Gardenya

Rubiaceae (Kökboyasıgiller) familyasından olan Gardenia cinsinin 142 türü var. Burada konu Gardenia jasminoides türüdür. Gardenya dediğimizde genelde bu türü kastederiz.

Genel özellikleri

Çalı şeklinde gelişen, koyu parlak yeşil yapraklı, beyaz çiçekli, yaz kış yapraklarını dökmeyen, sıcağı, gece serinliğini, nemli havayı ve sürekli esintileri seven bir bitkidir. Süs bitkisi olarak yetiştirmek üzere birçok kültivarı türetilmiş. Gardenyaların boyları (bir iki bodur kültivar hariç) 2 metreye varır. Evlerde yetiştirilenleri ise pek serpilemez, boyları yarım metreyi geçmez.

İsim

Cins olarak Gardenia ismi İskoçya doğumlu Amerikan doğa bilimcisi Dr. Alexander Garden (1730-1791) ile ilgilidir. Tür olarak jasminoides ise yasemin türlerinden gibi bir anlama gelir. Çünkü eskiden bir ara gardenyanın yaseminlerle akraba olduğunu sanıyorlarmış. Şimdi ise bilimsel tür adının Gardenia jasminoides olması yaseminlerle akraba olduğu anlamına gelmez. Çiçek ve koku benzerliğinden dolayı jasminoides künyesi sembolik olarak devam ettiriliyor. Gardenyalar tamamıyla ayrı bir familyadandır.

Gardenya ile aynı familyadan (Rubiaceae – Kökboyasıgiller) ve yine güzel kokulu olan kahve bitkisi de eskiden bir ara yaseminlerden sanılıyormuş.

Habitat

Gardenia jasminoides türünden gardenyanın anavatanı Güney Çin, Japonya, Tayvan, Vietnam ve Hindistan. Genelde yüksek yerlerde tepelerde bulunur. Tropikal – subtropikal geçiş iklimi bölgelerinin bitkisidir. Yılın çoğu zamanında yağan yağmurlarla toprakları yıkanmış, alkalinlilik özelliği azalmış bölgelere göre özellik kazanmış.

Kültivarları

Katmerli ve yalın kat çiçek açan birçok gardenya kültivarları var. Katmerli çiçek açanları daha gözdedir. Birbirlerinden ayırd etmek zor. Türkiye için önem taşıyan kültivarlar soğuğa dayanıklı olanlarıdır.

Soğuğa dayanıklı gardenya kültivarları:

Aşağıda rakamlarda ayrıca parantez içinde asitlilik derecesi olarak pH sınırlarını belirttim.

Gardenia jasminoides ‘Summer Snow’ -23°C (pH 5.6 – 6.0) Hızlı büyür. Yaprakları da çiçekleri de büyüktür.
Gardenia jasminoides ‘Chuck Hayes’ -20°C (pH 5.6 – 6.5) Aşırı sıcak uyumlu. En çok çiçek açan gardenya kültivarı budur.
Gardenia jasminoides ‘Golden Magic’ -12°C (pH 5.1 – 6.0) Çiçekleri bir iki gün içinde beyazdan krem rengine döner ve sarımsı bir renk alır.
Gardenia jasminoides ‘Aimee’ -12°C (pH 5.6 – 6.5) Hızlı büyür. İri çiçekli.

Diğerleri:

Genel olarak kışın soğuğa dayanıklılıkları havanın nemli olup olmamasına göre -8C ile -12C dereceler arasında değişir. Havası nemli olan yerlerde kuzeyli rüzgarlardan korunan cephelerde ise -12C dereceye kadar dayanırlar. Toprak pH derecesi ise 6 ila 7 aralığında olsa iyi olur.

Gardenyaların aşırı sıcak hava ve tuzlu toprak uyumu

Akdeniz iklimine tam uyum sağlarlar. Güneydoğu Anadolu illerinde ise yaz sıcaklarında havanın yeterli nemli olmaması sorun olur. Havuz ve çeşme kenarlarında yetiştirmelisiniz.

Tuzlu toprağa az uyumludurlar. Bu özellikle gübreleme hakkında önem taşıyor.

Gardenya bakımı, yetiştirilmesi

Evlerde gardenya bakımı zordur. Doğru bilgilerle dikkatlice bakım yapın. Nasıl ortam ister, toprağı nasıl olmalı, ne zaman çiçek açar vesaire bilgiler için en doğru bilgiler burada.

Gardenya ne zaman çiçek açar?

Normalde, doğal şartlarda olarak: Genelde ilkbahar ortalarında tomurcuk verip yaz başında çiçek açar. Bazen yaz başında ve sonbaharda olmak üzere iki defa çiçeklenir.

Gardenyaların tomurcuk vermesinde püf noktası

Sıcaklık derecesi etkiliyor. Gece 14C – 19C civarlarında hafif serin, gündüz ise 22C – 28C cıvarlarında fazla yüksek olmayan sıcaklık lazım. Bu şartlarda yılın her zamanında hatta devamlı tomurcuk vermesi mümkün. Günde birkaç saat direkt güneş alması gerekiyor. Ya da yakın değerde yapay ışık.

Gardenyaların en iyi gelişimleri, hızla serpilmeleri de yine yukarıdaki ısı derecelerinde olur. Daha sıcakta çiçek tomurcuğu artık vermezler ama gelişimleri devam eder. Esintinin sürekli olması da şart. Bu yüzden evlerde çiçek açsalar bile pek serpilemezler.

Evlerde güneş alan ve iyi havadar cam önünde yetiştirmeyi başarırsanız, kışın da uygun sıcaklık ve güneş mümkün olursa, yıl içinde birkaç defa çiçek açması mümkün. Arada bir dinlenir ve sonra yeniden faaliyete geçerek çiçek açar.

Ev içinde gardenya yetiştirme şartları

Gardenya almadan önce aşağıdaki bilgiler ışığında evde uygun ortam oluşturmalısınız. Mümkün değilse hiç almamanızı tavsiye ederim.

Satın alma zamanınız çok önemli

Çünkü ne yazık ki süs bitkilerini normal şartlara adapte etmeden, sera şartlarına alışmış olarak satışa çıkarırlar. Gardenya ise yer değişikliklerine karşı çok aşırı hassastır. Alıp eve getirdiğinizde bozulması kaçınılmazdır. Bundan dolayı ilkbaharda ısıtıcıların yakılmasının bırakıldığı, pencerelerin uzun süre açık tutulabildiği aylarda almalısınız (mesela İstanbul için mayıs ayının sonları ve haziran başı diyebiliriz). Günün çoğu zamanında açık tutacağınız bir pencere yanında ılık-serin bahar esintileri sayesinde bozulmayacaktır ve zamanla normal şartlara adapte olacaktır.

Esinti, havadarlık

Sağlıklı gelişimi için çok havadar yere ihtiyacı var. Açtığınız zaman dışarının havası direkt gardenya üzerine gelecek bir pencerenin yanında bulundurmalısınız. Kışın hava ne kadar soğuk olursa olsun pencereyi gün içinde elinizden geldiğince sık sık açıp odayı uzun süre havalandırmalısınız. Yazın ise neredeyse 7/24 daima pencere açık olmalı.

Güneş ihtiyacı

Güneşi çok sever. Aşırı sıcak olmayan memleketlerde tam gün güneş: Günde en az 4 saat direkt güneş. Sıcak memleketlerde ise doğuya bakan cepheler uygundur. Sadece sabah güneşi almalıdır. Ya da öğle tepe güneşini engelleyen ağaç altlarında yetiştirin. Evlerde yetiştirilen gardenyalara ise günde en az 4 saat kadar güneş lazım. Haziran ortası – ekim arasındaki dönemde tül vasıtasıyla filtrelenmiş güneş almalı. Diğer aylarda daha uzun süreli direkt güneş almalı. Sabah güneşini birkaç saat buyunca direkt alacağı doğuya bakan pencere önü idealdir.

Hava nemliliği

Gardenyalar bilgi kaynaklarında abartılı şekilde anlatıldığı kadar yoğun nem istemiyor. Yani ortalamanın çok altına düşmeyen oranda hava nemi yeter. İstanbul, Ankara, İzmir, Antalya hava nemlilikleri tamamıyla hatta fazlasıyla yeterlidir. Havası fazla kuru şehirlerde yaşıyorsanız ortam havasını nemlendirmek için şu yazımdaki en kolay 3. seçeneği uygulayabilirsiniz: » Ortam havasını nemlendirmek. Bahçelerde ise havuz ve çeşme kenarında yetiştirirseniz kuru havadan zarar görmez. Ağaçların gölge sağladığı, çok yeşillikli, sık sık sulanan bahçelerde o yörenin havası kuru olsa bile gardenyalara bahçenin nemliliği yeter.

Gardenya toprağı ve saksısı

Toprak hem asitli hem suyu iyi süzdürür olmalı. Şu ölçülere göre karışım sürekli dışarıda açık havada yetiştirmek istediğiniz gardenyalara uygundur:
4 ölçü humus katkılı hazır poşet toprak (pH 6’dan yüksek olmasın) + 1 ölçü kırmızı killi gerçek toprak + 1 ölçü kuvars kumu + 1 ölçü Ponza taşı.

Kırmızı killi toprak gerçek olmalı. Yani nalburlardan kırmızı kil aramayın. Gardenyanızı zehirlersiniz. Kırmızı toprağı önce ince kuvars kumu ile iyice karıştırın. Sonra hazır toprakla karıştırın. En son olarak hepsini ponza taşı ile güzelce karıştırın.

Evde yetiştirdiğiniz gardenya için torf toprak tek başına uygundur ama ayda bir defa bitki besini vermeniz gerekir.

Dikkat: Doğal arazi topraklarından kullanacaksanız önce pastörize etmelisiniz. Yoksa gardenyalar toprak parazitlerine karşı son derece hassastır ve nematod zararlısı köklere bir defa geldi mi artık o bitki iflah olmaz. Ayrıntılı bilgi: ⇒ Toprağı pastörize etmek.

Saksı

Ege ve Akdeniz bölgelerinde toprak saksı gerekiyor ki kökler fazla ısınmasın. Yazın aşırı sıcak havanın pek uzun sürmediği yerlerde kaliteli kalın plastik saksı kullanmanızda sakınca yok. Hatta daha iyidir. İncecik adi plastik saksılar ise yazın toprağı, kökleri çok fazla ısıtır. Kışın da köklerin fazla üşümesine neden olur.

Toprak değiştirme

Herkes gardenyayı alır almaz daha büyük saksıya dikmenin gerekli olduğunu sanır. Yanlış. Eğer saksıdaki kökler aşırı sıkışık görünmüyorsa bir yıl kadar bekleseniz iyi olur. Kış sonunda saksı değiştirin. Yeni yerine diktiğinizde önceki kadar derine gömmeyin: Kök yumağı üs kısmı 1cm kadar dışarıda kalsın. Genelde tam tersi yapılır ama gardenyalarda böyle gerekiyor.

Sulama dengelerine dikkat edin

Aşağıdaki detaylardan önce önemli uyarı: Yaz-kış her zaman sulama suyu miktarı saksı alt deliklerinden dışarı su sızacağı kadar bolca olmak zorunda. Yoksa kökler çürür gider.

Toprağı yarıya yakın nem kaybettiği zaman hafif ılık su ile sulayın. Gelişmesinin durduğu zamanlarda daha da seyrek sulayın. Gelişmesi niçin durdu diye telaşlanmayın. Bırakın gardenyanız dinlensin. Çiçek açma, tomurcuk verme dönemlerinde toprağı nemini değil ıslaklığını yitirince sulayın (yani bu dönemde toprak daha nemli kalmalı) ve yine çiçek açma döneminde ortamın daha çok havadar olması diğer zamanlardan daha önemlidir. Fazla ıslak toprakta uzun zaman bulunması veya kuru toprakta uzun zaman bulunması yüzünden ve havadar olmayan esintisiz yerlerde çiçek tomurcukları açmadan bozulur. Ayrıca, suladıktan sonra alttan çıkan suyun tabakta beklemesi toprağın o suyu emmesine sebep olur. Buna izin vermeyin. Altta biriken suyun saksıyla temas halinde olmamasını sağlayın. Mesela alt tabağı içine üç tane iri çakıl taşı koyup saksıyı bu taşların üstüne koyarsanız toprağın suyu geri emmesini önlemiş olursunuz.

Sulama suyu ve toprağın asitliliğinin değişmesi

Özel içme sularından pH 7 su bulursanız onunla sulayın (yağmur suyu da pH 7’dir). Ya da musluk suyunu en az iki gün bekletin, tortusu iyice dibe çöksün, sonra onunla sulayın. Bunda pH hafif yüksek olsa bile zararı olmaz. Bunu telafi etmek için 3 ayda bir defa bir su bardağı demli çaya bir tatlı kaşığı kahve, bir tatlı kaşığı limon suyu veya sirke karıştırıp bununla sulayın ve bunu her 3 ayda bir tekrarlayın. Bu miktar 20 cm çapındaki saksılar içindir. Küçük saksılardaki gardenyalar için yarısı ölçüsünde çaylı karışım olmalı. Ama eğer özel besin veriyorsanız buna gerek yok. Çünkü bitki besinleri toprağa yeterince asitlilik kazandırıyor.

Besin, gübre vermek

Besleyici özelliği olmayan torf topraklarda gardenyalara suya karıştırılarak verilen bitki besininden (genel amaçlı olacak) yılın her zamanında ayda bir defa verin.

Yapraklarına su püskürtmek

Çok tavsiye edilir. Bilinçsiz uygulamada gardenyaların yapraklarında ve dallarında, daha da kötüsü ana gövdede çeşit çeşit mantar hastalıklarına sebep olur. Su püskürtme işinde dikkatli olmalısınız. Ortam bir hayli esintili değilse kesinlikle su fısfıslamayın.

Budamak

Gardenyanızın çiçekleri solup gittiği zaman budama yapın. Hem eski hem zayıf kalmış dalları budayın. Budamadan sonra yeni çıkan, hızlı büyüyen güçlü bir dal 15cm olunca (veya biraz daha uzun olunca) tepesini koparın. Böylece o dal en az iki yan dal çıkarır. Gelecek çiçek açma döneminde daha fazla sayıda çiçek açmasını istiyorsanız bu tip budamaya dikkat edin.

Çoğaltılması, gardenya üretimi

Gardenyaların çelikle ve daldırmayla çoğaltılmasında köklenme kolay olur.

1- Kışın dondurucu soğukların pek şiddetli olmadığı yerlerde (İstanbul’dan daha fazla soğuk olmayan yerlerde) » olgun dal çeliği yöntemini uygulayabilirsiniz. Sonbahar sonunda tam olgun ama bir yaşından daha eski olmayan dallarını toprağa dikin. Daima dışarıda açık havada durmalı. İlkbaharda köklenip filizlenir.

2- Yarı olgun dal çeliği yönteminde gardenyadan alınacak dallar yarı olgun olması gerektiği gibi tam olgun da olabilir, farketmez. Zamanı önemli. Günün çoğunluk saatlerinin sıcaklık ortalaması 20C derece civarına çıktığı ilkbahar ortası gibi bir zamanda başlatmalısınız. Bu usulün ayrıntıları » yarı olgun dal çeliği sayfasında.

3- Bahçeye dikili yaşayan gardenyalarda toprağa çok yakın ve bir hayli esnek ve uzun bir dal varsa » basit daldırma yöntemiyle köklendirebilirsiniz.

4- Gardenyanın dibinden, toprak altından gelişmiş, kendilerine ait kök geliştirmiş dalları ilkbaharda ayırabilirsiniz.

Gardenya aşılama

Pek başvurulmaz ama çok önemlidir. Bildiğimiz gardenyalar (yani Gardenia jasminoides türü) toprak hastalıklarına ve netamot gibi kök zararlılarına dayanıksızdır, savunmasızdır. Öylesi problemlere yatkın olmayan Gardenia thunbergia türü fidanlarına aşılanırsa daha dayanıklı gardenyalar üretilmiş olur. Kök bitki olarak Gardenia thunbergia kullanıldığında gelişim de güçlü ve hızlı olur. Aşılamada başka sebep yok.

Tohumdan gardenya üretimi

Pek başvurulmayan bir yöntem. Hem meraklıları hem ticari üreticileri gardenyaları çelikle kolayca köklendirebiliyor. Tohumdan yetiştirmek çok zahmetli olur. Tohumların çok taze olması gerekiyor. Bekletirseniz çimlenme özelliklerini bekletme süresine göre kısmen ya da tamamıyla yitirirler. Taze tohumların çimlenmeleri ısı ve nem durumlarına göre 20 gün ile 3 ay arasında değişir. Küçük fidancıkların sağlıklı gelişimleri yukarıda çiçeklenmede anlattığım ısı derecelerinde mümkündür. İyi bakılırsa, güçlü gelişirlerse 2 yaşına geldiklerinde çiçek açarlar. Yoksa 3. veya 4. yılda çiçek açarlar.

Zararlıları, hastalıkları

Gardenyaların yetiştirilmesi, bakımı, sağlıklı tutulması çok zor. Aşağıda birkaç problem saydım.

Yaprak parazitleri

Her türlü bitki biti ve tırtıllar gardenyalara musallat olur. Önlemek için öncelikle gardenyanızı çok temiz tutmanız şart. Bitlenme olursa hiç vakit kaybetmeden derhal uygun ilaç bulup ilaçlamalısınız. Yoksa çok zarar verirler. Bitler hem ayrıca mantar hastalıklarının gardenyaları öldürmesine sebep oluyor.

Kloroz, yaprak sararması

Sebep olarak herkes toprağın pH değerinin yükselmesini yani asitliliğin azalmasını gösterir. Genellikle yanlıştır. Gardenyalar hassas olduklarından dolayı yaprak sararmasının sebepleri çok.

1- Toprakta tuzların birikmesi. Eğer düzenli aralıklarla bitki besini veriyorsanız ve/veya sulamalarda az su kullanıyorsanız kesinlikle oluyor. Bunun çözümü basit. Her sulamada (besinli sulamalar hariç) çok su dökerek sulayın. Saksı altındaki deliklerinden su dışarı aksın gitsin. Bu sayede toprakta tuzlaşma yükselmesi olmaz.

2- Gerekmediği halde sulayıp durmak da yaprakların sararmasına yol açar.

3- Özellikle serin mevsimlerde yeni gelişen yapraklarda güneş etkisiyle tatlı bir sarılık, kızıllık olur. Bu kesinlikle bir problem değil. Yaprak gelişmesini tamamlayınca yemyeşil olacaktır.

4- Topraktaki sorunlar yüzünden köklerin zarar görmüş olması ya da toprağın kimyasal dengesinin bozulması sonucu köklerin topraktan besin alamaması sonucu yapraklarda sararmalar bozulmalar olur. Bu sayfada anlattığım tüm gereklilikleri yerine getirmeniz lazım.

5- Gelişime bir süre ara verip yeniden filizlenmeye başladığında ilk yapraklar gereğinden küçük ve sarı olabilir ama sonrakiler çok sağlıklı olur. Bunu bir problem diye düşünmeyin. Pekçok çalı / ağaç türü bitkilerde bazı şartlarda olabiliyor.

Tomurcuk dökülmesi

Bunun farklı sebepleri var.

1- Genellikle yeni alınan gardenyalarda görülür. Sebep köklerinin yeni ortamın şartlarında rahatsız olmasıdır. Sıcak serada toprak daima sıcaktır. Ama ev ortamlarında bu mümkün olmaz. Gardenyayı baharın serin günleri tamamıyla geride kaldığı zaman almalısınız. Mesela haziranın ilk haftasında.

2- Sulamada dengesizlikler: Sulamayı yukarıda anlattığım gibi dengeli yapın. Toprak fazla kurumamalı. Zaten ıslakken gereksiz yere sulayıp durmayın.

3- Gardenyaların esintisiz, havasız yerlerde sağlıklı kalması mümkün değildir.

Kanker

Ana gövdede, genellikle toprağa yakın kısımda oluşan bir mantar hastalığı. Sebep yanlış toprak, hatalı sulama, bilinçsizce su fısfıslama, güneş yetersizliği ve hem esintisiz hem havası yoğun nemli ortam. Bütün şartlar mükemmel olsa bile gardenyanızı tertemiz tutun. Arasıra ana gövdeyi çamaşır suyu karıştırılmış suda ıslattığınız bez ile toprağa kadar silin. Mesela bir bardak suya bir tatlı kaşığı çamaşır suyu karıştırın. Bezle kalın gövdeyi güzelce silin. Gövdedeki gözle göremeyeceğiniz mantar, bakteri vb birikimlerini giderin. Bu temizliği ayda bir gibi yapmalısınız. Yapmak için kanker oluşumunu beklemeyin. Bir başlarsa artık yapacağınız bir şey olmaz. Gardenyanızın ömrü kısalacaktır. Ya birkaç ayda ya da iki üç yılda ölecektir.

Gardenya kök problemleri

Suyu fazlaca tutucu özellikteki topraklar ve ağır killi topraklar gardenya köklerinin zarar görmesine neden oluyor. Gardenya dikeceğiniz toprağı uygun nitelikte hazırlamaya dikkat etmelisiniz. Sulama dengesizlikerinde de kökler zarar görür. Sonuçta yapraklar bozulur. Bazen kökler bir şekilde yeniden canlanır ve yeni yapraklanmalar başlar. Ama başlasa bile bitki çok zayıf düşmüştür. Yeniden filizlenmeye rağmen her an ölebilir.

Gardenyalarda yaygın görülen bir kök sorunu » nematot adlı parazitlerdir.  Tedavisi yok. Önceden önlem önem taşır. Yukarıda toprak konusunda dediğim gibi, doğal arazi toprakalrından kullanacaksanız o toprağı önceden pastörize etmelisiniz.

Eğer köklerde netamot parazitleri varsa tek çözüm şu: Gardenyanızın dallarından keserek alın. Temiz toprakta köklendirerek yeni gardenya üretin. Detaylar yukarıda çoğaltılması konusunda.

Yazar: Erdal Yüksel

Kategori: Bahçe / Balkon Süs Bitkileri

Etiketler: | | |

'Gardenya' hakkında sorular, açıklamalar

  1. Gül, Aksaray dedi ki:

    Ben de henüz bir hafta önce aldım gardenyamı. Üzerinde tomurcukları var. Yapraklarında sararma ve kararmalar oldu. Neden acaba? Ne yapmalıyım? Birkaç tane yaprak böyle ilerleme olur mu acaba?
    ***
    Hızlı bir şekilde ilerler. Sebep sıcağa alışık bir bitkinin aniden daha serin yere alınmasıyla toprağının soğuması sonucu köklerde yanma çürüme başlaması. Toprak kupkuru olsa bile hiç sulamayın. Güneşten saatlerce ısınacağı bir pencere kenarında tutun. Yapraklarda ciddi pörsüme oldukça, sabah-öğle arasında ılık su ile sulayın. Eğer yaza sağ salim kavuşursa tehlikeyi atlattı demektir. Eviniz 7/24 sürekli kesintisiz sıcak olmuyorsa bir daha yaz ayları dışında evinize yeni bitki almayın. Sadece gardenya değil her türde böyle oluyor.

  2. Esila dedi ki:

    Hiç bakımını bilmediğim yeni aldığım gardenyam tomurcuk halinde idi. Çok güzel açtı. Şu an sarı renkte. Yaprakları gayet sağlıklı. Fakat çiçeğin alt kısımları kahverengileşti. Çiçeğin solma zamanı mı geldi yoksa ters giden bir şeyler mi var?
    ***
    Gardenyanın çiçeği sadece ilk gün bembeyazdır. Günden güne renk değiştirir. Dördüncü veya beşinci günden itibaren yavaş yavaş bozulmalar başlar. Nihayet solar gider. Kısaca sizin bu konuda herhangi bir problem yok.

  3. Mehtap, İstanbul dedi ki:

    Maalesef kurtaramadım sanırım gardenyamı. Dediğiniz gibi toprağı değiştirip 15 gün kapalı şeffaf bir poşette beklettim. Açtıktan sonra solmaya devam etti. Şu an acaba çelikleme yöntemiyle çoğaltabilir miyim? Yaprakların çoğu pörsümüş durumda.
    ***
    Öyleyse kapalı tutmaya devam edin. Birden bire açmak iyi olmadı demek ki. Şimdi Bir iki gün kapalı tutun. İyice canlandıktan sonra bir gün içinde sadece bir saat açık tutun. Üç günde bir açık tutma saatini bir saat arttırın. Mesela 1 mayısta bir saat, 2 mayısta ve üç mayısta yine birer saat, 4 mayısta iki saat.. Böyle devam edin. Açtığınız saatlerde ortam esintili olsun.

  4. Yeliz, Ankara dedi ki:

    Gardenyamız pencere kenarında yaklaşık 4 saat tül perde arkasından güneş alabileceği bir odada duruyor. Çiçeklendiği için yerine alıştı diye düşündüm ama balkona çıkarmalı mıyım? Balkonumuz genelde esintili oluyor ve pek güneş almıyor.
    ***
    Yerini sevdiyse hiç dışarı çıkarmayın. Çıkaracaksanız bile haziran ortasından önce çıkarmamalısınız.

  5. Emel, Iğdır dedi ki:

    Bir yıllık gardenyam var. 3-4 aydır bir tomurcuğu var ve açmıyor. Diğer tomurcuklar gelişmiyor. Havalar ısınınca balkona koydum. Yapraklarında kahverengi lekeler vardı. Toprak yıkaması yaptım arada besin de veriyorum. Kahverengileşen yaprakları bir hafta önce budadım. Çok suluyorum diye toprak kuruyana kadar su vermedim. Bugün baktığımda kuruyan dallar ve yapraklar var. Ama başka dalda yeni açan yapraklar da var. Direkt güneş zarar veriyor diye cam balkonda sürekli esinti alacak şekilde içeri aldım. Kuruyan dalları budadım ve besin verdim. Çiçeğimin ölmemesi için ne yapmalıyım?
    ***
    Ölmesi için ne gerekiyorsa yapmışsınız. :) Havalar iyice ısınmadan dışarı çıkarmanız yanlış. Gardenya sıcak toprak seven bir bitkidir. Sıcak eve alışıkken bahar günlerinde güya havalar biraz ısındı diye dışarıya koyarsanız aniden buz gibi gece serinliklerinde kökler yanar, çürümeye başlar. Bunun üzerine bitki besini vermek ise bitkiyi tam anlamıyla zehirleyip öldürebilir. Nitekim kuruyan dallar ve yapraklar bunun eseridir. Gardenya Adana’nın yaz aylarında 45C derece sıcaklarında bile bütün gün cayır cayır güneşe tam uyumlu bitkilerdendir. Direkt güneşe alıştırmanız çok iyi olur. Hem güneş toprağı da ısıtırsa çiçeklerini açar. Ev içindeki alışık olduğu yerde tutmalısınız.

  6. Yusuf, İstanbul dedi ki:

    Gardenyanın kokusunu çok beğenip aldım. Aldığım zaman üzerinde olan 4-5 tane tomurcuk vardı. Teker teker siyahlaşıp dökülüyorlar. Bazıları yeşilken döküldü. Sorunu ne olabilir?
    ***
    Seradan çıktıktan sonra daha serin yerlere gittiklerinde hep böyle olur. Güneş ışınları hem dalları hem saksıyı ve toprağını günde birkaç saat boyunca ısıtması lazım. Sıcaktan ve güneşten mahrum kaldığında tomurcuklar gelişemeden dökülür.

  7. Seba, Kıbrıs dedi ki:

    Dün 100cm boyunda ağaç gibi gardenya aldım. Doğu tarafı sadece üstü kapalı balkona yerleştirdim. Alttan ve üstten kökleri çıkmış. Üstü tomurcuk ve çiçek dolu. Sabah saksı deliğinden siyah renkte solucana benzer bir şey gördüm aldım onu. Saksı içinde otlar da bitmiş. Şimdi ne yapmalıyım?
    ***
    Otları sökün. Ama solucanlar ve böcekler için sakın toprak değiştirmeye kalkışmayın. Bunu kim yapsa bitkiler ölüyor. Şimdi iki üç hafta bekleyin. Gardenya oraya alışsın. Sonra o saksıdan toprağı hiç dağıtmadan kalıp gibi çıkarın ve yine kökleri ve toprağı birbirlerinden hiç ayırmadan büyük bir saksıya yeni toprak ilavesiyle yerleştirin.

  8. Seba, Kıbrıs dedi ki:

    Toprak yıkaması yapmam gerekiyor mu? Yaparsam önce toprak yıkaması sonra toprak ilavesi mi yapmam lazım? Nasıl olur?
    ***
    Hayır toprak yıkama sulaması gerekmez. Sadece bundan sonra sulamaları doğru yapın bu yeterli. Yani su miktarı çok olsun. Saksı altındaki deliklerden dışarı bir miktar su sızması şart. Her sulamada buna dikkat edin.

  9. Seba, Kıbrıs dedi ki:

    Ağaç gibi 1 metrelik gardenyam kökleri çürümüş. Yapraklar ve tomurcuklar eğildi. Yapraklar sararmaya, kararmaya devam ediyor. Köklendirme toprağı ile poşete mi almam lazım? Nasıl kurtarabilirim? Demir sülfat verebilir miyim?
    ***
    Demirle ilgisi yok. Hatta genelde demir fazlalığı kökleri çürütücü etki yapabilir. Toprağı felaket kötü bir hale gelmiş. Derhal söküp köklerini iyice yıkayın ve köklendirme toprağına alın. Poşete gerek yok ama yaparsanız daha iyi. Biraz budama yapın.

  10. Seba, Kıbrıs dedi ki:

    Koklendirme toprağına alınca hemen 2 – 3 yaprak kararması normal mi?
    ***
    Gardenya bitkiniz zaten önceki toprakta zehirlenmişti. Zehirlenme bünyede devam ettiği için siz bitkiyi zararlı topraktan kurtarır kurtarmaz zehirlenme etkisinin hemen son bulacağını düşünmeyin. Daha devam eder. zehirleyici maddeler sürekli dal uçlarına ve yapraklara gönderilir. Oralar kurur. Diğer sorunuza gelince o işler toprak analizine göre yapılır. Tarla ve bahçe toprakları içindir.

  11. Gül, Aksaray dedi ki:

    Daha önce yazdım gardenyam İyi şükür şimdi. Aldığımda saksı değişimi yapmadım. Saksıdan az önce çıkarıp baktım kökler sıkışmış ve bazı yerlerde kökler çürümüş gibi şimdi. Saksı değişimi yapsam sorun olur mu acaba? Normal çiçek toprağı kullansam nasıl olur? Saksı değişimi yaparken eski toprağını hiç bozmadan öyle diksem olur mu? Önce ki tavsiyenizle çiçeğimi kurtardım şimdi de bekliyorum.
    ***
    Tebrik ederim kurtarmışsınız. Eğer gerekenleri yapmasaydınız şimdi gördüğünüz çürümüş kökler gibi hepsi çürümüş ve zaten bitki şimdiye kadar ölmüş olacaktı. Az bir kök çürümesiyle tehlikeyi atlatmış oldunuz. Şimdi daha büyük saksıya hazır poşetli satılan torf toprak ile aktarın. Köklerini şu anda bulunduğu topraktan sakın çözmeye kalkışmayın. Çürük kökleri ayıklamaya da kalkışmayın. Onların zararı olmaz. Yeni saksıya yerleştirince ilkin sulama hatasına düşmeyin. Toprak iyice kuruduktan sonra sulayın.

  12. Ayşe T. -Antalya dedi ki:

    Nisan ayında gardenya aldım. Çiçekleri hemen döküldü. Yaprakları sağlıklı. Hatta yeni yapraklar çıkarmaya başladı. Çiçek açması için doğu balkona alsam olur mu?
    ***
    Hayır Antalya iklim şartlarında artık çiçek açmaz. Ekim ayı ortasından mayıs sonuna kadarki dönemde birkaç defa tomurcuk verebilir. Ayrıntılı bilgiler bakın şurada yazıyor: https://azbitki.com/gardenya#ciceklenme

  13. Sibel, İzmir dedi ki:

    Deniz kıyısına yakınlık gardenya için sorun olur mu? Çabuk kuruyan toprağını değistirmem gerekir mi? Sabah guneşi gören bahçede duruyor. Eylülde içeriye cam balkona almalı mıyım?
    ***
    Orası daha iyidir. Yaz kış sürekli dışarıda tutun. Toprağını değiştirirseniz ölür. Toprağını köklerini ayırmadan daha büyük saksıya yeni toprak ilavesiyle aktarabilirsiniz.

  14. Elif, İstanbul dedi ki:

    1 ay önce Gardenya aldım. Doğu cephesinde 12ye kadar güneş alıyor. 12den sonra tülün arkasında. Pencereler 7/24 açık. Üzerinde bir sürü tomurcuk var ama açmıyor. Tomurcuklar siyahlaşıyor. Alt kısımdaki yapraklar sararıyor. Minik yapraklar açıyor onların da üzerinde kahverengi lekeler var. Sulamayı toprak kurudukça yapıyorum.Yine de mutlu değil. Nerede yanlış yapıyorum?
    ***
    Saksı bitkisi üreticileri bitkileri yanlış ve fazla besleyicili topraklarda satıyorlar. Her kim hangi tür bitki alırsa alsın yüzde doksan dokuzunda aynı problem. Eve getirince bir süre sonra ölümcül bozulmalar başlıyor. Sizin hatanız olsa olsa sulamaları bilinçsizce yapmaktır ama esas sebep toprağın özelliği. Şu sayfayı baştan sona okuyun: Yaygın ve öldürücü sulama hatası

  15. İzmir dedi ki:

    Hava serinlemeye başlayınca ikindi gunesi alan cam balkona koysam uygun olur mu?
    ***
    Belki olabilir. Belli olmaz. Deneyin isterseniz. Ama dışarıda İzmirin kışının zarar vereceğini hiç sanmıyorum.

  16. İzmir dedi ki:

    Kloroz hastalığı neden oluyor? Bir tanıdığım saçıkıbrıs kullanmamı önerdi. Limon tuzunun ph derecesini ayarladığını duydum. Ne önerirsiniz?
    ***
    O bilgiler gardenya için yanlış. Ayrıca sorunuzun cevabı yazı içinde hem de kloroz başlığı altında tüm detaylarıyla açıklanmıştır. Bakın hemen yukarıda. Lütfen okuyun. Yine sorunuz olursa yazmanızı beklerim. Problemleri detaylı açıklarsanız daha isabetli cevaplar yazarım. Mesela problemi yazarken şu detayları da yazmanız gerekir: toprak nasıl, bitkiyi ne zaman almıştınız, nasıl bir yerde tutuyorsunuz vesaire.

  17. Fatih, İzmir dedi ki:

    Merhaba ben tohumdan gardenya yetiştirmek istiyorum ancak tohum almak için güvenilir bir yer var mıdır ya da bilmem gereken bir kriter var mı?
    ***
    İnternet ortamında hiç olmayacak türlerin bile tohumunu satarlar. Ekersiniz bakarsın maydanoz çıkmış, pancar çıkmış. Sakın hiçbir şekilde uğraşmayın. Paranızı çöpe atmış olursunuz.

  18. Duygu, İstanbul dedi ki:

    Benim gardenya çiçek açmıyor. Boyu uzuyor, genişliyor. Bazı yaprakların uc kısımları solmuş. Cama yakın aydınlık bir yerde duruyor. Ne yapmam gerekir çiçek açması için?
    ***
    Aydınlık pek yeterli değil. Güneş ışınlarının yaprakları ısıtacak kadar etki etmesi lazım. Bunun dışında önemli bir püf noktası sıcaklık dereceleriyle ilgilidir. Yazı içinde gardenyanın çiçek açmasıyla ilgili tüm detaylar yazılı. Lütfen okuyun.

  19. Nurten ankara dedi ki:

    Bu bahardan beri bir gardenyam var. 3 cepheli güneşli bir balkonda sağlıklı duruyordu. Ama ekim ortasından beri yaprakları sararıp dökülüyor. Çiçek açmaya da devam etti. Eve alsam kurtarır mıyım? Herhalde hava soğudu diye böyle oldu.
    ***
    Hayır toprakla ilgili bir sorun olduğu için yapraklarını döküyordur. Veya yaprak dökümü fazla değilse mevsim değişikli sebebiyle en eski yapraklarını dökmesi normaldir. Havadar ve güneşli bir pencere önü sağlayacaksanız eve alın. Yoksa balkonda durması daha iyi olur. Sadece kışın ısı sıfırın altına düştüğü zamanlarda geçici olarak eve alıp o günlerde serin bir yerde bekletin.

  20. Nermin, Zonguldak dedi ki:

    Gardenyam unlu bit olmuş kolonyalı kulak çubuğuyla temizlemeye çalıştım ama toprağına larva bırakma ihtimaline karşı toprak değişimi yapmalı mıyım? Gerçi toprak cocopeat olduğu için taşlaşmış durumda. Geçen yıl aldığımda bu şekildeydi. Yazın o kadar uğraşmama rağmen kökleri kurtaramamıştım.
    ***
    Cocopeat içinde köklenmiş olan gardenya veya hangi bitki olursa olsun toprak değişimi yapılmaz. O şekilde daha büyük saksıya doğru toprak ile yerleştirirsiniz.

  21. Batu, İstanbul dedi ki:

    4 yaşında bir gardenyam var. 3 sene boyunca kapalı balkonda baktım. Her şeyi sağlıklı ve çiçek de açardı. Bu bahar örümcek bit kaptı ve ben de ilaçlayıp bahçeye attım. Ama yazdan beri o yapraklar döküldü ve cücük kadar bahar filizi gibi yaprakları var. Büyük yapraklar sarı. Toprağın ph’ından mıdır yoksa soğuğa maruz kaldı diye mi? Şimdi geri kapalı balkonuma aldım. Dibi iyice kuruyunca çayla sulasam coşar mı acaba?
    ***
    İstanbul soğuklarına, kar altında kalmaya dayanıklıdır. Bence bırakın bahçede kış yağmurlarıyla iyice yıkansın. Yapraklar bitlerin tahribatıyla veya kullandığınız ilacın etkisiyle bozulmuş olabilir. Yeni toprak hazırlayın. Saksıdan köklerini eski topraktan arındırmadan dağıtmadan çıkarın ve o şekilde daha büyük saksıya yerleştirin. Veya isterseniz bahçeye yere dikin. Bol bol güneş alacağı bir yerde olması gerekiyor.

  22. Batu, İstanbul dedi ki:

    Fakat şöyle bir sorun var. Benim bunu aldığım anaç (3-4 sokak arkamızdaki bir akrabamın sitesi) ne yazık ki öldüler toplu olarak dikildikleri sene muhteşem açıp sonra yok oldular. Bahçeye bu sebepten güvenemiyorum ne yazık ki.
    ***
    Soğuktan değil başka sebepten ölmüşlerdir. Mesela yanlış gübreleme, yanlış ilaçlama vesaire herhangi bir sebep.


Sorunuzu / Yorumunuzu Aşağıya Yazabilirsiniz.

Lütfen sorunuzu konu ile ilgili sayfaya yazmaya gayret edin.

Sorunuzu/Yorumunuzu yazın:

Sorunuz cevabımla birlikte 1 veya birkaç saat içinde burada görünür olacaktır. Lütfen ara sıra kontrol edin.