Gynura procumbens, foto: nparks.gov.sg
Asteraceae familyasının Gynura cinsi 50 kadar türe sahip. G. aurantiaca türünü daha önce anlatmıştım. Şimdiki konumuz ise Gynura procumbens. Bu bitkiye Türkiye’de şeker otu deseler de, aynı adlı başka bir bitki var ve daha fazla yaygındır. Gynura procumbens Türkiye’de pek fazla bilinmez.
Çoğunlukla otsu yapıda, uzun ömürlü, yenen bir bitkidir. Ispanaktan hangi yemekler yapılıyorsa bundan da yapılabilir. Bir adı zaten uzun ömürlü ıspanaktır. Ama ondan daha faydalı, daha güvenli bir sebze olarak düşünebiliriz. Salatası da yapılır. Ana vatanı olan Güneydoğu Asya civarlarında yöresel adlarından biri “ömür uzatan“dır (Sambung nyawa). Tansiyonu ve kan şekerini düzenleme, iyileştirme faydalarından bahsederler. Diyabet (şeker) hastalarının aradığı bitkilerdendir.
Gynura procumbens süs bitkisi gibi saksıda yetiştirildiği gibi sebze amacıyla da yetiştirirler. Boyu genelde 1 metre altındadır. Dallar uzadıkça pek dik duramaz ve bu yüzden sarmaşık diyenler var. Kış soğuklarına belki en faza -4C dereye kadar dayanır. Ama kışın dışarıda bırakmamak daha iyidir. Kış boyunca evde güneşli pencere önünde tutmalısınız. Bahçeye ekili olanlar ise, kışın kurusalar bile ilkbaharda köklerden tekrar sürerler ve bu durumda, kışın toprak dışı tüm dallarını kaybetmekle, -12C dereceye kadar soğuklara dayanıklıdır diyebiliriz.
Güneşli ve havadar bir pencere önünde tutmak şartıyla sürekli evde yetiştirebilirsiniz. Toprak ve sulama açısından hiçbir müşkülpesentliği yoktur. Güneşli yerleri sever. Evde veya dışarıda en büyük problemi yaprak bitleridir. Eğer yemek amacıyla yetiştiriyorsanız sık sık dallarını azaltır ve kalan dallarındaki bitleri mesela bir makyaj fırçası gibi bir şeyle kolayca giderirsiniz. Hızlıca yeni dallar geliştirir. Ama yemeyecekseniz, ya yine sık sık budamalar yapın ya da haftada bir defa bitlere karşı ilaçlama yapın.
Gynura procumbens çoğaltılmasına gelince: Kırıp aldığınız dallar kolayca kök salacaktır. Önce sadece iki-üç gün suda bekletin ki kesik yer biraz iyileşsin. Sonra topağa ekin, sulayın. Bir haftaya kalmaz köklenir.
Bu yazıyı hazırlamada birkaç farklı kaynaktan, ama en çok Dave’s Garden – Sabungai sayfasından faydalandım.