Gübre kombinasyonları demekle hayvan gübrelerine iyileştirici ilaveler yapmayı ve bazı süreçlerden geçirmeyi, sonra da gerekirse birbirleriyle birleştirmeyi kastediyorum. Yani mesela bir miktar gübreyi üçe ayırır, her birine farklı bir özellik kazandırırsınız. Farklı faydaları olan üç tip gübre olur. Bunları ise ya ihtiyaca göre ayrı ayrı kullanırsınız ya da birbirleriyle çeşitli oranlarda karıştırır öyle kullanırsınız. Hangi amaca nasıl gübre gerekiyorsa..
Daha önce ⇒ yanmış gübre konusuna değinmiştim. Buradaki bilgileri daha iyi anlamak ve yapmanız gerekenlerin niçinlerini nasıllarını öğrenmek için önce o sayfayı okumanız gerekir.
Sığır gübresi ile koyun/keçi gübresi arasında farklar var. At gübresi ile sığır gübresi arasında da fark var. Sıra ile değinirsek, en güçlüsü ve en safisi koyun/keçi gübreleri, orta yoğunlukta olan sığır gübresi, daha hafifi ise at gübresidir. Bu konuda daha fazla bilgi ⇒ Hayvan gübrelerinde NPK değerleri ve kullanımları sayfasındadır. Eski ustalar mesela at gübresi ile koyun gübresini karıştırır, sonra yakma sürecine tabir tutarlardı. Tabii ki bu tip karışımlarda kullanılan maddelerin başka püf noktaları da var. Mesela bakteri vesaire mikroorganizma çeşitliliğini arttırmak gibi. Sonuçta yanma süreci mükemmel gittiği gibi, gübrenin kalitesi de bir başka güzel olur.
Gübrelerle ilgili eski yazılarımı okumuşsanız, yukarıdaki yazdıklarımdan yola çıkarak, çeşitli gübre kombinasyonları yapma yollarını ve hangi amaca göre yapacağınızı kendiniz de düşünebilirsiniz. Aşağıdaki açıklamalar işte bu çerçevede zaten.
Azot zengini gübre kombinasyonları
İki amaçlıdır. Genel amaç, iri yapraklar geliştirmesi gereken lahana, marul, pazı vb bitkiler içindir. Sınırlı amaç, ilk gelişim gübresi olması içindir. Bu kombinasyona yaz sonunda başlarsınız. Ve toprağa verme işini kış ortası ile ilkbahar başı arasında yaparsınız.
Tavuk gübresi azot zenginliğinde bir numaradır. Ama yanmış olacak. Bunu daha iyi hale getirmek için sığır gübresiyle ya da at gübresiyle karıştırıp sonra yakma sürecine sokarsınız. Tavuk gübresi yerine başka neyle azot zengini gübre yaparız?
Elinizde sadece koyun gübresi varsa biraz saman veya kuru otlarla karıştırın. Bol bol yeşilliklerle harmanlayın. Çok az miktarda nohut, fasulye vesaire bakliyat taneleri de ekleyin. Mesela diyelim 20 litrelik bir kova doldurduysanız, buna bir yemek kaşığı dolusu kuru nohut karıştırmak yeterli olur. Bu şekilde gübre yakma sürecine başlayın. Eğer yeşillikler baklagillerden olan hayvan yemleri olarak kullanılan taze yeşil bitkilerden ise çok daha iyi olur ve kuru bakliyat taneleri karıştırmak gerekmez.
Karışımda oranlar: 4 ölçü koyun/keçi gübresi + 1 ölçü saman veya kuru otlar + 5 ölçü küçük doğranmış yeşillikler. Hepsini karıştırın. Sonra karışımı ıslatın. İlkin kokuşma (fermantasyon) süreci başlar. Ve diğer (yanma süreci) işlemleri ilgili sayfalardaki tariflerime göre sürdürün.
Fosfor zengini gübre için
Yine yaz sonunda başlayın. Yukarıdakinin hemen hemen aynı bir karışımı yapın ama nohut vesaire bakliyat eklemeyin ve yeşillikleri 5 ölçü değil 3 ölçü ayarlayın. Ayrıca şunlardan katmalısınız: çiğ balık artıkları, istiridyeler.. Ve yumurta. 20 litre hacimli karışıma tek yumurta yeterli. Ama deniz mahsulleri de katmalısınız. Sadece yumurta yetmez.
Potasyuma gelince..
Eğer gübrenizin potasyumca fazla zengin olmasını istiyorsanız gerçekten ihtiyaç var mı bilmelisiniz. Zira gübrelerde potasyum yeterince var. Ama fazlası niçin gereksin? Normalden çok fazla kumlu olan topraklarda gerekir. Domates, patates, pancar, havuç, kabak yetiştiriciliğinde gerekir. Bunun gibi örnekleri düşünün. Eğer ihtiyacınız varsa, yukarıdaki tariflerden yola çıkarak, yaz sonunda gübreye bol miktarda meyve artıkları ekleyin. Pazar yerlerinde çöpe atılan meyveleri ve domatesleri kullanabilirsiniz. Narenciyeler (portakallar, limonlar) hariç diğer meyvelerden çeşitler kullanın. Yanma işlemlerinden geçirdiğiniz gübreyi kış sonundan itibaren toprağa verebilirsiniz.
Hepsinden karma gübre kombinasyonları
Ayrı ayrı üç kovada her üçünden de yaparsınız ve gerekli gördüğünüz şekilde, bahçenizin hangi kısmında hangisini kullanacaksınız, bahçede hangi kısımlarda bu üçünden hangilerinin ne oranlarda karışımlarını yapacaksınız, ihtiyaçlarınıza göre halledersiniz..
Önemli iki püf noktası
1- Gübre kombinasyonları çalışmalarında, ilk karışımı yaparken, yani yakma süreci başlamadan önce, karışıma bir miktar kireç taşı eklemelisiniz. Parçalar ceviz ve fındık taneleri kadar irili ufaklı olsun. Amaç, kalsiyum karbonattan ibaret olan kireç taşlarından yanma sürecinde kalsiyum nitrat bileşiklerinin oluşması ve gübreye geçmesidir. Böylece gübre bitkilerin kalsiyum ihtiyaçlarına da hitap edecek nitelik kazanır. Kireç taşlarının diğer faydası, yanma sürecinde asitliliğin aşırı yükselmemesine katkı sağlamasıdır. Sonra, gübreyi kullanırken kireç taşlarını ayıklayıp atabilirsiniz.
2- Sırf gübrelere güvenmeyin. Bahçenizin toprağının mikroorganizma zenginliği gübrelerden bile daha önemlidir. Toprağınıza haşere ilaçları ve yemeklik tuz filan katmayın. Her zaman, bitkilerden biraz uzak yerlere az bile olsa sebze-meyve artıkları, tuzsuz yemek artıkları katmalısınız. Balık, tavuk, deniz ürünleri ayıkladığınızda onların atılacak kısımlarını da böyle değerlendirin. Fazla derine gömmeyin. Hafif çukur açarak atıkları serpiştirin ve üzerlerini üç-dört parmak yüksekliğinde toprakla örtüp sulayın. Bunlar hem gübre oluyor hem de toprağın mikroorganizmalarını çok iyi besliyor. Sonuçta toprağınız hayat dolu verimli bir toprak olur. Ayrıca bitkilerinizden uzakta gelişen yabani otları asla söküp atmamalısınız. Onların binbir çeşit faydaları var. Kuruduklarında toprağa karıştırın. Veya söküp atmak yerine çapa yaparak oldukları yerde parçalayıp toprağa karıştırın.
Son söz
Gübre kombinasyonları başlıklı bu yazım gördüğünüz gibi detaylı tarifler içermiyor. Daha ziyade fikir verme amaçlıdır. Bu fikirden yola çıkarak ve araştırarak çok daha iyi gübreler oluşturmak size kalmış bir şey.