşık olup aldım. Toprağını hemen orada, fidanlıkta değiştirdiler. Daha büyük bir saksıya aldılar ve “Gardenya çok güneş sevmez, direkt değil, endirekt güneş alan, aydınlık bir yere koyun, eve gidince de can suyu verin” dediler. Eve gelip can suyunu verdik. Salonun aydınlık bir köşesine koyduk. Sabah uyandığımızda bir çiçek açmıştı. Daha sonra gün içinde diğer tomurcuklar da patlamaya başladı. İki günün sonunda 8 kocaman çiçekli, harika kokan yeşil beyaz bir cennete dönmüştü gardenya. Bugün 4.gün ve şu an çiçekler beyaz değil, sarıya dönmüş. Bu normal mi? İki günde sararır mı çiçekleri? Ayrıca burada yazdıklarınızdan anlıyorum ki zaten salonda değil, balkonda tutmalıyız gardenyamızı. Balkonumuz fevkalade güneş görüyor ve çok da güzel esinti alıyor.
    ***
    Çiçeklerin önce beyaz, sonra güzel krem rengi ve sonra kirli soluk sarı olması kendi özelliğidir. Bu renk değişiminin sizin hatalarınızla ilgisi yok. Belki çabuk solması ortamın yeterince havadar olmamasındandır. Satıcı kişi gardenyayı kamelya ile karıştırmış. Gardenya Akdeniz bölgesinde şiddetli güneşi altında aşırı şiddetli sıcakta bile güzelce yetişiyor. Ayrıca tam zamanında almışsınız. Gardenya almak isteyenler mayıs ayının ikinci yarısında almalı. Diğer zamanlarda yer yadırgaması sonucu bozulma riski çok yüksek. Evinizde havadarlık, esinti ve güneş şartları iyi ise devamlı evde tutmanız daha iyi olur. Değilse en iyisi devamlı dışarda tutmak.

  88. Hakan, Erzurum says:

    Bugün gardenya baston (tür ismi mi orasını bilmiyorum) diye gardenya aldım. Dışarıya nasıl alıştırabilirim? 6-20 derece arası.
    ***
    Erzurumda dışarıya alıştırmaya hiç çalışmayın (çünkü gece ısısı 12′den daha serin olmamalı ki sağlıklı gelişebilsin). Evde olursa olur. Evinizin şartları uygun değilse yaşayamaz. O takdirde bir daha almamanızı tavsiye ederim.

  89. Merve, İstanbul says:

    15 gün önce bir gardenya çiçeği aldım. Üzerinde bol çiçek tomurcuğu vardı. Şimdi o tomurcuklar tek tek kopmaya başladı. Sanki tomurcuk sapını bir böcek kemirmiş gibi kopup düşüyor. Yeni filizleri çıkıyor. Yapraklarında bir sorun yok. Aldığımdan beri 15 gün içerisinde iki defa suladım. Mutfakta yetiştiriyorum. Bu sorunu nasıl çözebilirim? Balkon öğlene kadar güneş alan esintili bir balkon. Acaba balkona mı koysam?
    ***
    Çözeceğiniz bir sorun yok. Tomurcuklarının dökülmesi normaldir. Anlaşılan alıştığı sera ortamının şartları ile mutfağınızın şartları arasında büyük fark var. Mesele bu. Gardenya yer değişikliği durumunda yerini yadırgarsa tomurcuklarını döküyor. Herkes kendisinde hata arıyor ama onunla ilgisi yok. Yani normal karşılamalısınız. Mutfağınızın şartları gardenyaya uygun mu değil mi, bir ay dolduğu zaman gelişimi sorunsuz devam ederse o zaman anlarsınız. Yeni yerine adaptasyonu tamamlandıktan sonra tekrar tomurcuklanır. Bu yıl olmazsa gelecek yıl çiçek açacaktır. Mutfak uygun değilse balkona koymanız daha iyi olur. Önce bir ayın dolmasını bekleyin.

  90. Bülent, MUğla says:

    Balkonda esintili bir ortamda iki saksı gardenyam var. Üç ay önca aldım. Gayet güzel çiçeklendiler. Esinti kuvvetli olduğu zaman yer değiştirmem gerekli mi? Sprey şeklinde kullandığım suya çay demini ve biraz taze limon suyu karıştırıyorum sorun olur mu? Tohuma dönen çiçek köklerini kesmek gerekir mi? Tohum yapması daha mı uygun? Genelde bitkiler için tohuma dönen çiçek köklerini kesmek çiçeklenmenin devamı için doğru bir bilgi mi?
    ***
    Gardenya Akdeniz iklimine uyum sağlayabilen bitkilerdendir. Yeri sabit olursa daha iyi. Çaylı limonlu sulamayı her zaman yapmayın. İki ayda bir yeterli. Esas gereken şey her üç veya dört sulamada bir defa bitki besini vermenizdir. Bu çok önemli. Tohuma ihtiyacınız yoksa solan çiçekleri kesmelisiniz. Ç,içekler bitince budama yapmalısınız. Son sorunuz yaz boyunca durmadan çiçek açan bitkiler içindir. Gardenya için değil.

  91. İsimsiz says:

    Uzun zamandır gardenyam var. Bu yıl yaprakları çok azaldı. Tomurcuk çok fazla ama bir türlü açmıyor. Malatya’da yaşıyorum. Balkon güney cephe. Dışarı sıcak oluyor diye mutfağa aldım. Kapı genelde açık ve rüzgar aralıklı var. Kurtarabilmem için ne yapmam gerekiyor?
    ***
    Tomurcuklandığı zaman yer değiştirirseniz tomurcukların gelişimi durur ve zamanla dökülürler. Gardenya Adana, Antalya, Kıbrıs gibi sıcak yerlerde daha sağlıklı gelişiyorken Malatya gibi pek sıcak olmayan bir yerde, üstelik yaz sıcakları bile başlamamışken siz gardenyanın serinde daha iyi olabileceğini kimden öğrendiyseniz yanlış bilgi. Yukardaki bakım bilgilerine uygun şekilde bitki besini vb ne gerekiyorsa ona göre bakımını yapın. Zamanla daha iyi olur.

  92. Kevser, Reyhanli says:

    Geçen sene aldığım Gardenya çiçek açmıştı. Sonra çok güzel büyüdü fakat çiçek açmıyor. Tomurcuk vermedi. Ne yapabilirim?
    ***
    Tam bugünlerde tomurcuk vermesi lazım. Belki çok yakında verir. Siz nasıl yerde tutuyorsunuz?

  93. Kevser, Reyhanli says:

    Balkonda büyük saksıda besliyorum ikindi güneşi alıyor. Çok güzel gelişti. Yaprak veriyor fakat tomurcuk yok.
    ***
    Açıkçası şu an için bir fikrim yok. Güneş yetersizliği, köklerin çok serinde kalması gibi faktörler tomurcuklanmayı geciktirebilir.

  94. İsimsiz says:

    2 ay önce aldığım gardenya tomurcuk halindeydi. 20 günde tomurcukların açılacağı söylendi fakat tomurcuklar açmadığının yanı sıra kendiliğinden kırıldı. Büyümesi gayet iyi. Yapraklar arsından yeni tomurcuklar çıkıyor. Fakat pamuklu parazitler ilaçlamama rağmen hala mevcut. Acaba bu parazitler mi çiçek açmasını engelliyor? ne yapmam gerekiyor?
    ***
    Ben 28 martta almıştım. Birsürü kocaman tomurcukları vardı. Çoğu döküldü. Yerine adapte olması bir ay sürdü. Son iki haftadır hep çiçek açıyor. Yer değişikliğinde ısı ve havadarlık farkına göre yer yadırgaması yaşar ve bir parça zarar görür. Sizde de aynı sorunu yaşamış. Unlu bitlerden mutlaka temizlemelisiniz. Kendi zararları başka, ayrıca mantar hastalıklarına sebep oluyorlar.

  95. Ülkü, İstanbul says:

    3 sene önce aldığım gardenyam bir yığın aşamalardan (sararma yaprak dökme saksı değiştirme ) gibi aşamaları hiç ölmeden ama yavaş gelişerek atlattı. Şimdi çiçeklenmeye başladı. Mis gibi de kokuyorlar.

  96. Ramazan, Düzce says:

    Son iki sorumda belirtiğim sorunla ilgili nihayet çözüm buldum. Gardenyam toprak saksıda idi plastik ve birazda daha küçük saksıya aldım. O sararan yapraklar birden ve çokça yeşillenmeye başladı. Çiçek de açtı. Daha önce yaprakları açık sarı renkte ve bir çok yaprağı kahverengiye dönmüştü. Şu an çok iyi.
    ***
    Bazı bitkiler sıcak kök ortamı istiyor (özellikle tropikal türler). Anlaşılan sizin gardenyada da bu problem varmış. Yani hem toprak saksıda olup hem sizin orası anlaşılan biraz serin oluyor. Böylece kökler fazla serinde kalmış oluyordu. Ya da gereğinden büyük saksıda olduğu ve kökler fazla toprakta boğulduğu için rahatsız oldu. Şu kuralı unutmayın: Gardenya saksısını değiştirdiğinizde kök yumağı kısmı ya da eski saksıdaki toprak üst yüzeyi, yeni saksıda 1cm kadar dışarda kalacak şekilde dikeceksiniz. Ayrıca yeni fazla büyük değil, az farkla büyük olacak.
    Ben de bu geçtiğimiz mart sonunda ilk defa gardenya aldım. Üzerinde birsürü tomurcukları vardı. İlk haftalarda, hava serinken önce tomurcuklardan çoğu döküldü. Birkaç yaprak sarardı. Ama problem, sıcak seradan çıkıp aniden serin ortama gelmesi idi. Yani ani yer yadırgama şoku. Havalar ısındıkça canlandı. Mayısta az farkla biraz büyük saksıya aktardım çünkü kökler saksıyı tamamıyla doldurmuştu (yeni saksıda kök yumağının 1cm kadar dışarda kalmasına da dikkat ettim). Serpilmeye başladı. Haziranda on kadar çiçek açtı. Şimdi her şey çok iyi gidiyor. Yerini sevdi. Yeni yapraklar kocaman oluyor boyu uzuyor. Yemi tomurcuk bile verdi. Yakında ikinci parti çiçeklerini açacak maşallah. :)

  97. ceren bursa says:

    … …
    ***
    Bütün o işler gereksiz. Havadar, eisntili yerde tutun. Açık pencere önünde olması hayati önem taşır. Yeri çok havadar olmak zorunda.

Sorunuzu / Yorumunuzu Aşağıya Yazabilirsiniz.
Lütfen yazı dili kurallarına saygılı olalım.

(Yazamıyorsanız Mozilladan deği Google Chrome ile giriş yapın.)


8 − 3 =