Şakayık (Paeonia)

Şakayık ilkbaharda muhteşem güzellikte çiçek açan bir bahçe süs bitkisidir. Bazı çeşitlerinin çiçekleri güzel kokar. İngilizcede kısa olarak peony denir.

rss

Paeoniaceae (Şakayıkgiller) familyasının tek cinsi olup bilimsel adı Paeonia’dır. Ağaç şakayığı dahil tüm şakayıklar hep bu tek cinse bağlıdır. Kaç türü olduğu kesin tespit edilememiştir. 25 ile 40 arasında tahmin ediliyor. Kuzeybatı Amerika, Asya ve güney Avrupa kıtalarında bulunurlar.

Genel bilgiler

Başlıca iki tip şakayık var. Biri otsu gelişen dallarda çiçeklenir. Boyları türüne göre yarım metre ile 1,5 metre arasında değişir. Bu dallar kış soğuklarıyla beraber ölür gider. Her baharda yeniden gelişirler.

Diğeri, ağaç şakayığı ise çalı şeklinde ve mini bir süs ağacı gibi gelişir. 1,5m ile 3 m kadar boylanabilir. Kışın yapraklarını döker.

Bir de bu iki özellikli türlerden elde edilmiş hibritler var. Her hibritin hangi türe çektiği değişir ama başlıca ortak özellikleri, hibrit şakayıkların çok güzel çiçekli olmalarıdır.

Şakayık, yaprakları ve çiçekleri

Çiçeklenmeleri

— İlk yıl çiçekleri başka şeye benzer. Esas güzel çiçeklerini sonraki yıllarda açar.
— Uzun dallı, iri çiçekli şakayıklarda dallar değneklere bağlanmalıdır ki rüzgârda yağmurda kırılmasınlar.
— Eğer normalinden daha iri ve gösterişli çiçekler istiyorsanız şakayık dallarında her bir çiçek dalında bir tomurcuk bırakın. Yanlardakini ilk göründükleri anda yok edin.
— Solan çiçekler derhal en üstten koparılmalıdır.
— Tohum oluşturmasına izin verirseniz hem çok kuvvet çekerler hem de bir sonraki yıl daha az çiçeklenmeye sebep olurlar.

Şakayık yetiştirilmesi

Başlıca püf noktaları kış soğukları yaşamaya ihtiyacı olması ve saksıda değil bahçede yetiştirilmesi gibi önemli gereksinimleridir.

Kış ihtiyacı

Sağlıklı ve verimli gelişimleri kışın dondurucu soğukların sık yaşandığı yerlerde olur. Kışın uzun süre iyice üşümezse iyi bir çiçeklenme göstermez. Örneğin İstanbul şakayıklar için yeterince uygun denebilir ama Ankara çok daha uygundur. İstanbul’dan daha ılıman yerler için ağaç şakayıkları tercih edilmeli. Kışları ısının 5 derecenin altına indiği gün sayısı az olan yerlerde meselâ Akdeniz kıyı kesimlerinde kış soğukları yeterli olmayabilir. Bu sadece çiçeklenme verimini düşürür.  Kış soğukları görülmeyen ülkelerde şakayıklara çiçek açtırmak için arabası olanlar ocak – şubat aylarında yüksek yerlere gidip kar getirerek şakayıkları karlarla iyice örter. en az bir ay boyunca eridikçe yenilerler. Böylece baharda çok sayıda çiçek açarlar.

Şakayık

Şakayık

Saksıda değil bahçede yetiştirilmeli

Saksılarda şakayık iyi bir gelişim göstermez. İlle saksıda olsun istiyorsanız 50cm derinliğinde, 40cm genişliğinde büyük saksı gerekir. Çömlek saksı bulabilirseniz biraz daha küçüğü olabilir. Saksıda kullanacağınız toprak ise doğal gerçek toprak olmak zorunda. Hazır poşet topraklar şakayıklara yaramaz. En iyi gelişimi, verimli çiçeklenmesi bahçeye dikmekle ve yıllarca hiç sökmemekle mümkündür. Şakayık ilk üç yılı atlatınca kuraklığa çok iyi dayanıklı hale gelir.

Güneş

Günde en az 6 saat güneşe ihtiyacı var. Yazın aşırı sıcak olan yerlerde yaz boyunca öğle ortası güneşinden korunmalı. Aslında şakayıklara seyrek gölge veren, kışın yapraklarını döken ağaçların altı daha uygundur. Güneşin yakıcı etkisi az yapraklı ağaç dalarından süzülerek gelirse her açıdan elverişlidir. Çiçek rengi bile daha göz alıcı güzel olur.

Toprak

Şakayık bitkisi kırmızı killi, iyi besleyici toprağı sever. Toprak çok fazla killi ise fazla su tuttuğu için şakayık bunda çürüyecektir. Toprağı kum ve ponza taşı ile terbiye etmelisiniz. Yarım metre derinliğe kadar yeterli. Suyu iyi süzdüren cinsten ve nötr (pH 7) civarında olan topraklarda daha iyi gelişir. Hafifçe asitli olsa daha iyi. Yani pH 6 – 7 arası iyidir. Kumlu topraklar süzekliği açısından daha iyi denebilir fakat düzenli gübreleme ve besin gerektirir.

Sulama

Toprak fazla kumlu ise asla kupkuru kalmamalı buna dikkat edin. Yağışsız yaz aylarında şakayıklar düzenli olarak iyice sulanmalıdır. Üçüncü yıldan itibaren fazla kumlu olmayan topraklarda pek su istemez.

Besin verme

5.10.10 gibi azot oranı düşük katı bitki besini verilmeli. İlkbahar başında köklere temas ettirmeden toprağa karıştırılır. Tam dibine değil, çember şeklinde çevresine uygulanmalı. Zamanla çözülüp köklere ulaşır. Besinde doz aşımı ya da azotu düşük olmayan besin verilirse şakayık gevrek, kof dallı ve az çiçekli olur. İkinci olarak, (fakir kumlu topraklarda) çiçekler solup gittikten sonra yine besin aynı şekilde verilmeli. Böylece bitki kaybettiği enerjisini geri kazanır. Fazla kumlu / fakir topraklarda ve kışın çok fazla şidddetli soğuk olan yerlerde ayrıca yaz sonuna doğru tekrar vermelisiniz.

Koruyucu toprak yaygısı

Birincisi ilkbahar başında sürgünler çıktıktan sonra “özellikle kumlu topraklarda” uygulanır: Havalar ısındıkça köklerin serinde kalabilmesi için şakayık dibi ve çevresi yaprak çürüntüleriyle kaplanmalı. Toprağın nemli ve serin kalmasına yardımcı olur. Sonbahar sonunda dibindeki yaygı temizlenerek kışa uygun yenisi yayılmalı. O da eğer kışın Erzurumdaki gibi şiddetli soğuk oluyorsa gerekli.

Budama vb bakımları

Şakayıklar iki gruba ayrılıyor. Aşağıda bunların özel bakımlarını okuyun. Bir de üçüncü grup vardır iki her iki özellikli türlerden hibrittir ve kış soğuklarına göre ya da çeşidine göre ikisinden birinin özelliğini gösterir.

Ağaç şakayıkları

Dalları kışın kaybolmaz. Ağaç şakayıkları daha güzel, daha iri çiçek açarlar. Üçüncü yıldan itibaren kış sonuna doğru düzenli budama ister. Dallar yanlara yayılmış olmalı, iç içe geçmemeli. Böylece hem iyi hava hem iyi güneş alırlar. Beş – sekiz ana dal yeterlidir. Erzurum gibi sert kış olan yerlerde ağaç şakayıklarının dalları hasırla sarılmalı ve içi kuru yapraklarla doldurulmalıdır. İlkbaharda dalları kontrol edin. Eğer yeterince çoklukta dal sağlıklı kalabilmişse dip sürgünlerinin tamamını veya istediğiniz kadarını gelişmeye imkân vermeden yok edin. Dallar üzerinde çok sayıda filizlenme varsa onları da azaltabilirsiniz.

Diğer şakayıklar

Toprak üstü kısmı kışın yok olur. Besin depolarına sahip kökleri ilkbaharda yeniden yeşerir. Bunlara yumru muamelesi yapmayın. Sabit ağaç kökü gibi kabul edin. Diktiğiniz yerden asla sökmeyin ve yavruları sakın ayırmayın. Kışa doğru yapraklar tamamen bozulduğu zaman şakayık dalları en fazla 7 – 8 cm kalacak şekilde dipten kesilerek kısaltılmalı. Zaten tamamen kuruyacaklar ama siz kuru yapraklarını ve dallarını ortadan bir an önce kaldırmalısınız. Yoksa çeşitli hastalıklar baş gösterip kökleri çürütebilir. Yapraklar bozuk ama halen canlı ise kesmeyin çünkü kökler yapraklardan hâlâ besin çekmektedir. Ancak donmalardan ötürü yapraklar ölürse o zaman dipten kesebilirsiniz. Dalları ocak ayı sonuna kadar canlı kalmışsa artık dipten kesin.

Bahçeye şakayık dikmek

Şakayıkların dikildiği yerden hiç sökülmeyeceği, daimi kalıcı olacağı yeri önceden ayarlayın. Toprağı terbiye edin. Yerini iyi düşünün. Rüzgarlara açık ve günde 6 saat kadar güneş alabilen bir yer olması en önemli şartlardandır.

Dikileceği konum kış şiddetine göre belirlenmeli

Nisan sonuna kadar don olaylarının görüldüğü bölgelerde sabah güneşi almayan batı cephesi tercih edilmeli. Gece donmuş tomurcuklar / filizler sabah aniden dondan çözülürse bozulurlar. Öğleye kadar yavaş yavaş çözülmeleri gerekiyor. Yazları aşırı sıcak olan yerlerde doğu ile kuzeydoğu cepheleri daha iyidir.

Şakayık dikme zamanı, yerinin önemi

İstanbul için eylül başından ekimin başına kadar, Ankara için ağustos sonu ve eylülün ilk haftasıdır. Yumruları yanlış zamanda almayın. Paranız boşa gidebilir. Bahçede yerini iyi seçin. Sonradan değiştirmeyin. Bir iki yıl sonra yerini değiştirseniz her şeye sıfırdan başlayacaktır. Eski gücüne kazanması yine bir iki yıl sürecektir.

Yumruların dikilmesi

Her bir şakayık bir metrekare kadar özel alan ister. Bu alan içinde başka bitki olmamalı. Kökleri çevreye fazlaca yayılarak besin arar. Mevcut besini alan başka köklerin olmaması gerekiyor.

45 cm genişliğinde, 45 cm derinliğinde bir çukur kazın.

Eğer toprak verimsiz, fakir toprak ise çukuru şu aşağıda anlattığım gibi karışımlarla doldurarak şakayıkları dikseniz iyi olur. Eğer toprak verimli bir kırmızı toprak ise kırmızı killi toprak ise bu karışımlar hiç gerekmez:

Humus veya bitkisel çürüntüler (kompost), eski sığır gübresi, çam kabukları (orkide toprağı olarak işlenmişinden çam kabukları), ve bulabilirseniz (şart değil) bir avuç kadar kemik tozu.. bunların tümünü karıştırarak en alta 10 cm yüksekliğinde yayın. Sonra çukurun geri kalan yarısını kompost (bitkisel çürüntüler) karıştırılmış toprak ile doldurun.

Şakayık yumru kökleri

Şakayık yumru kökleri

Sonra kökleri iyice etrafa yayılmış olarak yerleştirin. Ters gelmemelerine dikkat edin (filiz gözleri yukarı bakıyor olacak). Son olarak, çukuru kapatırken köklerdeki gözlerin 5 cm’den daha derinde kalmamalarını sağlayın. Daha derinde olması çiçeklenmemesine sebep olabiliyor (gerçi ilk bir veya iki yıl çiçeklenmeyebilirler, normaldir). Ağaç şakayıkları bundan iki misli kadar daha derine gömülmeli.

Dikim işini bitirince güzelce sulayın.

Saksılarda yetiştirilmiş şakayıkları da bahçeye aynı şekilde dikin ama bu sefer, saksıda toprak altında kalan kısım yine aynı seviyede toprak altında kalmalı.

Şakayık nasıl çoğaltılır?

Türüne göre çoğaltma usulleri var. Sonra tohumla çoğaltılması var. Şakayıklarınızı iyi tanıyıp ona göre size uygun çoğaltma yolunu deneyin.

Ağaç şakayıklarının çoğaltılması

Dalından alınan parçanın diğer tür (ağaç olmayan) şakayıkların bir kök parçasına aşı yapılması ile çoğaltılır. En kolay yolu budur. Üreticiler başka yol düşünmez ve denemez. Amatörler, hobi sahipleri ise yeni icatlar çıkarmaya çalışır. Yüzde doksan dokuz başarısız olurlar. Bunlardan biri, en mantıklısı basit daldırmadır. İlkbaharda toprağa eğilebilen esnek bir dalın toprak altında kalacak kısmına bir iki çizik atılır. O kısım gömülür ve üstüne ağır bir taş konur. Sonra düzenli olarak sulanılacak. Kışa kadar yeterince köklenmiş olur. Sonraki yıl ilkbahar başında dal kesilerek alınır başka yere dikilir.

Diğer türlerin çoğaltılması

Kökten ayırmakla çoğaltılır ama yapmasanız daha iyi. Eşin dostun hatırı için kendi bitkinizin iki yıl kadar çiçek açmamasına sebep olursunuz. Eğer yıllarca çok fazla gelişmiş, kökler fazlaca artmışsa o zaman ayırabilirsiniz ki bu da yaklaşık on yıllık bir birikim gerektiriyor. Bunda tüm kökler guruplar halinde ayrılmalı:

Yaz sonunda (ağustos sonu – eylül başı) bitkiyi ana köklere zarar vermeden dikkatle sökün. Ayıracağınız her parça en az üçlü köklü ve her birinde mutlaka en az üç tane belirgin filizlenme gözleri olmalı. Daha az olursa çiçeklenmeleri için üç yıl beklersiniz. Ayrılan kök öbekleri yukarda anlattığım gibi dikilmeli.

Tohumla çoğaltma

Tavsiye edilmez çünkü hem zor bir iştir hem de şakayıkların çiçek açabilecek erginliğe gelmeleri 5 yıl 10 yıl arasında değişir. En gösterişli, en güzel çiçekli şakayıklar genellikle hibrittir ve tohum oluşturmazlar. Ama bir yolu var: Gösterişli çiçeği tepeden keserseniz yandan yeni bir çiçek açar. Bu o kadar iri ve gösterişli olmaz. Bunda tohum oluşur. Fakat bir sorun daha var: Hibrit (melez) olduğu için tohumdan üreteceğiniz şakayık bambaşka özellikli olacaktır. Belki çok daha güzel, belki de gösterişsiz bir şey.

Tohumların çimlendirilmesi meselesi çok karışık bir iş. Bu yüzden şunu tavsiye ediyorum: Tohumlar olgunlaştığı anda hemen alın toprağa ekin. Olursa olur olmazsa olmaz. Uzmanların tavsiye ettiği yöntem bu yöntemden daha iyi sonuç verir değil. Onun için uzun uzun şeyler anlatmaya gerek yok. Denersiniz olursa olur. Zaten diğer uzun işlerde başarısız olma riski çok kuvvetli. Her ikisi de aynı kapıya çıkar.

Kesme çiçekçilik için şakayık yetiştiriciliği

İlk üç yıl çiçekler kesip alınmamalı. Sadece soldukları zaman dal uçlarından kopartılmalı. Eğer çiçekleri keserseniz yapraklar da o dallarla beraber gidecek. Bitkinin gelecek yılki performansı yapraklarına bağlıdır. Onun için uzun vadeli düşünmek zorundasınız. Dördüncü yıldan itibaren (yani diktiğiniz yerde üç yaşına gelince) ticaretini yapabilirsiniz. Fakat çiçeklerin ancak %50’sini alın. Çünkü şakayık bitkisi ne kadar çok yaprağa sahip olursa sonraki yılki verimi o nispette iyi olacaktır. Türüne ve gelişim özelliğine göre eğer çiçekler uzun saplarda ise, yapraklar daha aşağıda kalıyorsa ve kestiğinizde yaprak kaybı olmayacaksa veya pek azı kaybedilecekse bu takdirde tüm çiçeklerini kesip almanızda hiçbir sakınca yok.

Şakayık kesme çiçekçiliğinde işi kolaylaştırmak ve hasat yılını bir iki yıl öne almak için:
İlk çiçek açacağı yıl ve ondan bir sonraki yıl, çiçek tomurcukları fındık büyüklüğüne geldiğinde tam uçlardan koparın. Daha fazla büyümesine izin vermeyin. Bu uygulama çok iyi yapraklanmasını ve köklerin müthiş kuvvetlenmesini sağlar. Böylece üçüncü çiçeklenme yılında normalde olmasından birkaç misli fazla çiçeklenir. Ama çiçekleri kesip almada yukardaki tavsiyelere uymalısınız. Hatta yine bir kısmını tomurcuklar fındık kadar olduğunda uçlardan koparsanız daha iyi olur. Sadece satacağınız kadarının çiçek açmasını sağlasanız gelecek yıl çok daha iyi verim alırsınız.

Hastalıkları

Bir mantar zarar verir. Şakayıkların yakasını bırakmaz. Çaresi şakayıkları iyi rüzgar almayan kuytu yerlere dikmemek, bir metreden daha sık dikmemek, gerekmediği halde sulama hatasını yapmamak ve sulamaları kesinlikle akşam değil sabah-öğle arasında yapmaktır. Bunlara dikkat edilirse bir şey olmaz. Hastalıklı dallar kesilerek derhal ortamdan uzaklaştırılmalıdır. Hastalık sadece toprak dışı kısımlarında görüldüğü için bitkiyi öldürmüyor.

Tarih: 06 04 2011

'Şakayık (Paeonia)' hakkında sorular, açıklamalar

  1. Sebahat, Afyonkarahisar says:

    Bana bugün bir hediye şakayık geldi. Dediğiniz gibi üç havuç kökü ve beş adet filiz gözü var. Yalnız toprağımı pek tanımıyorum. Dediğiniz karışımı hazırlayıp hemen ekeyim mi? Afyonkarahisar için şimdi ekim uygun olur mu? Uygun olmasa da ekip deneyeyim mi? Çok soru sordum farkındayım ama bu çiçeği çok seviyorum. Kaybetmek istemem. Eğer geç bir ekim diyorsanız çiçeğe başka ne yapabilirim?
    ***
    Bence hemen ekin. Soğuklara iyi dayanıklıdır. Bu yıl köklenmemiş olduğu için belki soğuktan zarar görebilir onun için eğer kış fazla sert geçiyorsa bahara kadar diktiğiniz yerin üstüne on santim kadar yaprak toprak saman gibi bir karışımla örtülü tutun baharda açın.

  2. Sebahat, Afyonkarahisar says:

    Ekim ayı içinde çok büyük çapta bir saksıya ektiğim sevgili şakayığımda filizlenmeler olmuş. Merak edip zarar vermeden eşeleyerek baktığımda gördüm. Çok sevindim gelişmesine. Bu şekilde devam eder inşallah. Sevincimi sizinle paylaşmak istedim. Burada karlar yağmaya başladı. Saksıda olduğu için biraz üzerini yapraklarla örterek korumaya aldım. Biraz daha abartayım mı? Yazılarınızın takipçisiyim ama yine de tereddütlerim var yardımcı olursanız sevinirim.
    ***
    Gayet yeterlidir bence.. Gerçi sizin oranın hava şartlarını bilmiyorum. Eğer toprak yüzeyi kış boyunca kar altında kalırsa sorun yok. Ama toprak yüzeyinde kar olmazsa, ve şiddetli don olayları olursa bitki henüz körpe, yerinde acemi olduğu için şiddetli kuru soğuğa dayanamayabilir. Eğer öyle oluyorsa üstünü kuru yaprak – toprak karışımıyla iyice örtmede yarar var.

  3. Songül, İstanbul says:

    Bu çiçeği nereden bulabilirim saksıda yetişmiş olarak?
    ***
    Bahçeniz yoksa hiç tavsiye etmem. Saksıda kimse yetiştiremiyor öldürüyor. Çiçekleri zaten yılda sadece bir defa açar ve bir iki haftalıktır. Bahçeler için uygun olabilir ama saksıda uğraşılacak bir şey değil.

  4. Aynur, Adana says:

    Bu çiçeği çok sevdiğim için çiçekçiden aldım fakat saksıda. Bahçem yok. Yazılarınızı okudum. Yaşatabilmem için annemlerin yaylada evinin bahçesine eksem olur mu? Malum bizim buraların kışı ılık yazı da çok sıcak olur.
    ***
    Evet orada çok daha iyi olur.

  5. Sevim, Bitlis says:

    Bana iki gün önce bu çiçek hediye geldi. Daha adını bile bilmiyordum. Ufacık bir saksıda, beyaz bir çiçeği, iki de tomurcuğu var. Bu çiçeği saksıda yetiştirme imkanım hiç mi yok? Bahçeye ekme imkanım yok. Alt yaprakları biraz sarardı. Ne yapabilirim?
    ***
    Büyük saksıda balkonda yetiştirebilirsiniz.

  6. Pelin, Hatay says:

    Geçtiğimiz haftasonu bana şakayık çiçeği hediye geldi. Çiçeklerimi penceremin önüne koydum. Tüm gün güneş görebilecekleri şekilde koydum. Fakat bugün perdemi açınca çiçeklerimin solduğunu gördüm. Nasıl oldu anlayamadım. Pazartesi akşama doğru pencere önüne koydum. Bugün solmuşlardı. Ne yapabilirim?
    ***
    Önce, çiçeklerinin solmalarının normal olduğunu söylemeliyim. Sonra: Mevsim dışı, yaş dışı ilaçlarla hormonlarla çiçek açtırılan bitkilerden almamak lazım. İnsanlar alıyor sevdiklerine hediye ediyor. Sonuçta hediye stres kaynağı oluyor işkenceye dönüşüyor. Benim bildiğim şakayıklar yazımda anlattığım gibi yetişir. Öyle el kadarken bol bol çiçek açmaları olsa olsa hormonlarla filan yapılıyor olsa gerek. Ya da onlar başka tür bir bitki. Ben sadece doğal usullerden anlarım. Bakın ben sorunuzu tertemiz cevapladım. Gidin en kral çiçekçiye sorun kesinlikle yalanlar sıralayacaktır. Şöyle yaptın da şöyle oldu da.. şimdi sen şu vitamini satın al ondan ver güneşte tutma gölgede tut gibi yalanlar.. Sanki şakayıklar o ucube küçük plastik saksılarda yetişebilirmiş gibi..

  7. Canan, Ankara says:

    Ben şakayık ektim. Şu gül gibi açandan. Daha önce bahçede yetiştirdim. Bakımını bilmiyordum. Şimdiki saksıda nasıl bakım yapmalıyım?
    ***
    Yazı içinde anlattığım gibi çok büyük saksıda yetiştirebilirsiniz.

  8. Canan, Ankara says:

    Haziran ayında gittiğim Almanya’da kat kat lahana gibi açan bir çiçek gördüm ve Türkiye’ye getirip ekmek istedim. Almanya’da çiçeği tarif edince çiçekçi bana orta büyüklükte plastik bir saksıda bir çiçek bitkisi verdi ve soğanlı olduğunu söyledi, çiçeği açmamıştı. Almanca ismini Türkçeye çevirince adının şakayık olduğunu öğrendim. Toprağı Almanyadaki toprak. Bakımını bilmiyorum. Toprağı kurudukça her gün suluyorum. Balkonda duruyor. Öğlen güneşini görüyor. Yapraklarda filizlenme var. Bazı yaprakların uçlarında kahverengileşme olmuş. Acaba güneşten midir? Nerede saklamalıyım? Toprağını değiştirmeli miyim? Bahçeye ne zaman ekmeliyim?
    ***
    Eğer şakayıksa bakımı hakkında her şey bu sayfada yazılı. Lütfen okuyun. Bahçeye dikmeye gelince hemen şimdi dikmenizi tavsiye ederim. Yapraklarının güneşte bozulmasının bir önemi yok. Kendi haline bırakın. Bahçe toprağında kışa kadar köklensin. Esas gelişim kışın karların altında üşümesiyle beraber başlar. İlkbaharda hızla yapraklanır.

  9. Nadide, Kocaeli says:

    Ben bu çiçekten çok hoşlandım. Acaba kokusu da görüntüsü gibi güzel mi? Kokusu için ekilebilir mi?
    ***
    Bazıları kokulu olur ama uğraşmaya değmez. Zor bitkilerden. Acele güzellik bekleyen insanlara sadece stres yapar. Eğer bahçenin bir köşesinde unutacaksanız sorun yok. O zaman birkaç yıl içinde gayet güzelleşir.

  10. Metin Külünk says:

    Ben bu sene Konyadan 40-50 tane ağaç ve diğer türden şakayık alıp saksılara diktim. hata mı yaptım? Bahçem çok büyük ama nereye dikeceğimi tam karar veremedim. 2-3 tanesini bir arada dikebilir miyim?
    ***
    Birkaçını bir arada dikebilirsiniz. 5 yıl sonra fazlaca yavrulayıp sıkışık hale gelirlerse ona göre ayırırsınız. Büyük saksılarda da olabilir ama şakayıkların özelliği bahçede uzun yıllar kalacakları yerde iyice yerleşmesidir. En iyi gelişim böyle olur. Saksılarda şakayıklar için çok şeye dikkat etmek gerekiyor. Uğraşmak da başarılı olmak da zor.

  11. Aysun A. -Kocaeli says:

    13 aralıkta şakayık bitkisini aldım. O gün içinde saksıya ektim. Şimdi ektiğim için bitkiye zararı var mı? Ekmek için geç bir zaman mı? Önümüzdeki haftalarda kar yağmaya başlar. Bu gelişimi için sorun yaratır mı? Evin içinde oda sıcaklığında mı tutmalıyım? Yardımcı olur musunuz?
    ***
    Şakayık kışın kar altında kalması gereken bitkilerdendir. Ev bitkisi değildir. Yetiştirilmesi, bakımı hakkında bu sayfada bütün detaylar var.

  12. Hüseyin, Muğla says:

    Milas’ta oturuyorum. Acaba bahçemde şakayık yetiştirebilir miyim? Malum bizim buralara kar yağmaz. Arada sert soğuk olur. Şakayık için yeterli mi bilemiyorum. Önerilerinizi dikate alıcam.
    ***
    Olur elbette ama kışın şiddetli soğuk görmezse pek iyi çiçeklenmezler. Benim tavsiyem her bitkiye heveslenmemeliyiz. Benzerlerini alternatif olarak değerlendirebiliriz. Şakayık yerine benzer çiçekli başka bir bitkiyi tercih edebilirsiniz.

  13. Beture, Baku says:

    Ben eylül ayında bahçeme şakayık cicegi diktim. Yeşil yapraklar açtı. Başka akrabamın bahçesine diktiği şakayık çiçeğinin yaprakları kırmızı açtı. Onların açtığı çiçekte bir fark olabilir mi?
    ***
    Olabilir de olmayabilir de.. Yaprakların kızıl olması güneşten olabilir. Ya da soğuk rüzgarlardan olabilir. Farklı çeşitten olmasından da olabilir.

  14. Esma B. -Antalya says:

    Doğrusu ben de dün görüp büyülenip aldım. Genelde almadan önce sorarım ve yine ‘bahçeyi mi sever yoksa salonu mu’ diye sordum. Soruma mevsim çiçeği, ikisi de olur yanıtını aldım. Açıkçası karşıdakine çok güvenemedim o yüzden. Ama bu kadar zor bir çiçek olduğunu da düşünmemiştim. Alıp kendim araştırmaya karar verdim. Satın aldığımız insanlar da ne yazık ki çok bilgi sahibi olmuyor çoğunlukla. Eminim vardır ama az sanırım. Bunları okuyunca da üzüldüm biraz. Umarım saksıda yetiştirebilirim ama biraz ümidim kırıldı açıkçası. Yazdığınız herşeyi okudum tüm soru ve cevaplar da dahil olmak üzere. Harika bir site hazırlamışsınız ve tüm sorulara, hatta tekrar sorulan aynı sorulara bile sabırla cevap vermişsiniz. Emeğinize sağlık. Sabrınız için ayrıca tebrik ediyorum. Bu güzel site için teşekkürler.
    ***
    Esma Hanım ben de size teşekkür ederim. Çoğunluk hiçbir şey bilmiyor. Bilen birkaç kişi ise olmayacağını bile bile yalan söylerler ta ki bir şeyler satıp para kazanabilsinler. Hem iyi bilgili hem dürüst çiçekçi milyonda bir belki çıkar. Bütün dünyada böyle maalesef. Keşke “biz sadece satıcıyız bilmeyiz” deseler ama bunu kimse yapmaz. İlla malını satacaklar. Çiçekçilik çok zor iş. Dürüst olsalar hiçbir şey satamazlar. Geçindirmekle yükümlü oldukları aileleri zor durumda kalır. Her neyse. Aldığınız bitki gerçekten şakayık ise yazı içinde anlattığım gibi şartlarda yetiştirebilirsiniz. Saksıda olacaksa doğal toprak kesinlikle şart. Saksı çok büyük olmalı. En az 6 yıl hiç toprak değiştirmeyecek ve kökleri hiç rahatsız etmeyeceksiniz.

  15. Harika, Trabzon says:

    Biz apartman sakinleri olarak kapımızın girişine saksıda şakayıkları diktik. Ancak saksılarımız verdiğiniz ölçüden daha küçük ve tamamen kuzeye bakıyor. O kadar güzeller ki saydığınız özellikleri yerine getiremeyip solarlarsa çok üzücü olacak benim için. Ben çalışan bir kişiyim. Onlarla ilgilenen elamanımız da bu hususta bilgi sahibi olmadığından sitenize misafir olduk.
    ***
    Benim verdiğim bilgiler en yüksek fayda içindir. Yani biraz daha olumsuz şartlarda da olabilir. Bir iki yıl içinde imkanlar elverdiği ölçülerde yer ayarlayabilirseniz, kökleri hiç rahatsız etmeden daha büyük saksılara aktarırsanız yıldan yıla geçirmesi gereken gelişim evreleri sekteye uğramaz.

  16. Zühal, Ankara says:

    Köklerini Polonya’dan getirdiğim 4 farklı renkte şakayık çiçeğimi bahçeye ektim. İlk iki yıl çiçek vermedi ama geçen yaz başı harika çiçekler açtılar. Ne var ki bahçedeki karıncalar tomurcuklara hücum ettiler ve birçok tomurcuğun açmamasına sebep oldular. Adeta yediler. Bu yıl yine aynı durumla karşılaşmaktan korkuyorum. Ne yapmalıyım?
    ***
    Vanilya, tarçın, lavanta vb keskin kokulu maddeleri ılık su ile bulamaç yapıp çevresindeki küçük taşlara sürerseniz karıncalar oraya yaklaşmaz.

  17. Fahriye, Adana says:

    Yazın şakayıkları ekili yerlerinde bırakmam uygun olur mu yoksa çıkarmalı mıyım?
    ***
    Hayır hiç dokunmayacaksınız.

  18. Mehmet, Yozgat says:

    Yalovadan şakayık aldım. Çok güzel bir çiçek. Kaybetmek istemiyorum. Bizim burada kış çok ağır geçer. Kar ayaz çok olur. Aldığım yerde kışın saksıya dikmem gerektiğini martta da bahçeye dikmem gerektiğini söylediler. Bahçem var bu arada. bahçeye diktiğimde kışın eve almalı mıyım? Kışın eve alayım mı? Şakayığı bahçeye dikerken altına yanık gübre koydum. Pancar toprağıyla kapatıp tekrar çevresine gübre koydum suladım.
    ***
    Yozgatta ağır kış yok. Siz -20C derece soğuklara ağır kış mı diyorsunuz? Tüm şakayıklar Yozgat kışlarına tamamıyla dayanıklıdır. Bakımı için bu sayfada yeterli bilgi mevcut. Okuyun ona göre diktiğiniz yerden bir daha hiç sökmemeniz gerekiyor. Yalovalı çiçekçiler ya şakayık hakkında hiçbir şey bilmiyor ya da size şakayık değil başka bir şey satmışlar.

  19. Emre, Bilecik says:

    Bilecik’e en yakın nerde bulabilirim çiçeği?
    ***
    Yalova’ya gidebilirsiniz.

  20. Mehmet, Yozgat says:

    Şakayığı bahçeme diktim. Şu anda 3 tane çiçeği var. Kışın ne yapmam gerekiyor? Nasıl muhafaza etmem gerek? Üzerini örtüyle falan mı kapatayım?
    ***
    Sizin oranın kışına rahat dayanır bir şey istemez. Sadece üstünü ince kuru yapraklarla örtün bu yeter. Şakayıklar eğer kışın üstleri adamakıllı kapatılacaksa hiç yetiştirilmemeli. Çünkü sonbaharda ortaya çıkmaya başlayan sürgünlerin kışın hem üşümesi hem güneş görmesi lazım. Üstleri kapalı olursa önce kof gelişim, ardından soğuğa dayanamayıp çürüme başlar.

  21. Emine U. -İstanbul says:

    Benim şakayık bitkim 10 yıldır çiçek açmıyor.
    ***
    Yukardaki bilgileri inceleyerek neleri eksik bıraktığınızı tespit etmelisiniz. Nasıl bir ortama dikili, saksıda mı bahçede mi bilmeden şunu yapın diye tavsiyede bulunamam. Yukardaki bilgileri okuyup siz hem ekisikleri bulun hem daha iyi bakım yolunu öğrenin.

  22. Celal S. -İzmir says:

    Ege’de kar yağmaz. Kış aylarında şakayık soğanlarını topraktan çıkarıp buzdolabına veya buzluğuna koysak bahar başlangıcında toprağa diksek çiçek açmasına faydası olur mu?
    ***
    Ege kıyı kesimlerine uygun bitkiler tercih etmelisiniz. Şakayık soğanlı değildir ve bahçeye dikilince asla kökleri rahatsız etmemek şarttır. Benzeri türlere de şakayık denir. Birçoğu şakayık kadar müşkülpesent değil. İzmir’e uygun bitkiler tercih etmenizi tavsiye ederim. Ağaç şakayığı oraya daha uygundur. Hem çok daha güzel çiçeklidir. Her şeyin alternatifi var. Mesela açelya yazın fazla sıcak memleketler için zor bir bitki. Toprak da mutlaka asitli olmalı. İzmir için açelyanın en iyi alternatifi Ceylangözü sardunyalardır. İşte hangi tür olursa olsun bu örnekteki gibi düşünmek lazım. Her yerde her bitki kolay yetiştirilemez ama her iklime uygun benzer alternatifler var. Zora girmemek lazım.

  23. Handan Y. -Bodrum says:

    Bir şakayık aldım ektim. çok güzel yapraklandı. İnce bir daldı. Kediler dalı kırdı. Acaba yeniden sürme şansı olabilir mi?
    ***
    Evet yine kökten filizlenir.

  24. Hacer Ö. -Afşin says:

    Ben şakayık aldım. 12. ayda bizim burası dondu. Biz dona kireç attık ve diktik. Üzerini hayvan gübresiyle kapattık. Şimdi de don hala. Bizim şakayıklara birşey olur mu? Yani zarar olur mu? Ne yapabiliriz?
    ***
    Kireç zarar verir. Soğuktan dondan zarar görmez.

  25. Zerrin, istanbul says:

    Merhaba şakayıklarımı dün bir saksıya iki adet olarak uzun saksılarıma diktim. Saksı derınliği 15cm. Uzunluğu 65cm. Toprağım humuslu gerçek toprak. Buna perlit karıştırdım. Şimdi sulamak istiyorum. Şakayıklar çiçekli. Genel ve çiçekli bitki besinlerim var. Nasıl sulamalıyım?
    ***
    Şakayık devasa büyük saksı ister. Yıllarca hiç dokunmayacaksınız. Toprak iyi. Perlit gerekmezdi. Yukarda her ayrıntı yazılı.

  26. Kutup, İstanbul says:

    Üzerinde sekiz irili ufaklı goncası olan şakayık aldım. Kaç yıldır saksıda bilmiyorum. Taze dallarıyla birlikte 50cm kadar. Saksının çapı 25cm. Bitki çok iyi durumda. Saksıdan bahçeye dikmek riskli midir? Ne zaman ekmek gerekir?
    ***
    Yukardaki bilgileri okursanız en iyi bahçede yetişir. Şimdi hemen dikebilirsiniz. Hiçbir riski yok.

  27. Nur, İstanbul says:

    Arkadaşım hediye olarak şakayık aldı ama kurumaya başladı. Çiçekleri soldu. Yaprakları sarardı. Saksısı çok küçük. Büyük birsaksıyadiksem kurtarabilir miyim?
    ***
    Muhtemelen evde tuttuğunuz için böyle hemen bozulmuştur. Evlerde yaşamaz hiç uğraşmayın.

  28. Zerrin, İstanbul says:

    Benim şakayıklar sizin yukarıda resmini koyduğunuzdan değil. Bauhaus’ta satılan saksılı küçük. Onları uzun saksılara ekmiştim. Çiçekleri açtı. Tomurcuklar bitti. Yeni tomurcuk verir mi? Onları söküp petunya ekmek istıyorum. Şu anda çiçeksizler. Onları kaldırıp başka saksı mı kullansam?
    ***
    Bildiğim kadarıyla bahardan bahara çiçek açıyorlar. Derin ve büyük saksılara dikin. Uzun sığ dikdörtgen saksılar uygun değil.

  29. Aysem K. -Ankara says:

    Ablam doğup büyüdüğüm bahçemizden rahmetli ailemden kalma şakayıktan getirdi. İlk yıl çiçek açmadı. Geçen yıl harika tomurcuklandı. Kırmızıydı. Ancak çiçekler açmadan soldu. Acaba hemen yanında adını bilmediğim uzun yıllık bir bitkiden rahatsız olmuş olabilir mi? Yeşillenmesi, yaprakları gür ve sağlıklıydı.
    ***
    Belki diğer bitkinin gölgesinde kaldığı için küsmüştür. Çevresi hem açıklık hem çok güneşli olmalı.

  30. Ramazan, Düzce says:

    Bende 6 renk çeşidinde toplam 9 şakayık var. Tecrübelerimle söylüyorum ayırma işlemini aralık ayında yapılırsa ilkbaharda çiçek açması kesin oluyor. Bu dönem bitkinin en sakin olduğu dönemdir. Benim sormak istediğim satış amaçlı düşünürsek bahçe bitkisi olması itibariyle ayırıp saksılarsak o yıl çiçek açma ihtimali düşük. Bu da bizi müşteriye karşı zor durumda bırakır. Bunun başka bir yolu var mıdır? Tecrübelerimle fidanlıktan saksılı aldığım şakayık 2. yılında çiçek açıyor bahçeye diktiğimde.
    ***
    Bildiğim kadarıyla şakayıklar ilkbaharda çiçekleniyor diğer zamanlarda çiçek açmıyorlar. Doğal olarak da sonbaharda saksılara dikmek gerekir. Sonbahardan ilkbahara kadar soğukta güçlü filiz gözleri oluşacak ve ilkbaharda havalar ısınınca kışın soğukta oluşan kuvvetli gözlerden çıkan filizler hızla büyüyüp çiçek açacaklar. Saksılarda daha gösterişli çiçeklenmeleri için ikinci yılı beklemek gerekir. Gerçi şakayık denince tek tip gelişim söz konusu değildir. Çok çeşitli hibritleri var. Yeni hibritler saksılarda çiçeklendirilmeye daha uygun sanıyorum. Bunlar hakkında şimdilik bilgim yok.

  31. Aslı, Bursa says:

    Hollanda’dan aldığım katmerli şakayık soğan/kökleri şu an paketinde humus içerisinde. Yazdıklarınızdan anladığım kadarıyla bahçeye sonbaharda ekilmeli. Hemen dikmeyi mi yoksa muhafaza edip sonbaharı beklememi mi tavsiye edersiniz? Yer olarak bahçede sizin önerdiğiniz gibi batıya bakan bir yerim var. Fakat ufak bir zeytin ağacının altında. Gerek gölgesi gerekse kökü anlamında sorun yaratır mı sizce?
    ***
    Hemen dikin. Aylarca muhafaza edilemez. Güneşli ve açıklık bir yere dikmeniz daha iyidir.

  32. Toprak, Antalya says:

    Şakayık köklerinden saksılarda yapılacak bir yetiştirmede, saksı boyutları ve hacmi en az ne kadar olmalıdır bilgi verirseniz sevinirim.
    ***
    Sayfanın konusu bu zaten. Lütfen okuyun.

  33. Melahat, Tekirdağ says:

    Şakayığın her bölgeye göre bir cinsi olduğunu bir makalede okumuştum. Örneğin marmara bölgesine has bir türü akdenizde yetiştiremezmişiz. Bu konuda biraz bilgi verebilir misiniz?
    ***
    Son bilgilerime göre Akdeniz bölgemizde de şakayıkların kış ihtiyacı olan yeterli soğuk olabiliyor. İlla karlar altında kalması gerekmiyor. Ama yine de ne kadar soğuk olursa o kadar iyidir. Bazı şakayıklar Akdeniz illerimizde sorunsuz her yıl güzelce bolca çiçekleniyor. Belki Türkiyede pek yaygın olmayan bir iki tür veya kültivar şakayıklar için 5C dereceye ve daha aşağıya düşmeyen ısı çiçeklenmedeki verimi düşürebilir.

  34. Kutup, İstanbul says:

    Ağaç şakayığının yaprakları hala yeşil. Dallar 40-50cm yüksekliğinde. Budamaya gerek var mı? Diğer şakayıkların yaprakları da yeşil. Sakısda olan, çok güzel çiçek verenleri önümüzdeki günlerde bahçeye ekmeyi düşünüyorum. Toprağa ekince bu bahar çiçek verir mi?
    ***
    Bırakın kendiliklerinden kurusunlar. Böylece kökler daha fazla güç ve enerji toplar. Saksıdakileri bahçeye dikmeniz daha iyi olur. Önümüzdeki bahar büyük bir ihtimalle yine çiçek açarlar diye düşünüyorum.

Sorunuzu / Yorumunuzu Aşağıya Yazabilirsiniz.
Lütfen yazı dili kurallarına saygılı olalım.

(Yazamıyorsanız Mozilladan deği Google Chrome ile giriş yapın.)


5 − = 4