Hedera helix

Araliaceae familyasından Hedera helix türünün birbirine çok benzeyen birkaç çeşidi vardır. Bir de bunların krem rengi alacalı yapraklı (variegata) kültivarları.

Dış mekanlarda duvar yüzeylerini tamamen kaplar. Kışın yapraklarını dökmez. Dallarındaki tutunucu ince kökleriyle duvarlara, ağaçlara yapışarak uzar gider. Pekçok yan dallarla yüzeyleri tamamen örter. Ağaç yakınına, ağaç diplerine dikerseniz ağaca ilişmemesini sağlamalısınız. Yoksa ağacı tamamen kaplayıp ölmesine yol açar.

Hedera helix, bir ‘variegated’ çeşidi

Aşırı istilacılığı ve ağaçları kaplayıp öldürmesi özelliğinden dolayı ABD’nin bazı eyaletlerinde Hedera helix yetiştirme yasaktır. İstanbulda da aynen o kadar kuvvetli gelişiyor ama burada istilacı olamıyor. Sanıyorum burada doğal düşmanları çok. İstilacı olması için tohumlarının her yere kolaylıkla yayılması ve hiç umulmayan yerlerden bile çıkması gerekir.

Bir bahçede birkaç yıl iyice gelişmiş olursa toprak altı sürgünleriyle bütün çevreyi kaplar. Özellikle eski, tarihi değer olan evlerin bahçelerinde kesinlikle olmaması gerekir. Yoksa eve büyük zarar verir.

Sıcağa, soğuğa, susuzluğa çok dayanıklıdır. Balkonlarda mevsimlik süs bitkileri yetiştirdiğiniz saksılara mevsimlikleri hedera ile karışık dikmelisiniz. Böylece mevsimlikler kışın kurudukları zaman saksılarınız kel kalmaz. İlkbaharda tekrar mevsimlikleri dikerken hederaları söküp istediğiniz gibi kök ve dal budaması yapın. Sonra yine mevsimliklerle karışık dikin.

Hedera helix’ten yapılmış bir bonsai ağaç

Hedra helix pek toprak seçici değildir. Kışın -30C dereceye kadar soğuğa dayanır. Üretimi herhangi bir dalını doğrudan toprağa dikmekle basittir. Kesinlikle köklenir tutar. Sadece çok taze, henüz yeni gelişmekte olan bir iki haftalık dalları tercih etmeyin. Bahçeye dikince ilk yıl ya hiç gelişim göstermez ya da uslu uslu sakince gelişir. Sonraki yıl kış sonundan itibaren azgınca büyümeye başlar.

Bonsaicilikte yeri olan bitkilerdendir. Hedera sarmaşığına küçük bir ağaç görünümü vermek ve istediğiniz gibi şekil vermek son derece kolaydır. Bu özelliğinden dolayı acemi bonsaicilerin ustalaşmasında yardımcıdır diyebiliriz. Üstelik diğer bitkiler gibi zorlukları yoktur. Aşırı soğuktan, aşırı sıcaktan, susuzluktan pek fazla etkilenmez.

Yazar: Erdal Yüksel

Kategori: Bahçe / Balkon Süs Bitkileri

Etiketler: | |

'Hedera helix' hakkında sorular, açıklamalar

  1. Ayşe, Manavgat dedi ki:

    Hedera helix hangi ayda ekimi yapılmalıdır? Geçen nisan ayında bir dal ektim kurudu.
    ***
    Her zaman olabilir. Kuruduysa mevsim ile ilgili değil toprağın özelliği ile ilgili bir problemdendir. Dal köklendirmede mutlaka gübresiz ve bol bol kumlu bir karışım hazırlamalısınız.

  2. Meryem, Safranbolu dedi ki:

    Kapalı balkonda küçük yapraklı alacalı bir sarmaşık yetiştiriyorum. 4-5 gündür yaprakları cansız ve bükük duruyor. Sulamasını yapmıştım ve bugün toprağını da değiştirdim. Başka neler yapabilirim? Nasıl canlandırabilirim?
    ***
    Bahsettiğiniz sarmaşık Hedera cinsinden değil de soğuğa dayanıksız bir tür ise soğuktan etkilenmiş olabilir. Soğuğa dayanıklı olduğunu düşünüyorsanız veya Hedera cinsinden ise o halde toprak kökleri yakmıştır. Ayrıntılı bilgi ve çözüm yolları: Toprağın kökleri zehirlemesi, yakması

  3. Kübra, Kayseri dedi ki:

    Hederamı minik ayakkabı şeklinde bir saksıyla birlikte satın aldım. Yeni geniş bir saksıya geçirmeli mi yoksa kendi haline mi bırakmalıyım? Işık ihtiyacı konusunda biraz kafam karıştı. Kimi aydınlığı sever kimi de gölge sever diyor. Siz ne dersiniz? Suyu çok sevdiğini okudum. Yapraklarını da fısfısla arada ıslatmak iyi midir?
    ***
    Şiddetli yaz sıcaklarında saatlerce güneş altında kalmaya tam uygun olduğu gibi koyu gölge yerlere de tam uyumludur (Didim’de bahçemdekilerde yıllarca bunlara şahit oldum). Ayrıca suyu değil serinliği seviyor. Ama her şeyden önce gelen temel ihtiyacı hava akımlarıdır. Dolayısıyla iyi ve hızlı gelişimi çok sıcak olmayan havadar yerlerde mümkündür. Kayseri’de şiddetli sıcak problemi olmayacağına göre (özellikle de serin geceler sayesinde) yaz ortasında bile hızlı gelişecektir. Havadarlık çok önemli. Yapraklarına su fısfıslamayın. Kapalı mekanlarda bunu hiçbir bitkinize yapmayın. Daha büyük saksıya alma işini ilkbahara erteleyin. Serin sever olduğundan büyük saksılarda kökler serinde olur ve azgınca gelişim gösterir.

  4. Feray, Adana dedi ki:

    Merhaba 4 dal sarmaşığı suda köklendirdim. Dere kumlu bir karışım hazırlayıp her birini ayrı ayrı mini saksılara diktim. Güney cepheli pencerenin dışında duruyorlar. Ama yaklaşık iki aydır boy uzaması olmadı. Saksıya koyduktan sonra tek bir filiz bile vermediler. Köklenme sürecinde verdiği sürgünleri kurusa da koklendirirken her dalda bıraktığım iki üç yaprak gayet canlı. Gelişimlerinin hızlanması için eksik ne olabilir? Mevsim kış olmasına rağmen güneş çok yakıcı etkiye sahip. Güneş almayan bir yere mi taşımalıyım acaba?
    ***
    Çok küçük saksılar serin toprak isteyen bitkilere uygun değil. Bir de güneşli yerde ise kökleri pek gelişemez ve dalları da gelişemez. Küçük saksılarda satılanlara aldanmayın. Onlar önce güçlüce köklendirilmiş sonra küçük saksılara alınmışlardır. Veya kontrollü sıcaklıkta (hafif serin) sürekli sisleme yapılan özel yerlerde öyle gelişirler. Mini saksılarda güneşin toprağı ısıtması hedera için zararlı. Yoksa normalde kış güneşinin engelleyici bir etkisi olmaz. Didim’de bahçemdeki hederalar 6 yıldır gözlemlerime göre güneş-gölge hiç farketmiyor ama serin ve soğuk aylarda çok hızlı gelişiyorlar. Saksıda değil zeminde dikili olduklarından serin aylarda kökler bir hayli serinde kalmış oluyor.

  5. Kocaeli dedi ki:

    Bahçedeki 8 metrelik çite dışarıdan içerinin görünmemesi için 1,5 metrelik 6 adet hedera diktim. Fakat üzerlerinde çok yaprak yok. Acaba bu çiti ne kadar sürede tamamen kapatır?
    ***
    Eğer kökleri çok gelişmiş idiyse sonbahara kadar tamamen kapatmış olur. Değilse bu yıl bir şey beklemeyin ama gelecek yıl fazlasıyla kapatır. Kökler toprakta güçlendikçe çok azgın büyüyor. Önünü alamazsınız. İki üç ayda bir ciddi budamalar yapmak zorundasınız. Burada Didim’de kışın bile gelişime devam ediyor. Ben yaptım pişman oldum. İçerisi görünsün daha iyi hiç uğraşamam dedim ve hepsini yok ettim. Toprak altı kısımlarından yine canavar gibi dallar uzatıyor. Anlaşılan daha bir hayli uğraşmam gerekecek. Bela bir bitki. Yaz boyunca hiç sulanmayan bahçelere uygun olabilir. Bahsettiğiniz diğer türü de boğup yok edebilir. Yani eğer onları yutmasını havasız güneşsiz bırakmasını engellemezseniz.

  6. Mehmet, Kıbrıs dedi ki:

    Bahçemde bir duvarım var. Kıbrıs yazları oldukça sıcak ve kışları ılık. İlk 2 yıl bakım yapıp sonraki yıl sulama bile yapmak istemiyorum. Duvarın kuzey tarafını kaplayacak. Hedera mı önderirsiniz yoksa ficus pumila mı?
    ***
    Bu şartlarda en uygunu hederadır. Zaten ancak bu çeşit kullanıma uygundur. Hemen hemen aynı iklime sahip Didim’de bahçemin tel çitlerini hedera ile kapatmak istemiştim. diğer bitkiler için bahçeyi sulamak zorundayım. Çok azgınca büyüdü. Başa çıkamadım. Siz sadece ilk iki yıl sulama yaparak güçlendireceksiniz. Daha sonra hiç sulamazsanız daha iyi. Diğer tür susuz yapamaz. Onu boş verin.

  7. Seda, İstanbul dedi ki:

    Ofis içinde baktığımız hedera bitkisi bir hafta içinde üzeri tamamen örümcek ağları ile örtüldü ve kurudu. Ağların içinde minik bit gibi küçük küçük beyazımsı bir şeyler var. Budadım. Çiçeği nasıl canlandırabilirim? Doğru mu yaptık? Neden böyle bir hastalık oldu?
    ***
    Geri kalan dallar canlı ise yeniden yapraklanacaktır. Hastalık değil. Örümcek de yok. Onlara örümcek bit denir. İç mekanlarda dünyanın her yerinde bitkilere musallat olurlar. Gözle görülmesi çok zor küçüklüktedirler ama zararları çok fenadır. Mücadele yolu vb ayrıntılı bilgi: Bitki bitleri (basra, koşnil vs yaprak bitleri)

  8. Yıldız, İstanbul dedi ki:

    Ben saksıda yetiştiriyorum fakat yapraklarında sararma ve siyahlaşma oldu. Neden olabilir? Suyu sever mi yoksa az mı sulama yapmalıyım?
    ***
    Kökler çürümeye başlarsa böyle oluyor. Sebep ya yanlış toprak ya da yanlış sulama. Bir de havalansın diye sıcak eve alışık bitkiyi kış ve ilkbahar aylarında beş dakikalığına bile dışarıya koyarsanız anında kökler çürümeye başlar. Sulamanın azı çoğu olmaz sadece çok su ile sulama yapılır. Bunu doğru yaparsanız sık sık mı yoksa toprak iyice kuruyunca mı sulamanızın zararı olmaz.
    Şu sayfaları okumanız lazım:
    1- Yaygın ve öldürücü sulama hatası
    2- Toprakta köklerin yanması, zehirlenmesi, kök çürümesi

  9. Esin, İzmir dedi ki:

    Evde derinliği ve genişliği 20 cm olan kare bir saksıda hedera bakıyorum. Ana gövde sağlıklı görünüyor. Yeni filizler veriyor ancak bazı filizler çok küçükken kuruyor. Bunun nedeni ne olabilir? Bir de balkonda bakımına devam edip balkon demirlerine sardırmak istiyorum. Saksıyı büyütmeme gerek var mı ve hangi ayda çıkartmam daha iyi olur?
    ***
    Büyüteçle kontrol edin. Bitlenme varsa onlar bu tip problemlere nede olur. Diğer üç sebep: Biri toprağının kimyasal dengesinin felaket bozulmuş olması ve diğeri loş ışık. Sonuncusu ise saksının kalorifer peteğinden ısınması. Hederalar dışarıda koyu gölgeye uyumlu ama ev içinde ışıksız loş dip köşelerde sağlığı fena halde bozulur. Toprağı ısınıryorsa yine zarar görür. Balkonda yetiştirecekseniz olur ama hem koskocaman saksı hem de doğal killi toprak + torf toprak karışımı gerekiyor. Biraz da iri taneli dere kumu karıştırın. Bu saksı ve toprak şartları niçin? Çünkü kökleri serin toprak ister. Aksi takdirde balkonda hep cılız ve güdük kalacaktır. Gerekenleri yapacaksanız sizin iklim şartlarında nisan ayı uygundur.

  10. Serra, Bilecik dedi ki:

    Bahçe duvarımızda hedera helix var. Evde de bakmayı çok istedim. Birkaç dal koparıp kaliteli torf toprağa diktim ama kurudular. Sonra kocaman 3 tane kökleriyle birlikte kopardım ve köklü bir şekilde diktim. Onlar da kurudu. Hiç anlamıyorum neden her ikisi de tutmadı. Evi sık havalandırıyorum. Koyduğum yer güneş ışığı vurmuyor ama oldukça aydınlık. Nasıl bir yol izlemeliyim? Nerede hata yapıyorum?
    ***
    Serine, soğuğa alışık bitkileri birden bire sıcak eve almayın. Bu yüzden kurumuşlardır. Torf toprak, dere kumu ve bahçenin kendi toprağı üçünü eşit ölçülerde birbirleriyle karıştırın. Dışarıda açık havada bu karışımda deneyin. Yaz sonundan önce içeriye alın.

  11. Esma, Kayseri dedi ki:

    Kuruyan çam ağacımın gövdesini duvar sarmaşığı kaplasın istiyorum. Ancak çok zor ilerleme alıyorum. Sarmaşığın boy atmasını hızlandıracak bir yöntem var mı?
    ***
    Bir yerde üç yılı doldurduktan sonra son derece hızlı uzar. Yaz boyunca susuz bırakmayın yeter. Özel hiçbir şey istemez.

  12. Arda, İstanbul dedi ki:

    Terastaki yağmur sarmaşıklarımın yapraklarında koyu renkli delikler oluyor. Neden acaba?
    ***
    Hedera helix sarmaşıklarından bahsediyorsanız yıllardır bahçemde var. Hiçbir şey bunlara zarar vermedi. Sizdeki zararın sebebini bilmiyorum.

  13. Mehmet, Ankara dedi ki:

    Bazı kaynaklarda 8-12 santigrat derece iyidir vs. gibi şeyler yazıyor ama siz kışın -30C dereceye kadar soğuğa dayanır diyorsunuz. Bahçenizde de yıllardır olduğuna göre – derecelere dayanabileceği kesin bilgidir diyebilir miyiz?
    ***
    Yanlış anlamışsınız. Hedera helix için dayanacağı en üşük ısıyı değil, gelişim göstereceği en düşük ısıyı belirtmişler. Veya eğer kışın 8C dereceden daha fazla soğuğa dayanamaz diye iddia etmişlerse anlaşılan bu bitkiyi hiç tanımıyorlar ve kafadan uydurmuşlar. Kışın en fazla -30C dereceye kadar şiddette don olaylarına dayanıklı olduğu kesin bir gerçektir.

  14. Genar, Tokat dedi ki:

    Hedera helix çiçek acar mı? Arıcıların sevdiği sonbaharda çiçek açan bir sarmaşık çeşidi vardı bu mudur acaba?
    ***
    Sonbaharda çiçek açar ama arıcılıkla ilgisini hiç bilmiyorum.


Sorunuzu / Yorumunuzu Aşağıya Yazabilirsiniz.

Lütfen sorunuzu konu ile ilgili sayfaya yazmaya gayret edin.

Sorunuzu/Yorumunuzu yazın:

Sorunuz cevabımla birlikte 1 veya birkaç saat içinde burada görünür olacaktır. Lütfen ara sıra kontrol edin.