Goji berry – kurt üzümü

Goji berry’nin bir adı wolf berry’dir. Wolf kurt demek. Berry küçük meyvelerde deniyor. Kurt üzümü veya kurt kirazı denebilir. Ticari olarak üretenler Goji berry diyor. Hakkındaki sağlığa faydalı, yaşlanmayı geciktirici gibi iddialarla goji berry (kurt üzümü) yetiştiriciliği git gide yaygınlaşıyor.

Solanaceae (patlıcangiller) familyasının Lycium cinsinden 90 kadar tür çalı bitkilerinden iki veya birkaç türü goji berry olarak son iki yılda hızla artan bir ilgiyle bütün dünyaya yayılıyor. Uzun ömürlü, kışın yapraklarını döken çalılardır. Çoğu türlerinin meyveleri pek yenilebilir değildir. Yenilebilir türler: Özellikle Lycium barbarum ve Lycium chinense türlerinin meyveleri yenebilir niteliktedir. En iyi kaliteli ürün Lycium barbarum türünden alınır. Sağlığa faydalı, şifalı diye satılan tüm türleri aynı adla anılır: Goji berry veya wolf berry, aynı türlerin ortak adıdır. Hadislerde belirtilen, Arap – Yahudi savaşında Yahudileri koruyacak olan ağaç (Garkad ağacı) bu Lycium cinsinden bir ağaç türüdür deniyor.

Goji beri meyveli dalı

Kış soğuklarına Lycium barbarum -20C dereceye, Lycium chinense -30C dereceye kadar kadar dayanırlar. Kışın ağır don olaylarına iyi dayansalar da yazın şiddetli sıcak olan yerlerde iyi yetişemezler. Ticari yetiştiricilik için ancak yazları aşırı sıcak olmayan bölgelere tavsiye edilir. Sıcak memleketlerde geniş ve güneşli arazilerde verim çok az olur veya hiç olmayabilir.

Yetiştirilmesi

Kurt üzümü (goji berry) tam gün güneş alan açıklık yerlerde iyi gelişir. Yarı gölgeli bahçelerde de olur. Bilgi kaynaklarında tuzlu topraklarda yetiştiği söylense de goji beri tuzlu toprakları hiç sevmez. Dolayısıyla verilecek gübrelerin niteliğine de dikkat edilmelidir. Humuslu, verimli, süzek topraklarda iyi gelişip bol ürün verir. Uygun doğal gübrelerle 2-3 yılda bir toprağı gübrelenmelidir.

Goji beri fidanları ilk yıl toprak iyice kurudukça düzenli olarak sulanmalı. İkinci yıl hiç sulama istemese de, aşırı sıcak bölgelerde veya çabuk kuruyan topraklarda toprak iyice kuruduğunda sulamak gerekir. Üçüncü yıl artık su istemez çünkü kökleri çok derinlere iner. Minik bir fidanken sık sulamaya alıştırılan ve tam gün güneş almayan goji berry çalıları 5 – 6 yıl hiç çiçek açmayabilir hatta meyve vermeyebilir.

Bahçelerde tek olarak yetiştirecekseniz boyu 2 metreyi aştığında dalları eğmeli, çardak gibi şekillendirmelisiniz. Aslında fazla ürün vermesi çok dallı olmasına bağlıdır. Bundan dolayı sık sık budamalarla boyu 1m – ,5m civarlarında kısa tutulur.

Yaza doğru çiçeklenmeye başlar. Çiçek rengi mor – eflatun arası mavimsi bir tonda olup bazı türleri aynı ağaç beyaz çiçeklerle karışık morumsu çiçekler açar. Aynı ağaç üzerinde kimileri beyaz, kimileri morumsu çiçekler. Yaprakları türüne göre farklı olabilir. En çok zeytin yaprağına benzer şeklinde yapraklı olanları var ama oval yapraklı türleri de var. Meyveler büyürken çiçeklenme ve yeni meyve oluşumları devam eder. Kışa kadar böyle sürer.

Fidanlar iki veya üç yaşında meyve vermeye başlar. Esas verimlilikleri 5 yaşından itibaren görülür. Ne kadar yaşlanırsa o kadar kaliteli ve besleyici meyveler verir.

Goji berry ne zaman ve nasıl budanır?

Kışın yaprakları tamamen döküldükten sonra ve en azından iyi bir don olayı görüldükten sonra budamak daha iyidir. Ama eğer ocak ayı sonuna kadar don olmazsa daha fazla geç kalmadan budamalısınız. Tüm dallar büyük ölçüde kısaltılmalıdır. İlkbaharda yeni gelişen dalları birbirlerine gölge etmeyecek ve çok bitişik olmayacakları şekilde yönlendirmeli veya bazılarını dipten keserek azaltmalar yapmalısınız. Uzamasına izin verdiğiniz dalları ise 40cm’yi geçtiklerinde uçlarını kesin ki yan dallar versinler. Yoksa bomboş uzar giderler. Böylece bilinçli budamalarla hem çok hem iyi kalitede ürün alırsınız. Yıl içinde zayıf, güdük dallar hemen budanmalıdır.

Çoğaltılması

Domates gibi tohumdan kolayca çoğaltabilirsiniz. İlkbaharda tohumlar dişli kum karıştırılmış normal verimli arazi toprağına ekilir (bu tür karışım önemli çünkü iyi topraklarda çimlenseler bile çürüme ihtimalleri çok yüksektir). Tohumları ilkbaharda don tehlikesi ortadan kalktığı zaman ekmelisiniz (İstanbul nisanın ilk haftası). Tohumlar çimlendikten itibaren sulama sıklığı yavaş yavaş azaltılmalıdır. Birkaç yapraklı olduktan sonra toprak önemli derecede kurumadıkça sulamamalısınız.

Kışın sert geçen yerlerde fidanlar bir yaşına gelene kadar derin saksılarda bakılmalı ve kışın korunmalıdır. Bir yaşına geldikten sonra kalıcı yerlerine dikeceksiniz. Saksılarda yetiştirmeye pek uygun değildir. Kökler derinlere inemezse bitkinin gelişimi duruyor.

Küçük fidanların esas yerlerine dikilmesi: Goji berry – kurt üzümü geniş tarlalara aralarında 1 metre mesafe olacak şekilde dikilir. Devamlı budamalarla kısa boylu çalı şekli verilmelidir. boyu 1,5 metreyi aşmamalı. Böylece (yukarıda budama kısmında anlatıldığı gibi) hem verim yüksek olur hem meyveleri rahatlıkla toplayabilirsiniz. Ayrıca kuşlardan korumak için üstlerine balık ağı germek gerekebileceği için kısa tutmak avantajlıdır.

Yazar: Erdal Yüksel

Kategori: Meyve-Yemiş

Etiketler: | |



Sorunuzu / Yorumunuzu Aşağıya Yazabilirsiniz.
Lütfen yazı dili kurallarına saygılı olalım.


(Yazamıyorsanız Mozilladan deği Google Chrome ile giriş yapın.)