Bitkilerin kalsiyum ihtiyacı

Kalsiyum alkali toprak metallerinden, yeryüzünde en çok bulunan beş kimyasal elementten biridir. Doğada saf halde değil, en çok kalsiyum karbonat (CaCO3) halinde bulunur. Kalker taşı, dolomit taşı, tebeşir ve mermer doğadaki kalsiyum karbonat çeşitleridir.

Ham kireç taşı olan kalker taşları dünyanın her yerinde toprakla karışıktır. Genelde mavimsi gri ve krem renginde olarak iki tiptedirler. Bembeyaz olanları da var. Daha yumuşaklarına tebeşir taşı denir. Suda erimez ama bir şekilde ufalanıp zerrelere ayrılır ve su tarafından sürüklenir. En kolay ufalananı tebeşir taşlarıdır.

Bitkiler ihtiyacı olan kalsiyumu topraktaki kalsiyum karbonattan alır. Kökler çıkardığı enzimlerle sert taşlardan ihtiyacını karşılarken o taşları deler geçer. Dolomit taşı ise magnezyum da içerir. Bitkiler dolomit taşından kalsiyumun yanısıra magnezyum ihtiyacını da karşılar.

Doğadan iki ayrı tip kalker taşı (doğal kireç taşları)

Bitkiler için önemi

Kalsiyum bitkilerde diğer elementlerin, minerallerin bitki içinde dolaşımını dengeler. Hücre duvarlarında koruyucu etkisi var. Yeni oluşumların devam etmesi, filizlerin gelişmesi kalsiyum sayesinde mümkün olur. Yoksa hücreler korunamaz, dağılmalar olur ve çürüme başlar. Eğer bitki topraktan kalsiyum alamazsa ölüm sürecine girer. Fazla yaşamaz. Bir bitkinin varlığının, ağırlığının en büyük kısmı karbon, geri kalan çoğunluk potasyum ve kalsiyumdur. Diğer elementlerin varlığı çok azdır. Bitkiler karbonu havadaki karbondioksitten, kalsiyumu ise ancak topraktan ve sudan alırlar. O halde bitkinin topraktan ne kadar çok kalsiyum alması gerektiğini hesap edebilirsiniz. Yaklaşık olarak potasyum ile aynı miktarda diyebiliriz.

Bitkilerde azot, fosfor, potasyum ne kadar önemliyse kalsiyum da en az onlar kadar önemlidir. Fakat süs bitkileri için hazırlanmış özel bitki besinlerinde kalsiyum yoktur. Ancak, salon bitkileri için hazırlanmış torf topraklara belki fark etmişsinizdir sert kireç taşları parçaları katarlar. Bu hem pH dengelemesi içindir hem de bitkilere kalsiyum sağlar. Sulama suları da bitkiler için gereken kalsiyumu az çok içerirler.

Bitkinin topraktan kalsiyum alamaması toprakta kalsiyum olmadığından dolayı değil, toprağın kimyasal dengesinin bozulmasından kaynaklanır. Mesela gübrelerin ve bitki besinlerinin yanlış kullanımı ve gereğinden fazla kullanımı gibi hatalar. Toprakta demir ve/veya potasyum fazlalığı dengeyi fena bozar.

Bitkinin kalsiyum alamamasının belirtileri

Yapraklarda şekil bozukluğu, hareket kabiliyeti azlığı, gelişemeyip küçük kalma, yeni gelişen yaprakların çirkin şekillerde kıvrık olmaları, açılamamaları, el ile yardım gerekmesi ama yine de gelişimin kötü olması, gelişememeleri, serpilememeleri.. Bazen de yeni filizlerin, çiçek tomurcuklarının ve yaprak uçlarının kararıp çürümesi.. Domateslerin biberlerin hamken kararıp çürümeleri.. Yeni yaprakların fazlaca içe kıvrık veya dışa kıvrık olup gelişememeleri küçük kalmaları..

Dikkat: Yukarıdaki alametler bambaşka etkenler yüzünden de olabilir. Bu yüzden siz oradan buradan okuduğunuz bilgilere göre toprakta şu eksik ondan vereyim, filan madde eksik o gübreden vermem lazım gibi hatalara girmekten kaçının. Yapacağınız en iyi şey her zaman toprağı olması gereken düzende tutmaya çalışmak olsun. Saksı bitkilerinizde sorun olursa toprağını değiştirmeniz daha iyi olur. Çünkü sorunların gerçek sebebini bulmak ancak toprağın üst düzey analizleriyle mümkündür.

Tarlalarda, bahçelerde

Domates meyveleri henüz yemyeşilken simsiyah çürümeler oluyorsa sebep köklerin topraktan yeterince kalsiyum alamamasıdır. Potasyumu bol topraklarda görülür ve domates çeşidine göre durum değişir. Çaresi en alt yaprakları ıslatıp üzerlerine toz tarım kireci serpmektir. Böylece bitki toprakta bolca bulunduğu halde kökleriyle almayı beceremediği kalsiyumu yapraklarından alır.

Karadeniz bölgesinde fındıklara, İtalya’nın bazı yerlerinde üzüm bağlarına uygulanan bir yöntem toprağa tarım kireci katmaktır. Tarım kireci Türkiye’de toz / yarı toz halde, Avrupa ülkelerinde ise genelde küçük taş kırpıntıları şeklinde kullanılıyor.

Toprak fazlaca asitli oluyorsa ama orada yetiştirilecek bitkiler asitli toprak uyumlusu değilse kullanılır. Her durumda kullanılmaz.

Yazar: Erdal Yüksel

Kategori: Toprak - Gübre - Saksı

Etiketler: | | |

'Bitkilerin kalsiyum ihtiyacı' hakkında sorular, açıklamalar

  1. Semih A. -İstanbul dedi ki:

    Yağmur suyu kullanıyorum. Kalsiyum eksikliği ortaya çıkarsa mı önlem alayım yoksa sorun yaşamadan kalsiyum desteği vermeli miyim?
    ***
    Yağmur suyu kullanıyorsanız kalsiyum eksikliği toprağın özelliğine göre ve bitki besini veriyorsanız ona göre ortaya çıkabilir. Uzman kişilerin hazırladığı torf denen topraklarda sert doğal kireç taşları vardır. Birkaç yıl önce ben daima kts marka toprak alırdım. Bir de Emin torf vardı tamamen aynı özellikli. İçinde kireç taşları da bulunuyordu. Bu sayede kalsiyum eksikliği sorunu olmaz. Sorun olduktan sonra önlem almak mantıklı değil. Doğu Karadeniz ormanlarından toprak getireceğinizi yazmıştınız. Oralarda topraklar genellikle asitlidir. O toprağa kireç taşları karıştırsanız iyi olur. Kireç taşı her yerde bulunuyor. En sertlerini seçin. Hatta yol yapımında kullanılan mıcır bile olur. İri parçaları keserle ufalayarak nohut ve pirinç kadar kırpıntılar elde edin. 1 litre hacimli toprağa tepeleme olmayan bir yemek kaşığı kadar kırpıntı yeterli olur. Miktarı kılı kılına ayarlamak gerekmez. Zararsız, tamamıyla doğal ve zaten dünyanın her yerinde olan bir madde bu. Sadece kolay ufalananlar, suda kolay eriyenler toprağın pH derecesini fazlaca yükseltebileceğinden dolayı risklidir. Onun için sert ve sağlam kireç taşlarını tercih edin.

  2. İlker K. -Karaman dedi ki:

    Bahçeme kalsiyum ihtiyacı için yumurta kabuğu dökmek istiyorum. Siz ne dersiniz?
    ***
    Hiç gerekmez. Bizim meraklılarımız batılı kaynaklardan bahçecilikle ilgili şeyler okuyup incelikleri bilmeden bizlere tavsiye eder. Yumurta kabukları da o hesap.. Yani mesela Almanya, İngiltere, ABD’nin kuzeybatı kesimleri ve Hollanda fazla yağışlıdır ve topraklar asitlidir. Oralarda bahçelere tarım kireci gibi, yumurta kabukları gibi şeyler toprağa katmak tavsiye edilir. Ama sadece öyle yerlerde faydası olur. Bizim Doğu Karadeniz bölgemiz gibi. Yani oralarda tamam ama Türkiye’nin çok yerinde gerekmez hatta zararlı bile olabilir.

  3. Kamil T. -Balıkesir dedi ki:

    Son kullanma tarihi geçmiş Calciyum (calci-net) gibi ilaçları eritip saksıya döksek bitkilere zarar verir mi ya da faydası olur mu?
    ***
    Bilmiyorum. Bu sayfanın konusu bitkilerin kalsiyum ihtiyacı ve bitkilerin kalsiyumsuz kalmalarındaki problemler. Ama bitkilerin kalsiyumsuz kalmaları genel olarak çok nadirdir. Zaten kalsiyumun olmadığı toprak yoktur diyebiliriz. Sadece bazı durumlarda toprağın kimyasal dengesi bozulursa o durumda toprakta ne kadar kalsiyum olursa olsun bitki alamaz. Bu tür problemin çözümü toprağa kalsiyum takviyesi yapmak değil kimyasal dengeyi düzeltmek olmalıdır. Toprağa ilaç vermekle kimyasal dengeyi bozabilir ya da bitkileri zehirleyebilirsiniz.

  4. Mustafa Çakı dedi ki:

    Bahçedeki sebzelerim sarardı ve gelişmedi. Kalsiyum eksiğinde şüpheleniyorum. Yeni fide ekip kalsiyum eksiğini nasıl kapatabilirim?
    ***
    Bu şüphenize delil nedir? Tam tersi demir eksikliği olabilir. Aslında bu tip problemler daha ziyade gübrelerin yanlış kullanımında olur. Eğer gübre verdiyseniz toprağı çok derinden çapalayıp iyice alt üst edin. Sonra yeni fideler ekin. Kalsiyum eksikliğinden eminseniz tarım kireci bulmanız lazım.

  5. Sungur T. -Tekirdağ dedi ki:

    Kaktüs ve sukulentlerimin toprağına dolomit katmayı düşünüyorum (tabi artık bunu gelecek baharda yapacağım). Harca ne oranda katmalıyım?
    Kullandığım toprak şöyledir:
    % 50 Toprak (2/3’ü orman toprağı, humus, torf karışımından oluşan Yaprak markalı toprak;. 1/3’ü solucan gübresi). % 50 mineral (2/3’ü ponza, 1/3’ü kaba dere kumu)
    Bu sürekli kullandığım karışıma dolomiti ne oranda katmalıyım sizce? Ancak piyasada saksıya uygun büyüklükte bulamadığım için kırıp kullanacağım artık.
    ***
    Buna benzer karışım topraklar hakkında birçok kişi bana şikayetler bildirdi (bitkileri çürütüyor vesaire). Ama eğer siz uzun zamandır o marka toprağı kullanıyor ve faydasını görüyorsanız sizinkinde sorun yok demektir. Dolomit veya tarım kireci ise çok istisnai durumlarda gerekebiliyor. Kullanmayın. Boş yere başınıza zahmetli iş çıkarmayın. Dolomit taşı reks ve benzeri ev begonyalarının topraklarına ve chamaedorea salon palmiyesi toprağına katılabilir. Diğer saksı bitkilerine lazım değil.

  6. Selim B. -Muğla dedi ki:

    Bitkiler dolomit taşından hem kalsiyum hem magnezyum ihtiyacını karşılar demişsiniz. Bu amaç için 12-20 litrelik bir saksıda dolomit taşını ne şekilde kullanmamız gerekir? Toprağa karıştırarak mı, saksı altına sererek mi yoksa toprak üstüne sererek mi?
    ***
    Sadece saksıya toprak doldurmadan öce alt katman olarak uygulamalısınız. Ayrıca çiğ yumurta kabukları ve bir miktar da gübre ile karıştırırsanız bitkinizde şahane güzel bir gelişim olacaktır. Dolomit taşlı alt tabakayı şu sayfadaki gibi yapın: Salon bitkilerine hayvan gübresi nasıl verilir?

  7. Hüseyin Çetiner dedi ki:

    Tarım kirecini sulandırılmış halde verebilir miyiz? Özellikle biberde.
    ***
    Hiçbir şey fark etmez. Çünkü suda çözünme özelliği yok. Toprağı biraz çapalayın. Tarım kirecini serpin. Sonra sulayın.

  8. Elif, Konya dedi ki:

    Geçen yıl çilekten tutunda bostanlara ağaçlara kadar hep sıvı kalsiyum verdim. Önceki seneler domatesler dip çürüklüğü vardı. Şimdi biraz geç kaldım. Kirazlarımın çoğu büyümeden karardı. Sıvı kalsiyum meyve dönünce mi yoksa daha çiçek şeklinde mi verilmesi gerek?
    ***
    Domatesler neyse de diğer bitkilerinizde önceki seneler sürekli meyve kararması oluyor muydu? Geçen yıl meyveler problemsiz mi gelişti? Bütün bunları iyi gözlemleyerek düşünmek lazım. Sorunuza evet veya hayır diye cevap veremem. Gerekmediği halde sürekli kalsiyum takviyesi o toprağı fena halde bozar. Gerekli gibi göründüğü durumlarda ise toprakta mutlaka yeterince kalsiyum vardır. Birçok yerde esas problem potasyum fazlalığı. Bu yüzden kökler toprağın kimyasal dengesizliği sebebiyle topraktaki her ihtiyacı olan maddeyi alamaz. Yapmanız gereken en akıllıca iş toprağınızın analizini yaptırmak ve o doğrultudaki tavsiyelere göre gerekenleri yapmaktır. Analize hiçbir şekilde imkanınız yoksa o durumda tavsiyem toprağınızın yapısını değiştirmek için elinizden geleni yapmalısınız. Derinden belleyip çapalayın. Bol bol dere kumu ve leonardit toprağa karıştırın. Gübre serper gibi az miktarda değil, çuvallarca olması şart. Mesele metrekare başına en az yarımşar çuval leonardit ve dere kumu yayın ve tekrar derinden çapalayarak toprakla iyice karışmalarını sağlayın.


Sorunuzu / Yorumunuzu Aşağıya Yazabilirsiniz.

Lütfen sorunuzu konu ile ilgili sayfaya yazmaya gayret edin.

Sorunuzu/Yorumunuzu yazın:

Sorunuz cevabımla birlikte 1 veya birkaç saat içinde burada görünür olacaktır. Lütfen ara sıra kontrol edin.