Oxalis triangularis, mor süs yoncası

Süs yoncası, uyku çiçeği ve mor yonca gibi adları olan Oxalis triangularis Oxalidaceae (Ekşiyoncagiller) familyasından, uzun ömürlü, küçük soğanımsı yumrulu bir bitkidir. Yonca bitkisi ile hiçbir alakası yoktur. Sadece yaprak şekli itibarıyle benzer.

Özellikleri

Brezilya’nın endemik bitkilerindendir. Bütün dünyada en çok saksılarda bir ev bitkisi olarak yaprak güzelliği için yetiştirilir. İklimi uygun yerlerde Oxalis triangularis – süs yoncası bahçelerde veya balkon, bahçe saksılarında sürekli dışarıda yetişebilir. Kışın fazla soğukta ve yazın fazla sıcakta yaprakları kurur. Yazın yapraklarının kurumaması serin yerde olmasına ya da bulunduğunu yerin iklim özelliklerine bağlıdır.

Oxalis triangularis

Süs yoncalarının yaprakları yeşil, mor, karışık renkli, kahverengimsi mor, pembemsi mor, yeşil üzerine beyaz kırçıllı gibi farklı olan birçok kültivarları bulunur. Çoğunun yaprakları hafifçe desenlidir. Genelde koyu mor üzerinde daha açık tonda pembemsi mor belli belirsiz desenlilikler gibi.

Yumruları birbirlerine sıkıca bitişik mini soğanlara benzer. Yaprak büyüklüğü toprağına ve bulunduğu yere göre değişir. Bir arkadaşınızda gördüğünüz kocaman yapraklı bir süs yoncasından bir parça alıp kendiniz yetiştirdiğinizde oldukça küçük yapraklı gelişebilir. Veya tam tersi de olabilir. Küçük yapraklı sandığınız bir süs yoncası sizin elinizde kocaman yapraklı olabilir.

İlkbahar veya yaz aylarında iki üç haftalığına çiçek açar. Rengi kültivarlara göre beyaz, açık pembe, çok açık pembe, morumsu pembe gibi değişiyor.

Oxalis triangularis’in papilionacea adlı bir alt türü var (O. triangularis subsp. papilionacea). Hem kendisinin hem alt türünün yaprak renkleri farklı olan kültivarları çoktur.

Zehirli veya toksik değildir

Yenebilir. Fakat fazlaca ogzalik asit içerdiğinden dolayı fazla yendiğinde kalsiyum alımını engeller. Can erik lezzetindeki ekşi yoncalar sadece tadımlık olarak az miktarda yenebilir. Mor süs yoncasını salatalara süs gibi renk vermek için az miktarda kullanabilirsiniz.

Kışa dayanıklılık

Oxalis triangularis ve çişetlerinin çoğu kışın -12C dereceye kadar olan hafif don olaylarına dayanıklıdır. Kışı yapraksız olarak toprak altında geçirirler. Bazıları orta derece don olaylarına da dayanır. O halde tümünü kışın -20C derece civarındaki don olaylarına dayanır. Yani bahçede ekili oldukları yeri kuru yapraklar ve toprak karışımı ile örtmek şartıyla. Fakat saksıda o kadar soğukta tamamen ölürler. Belki ancak -5C dereyeye kadar dayanırlar. Onun için yaşadığınız yerin iklimine göre kışın dışarıda bırakmasanız daha iyi olur.

Süs yoncası yetiştirme

Süs yoncası evlerde pencereye çok yakın güçlü ışıklı yerlerde yetiştirmeye uygundur. Pencereye yakınlığı sadece ışık için değil hava akımlarından da faydalanması içindir. Loş ışıklı ve havasız köşelerde sağlıkları bozulur.

Güneş ve ısı hassasiyeti

Biz insanların rahatsız olmayacağı derecelerde ısıda süs yoncaları da rahatsız olmaz. Az serin olan, aşırı sıcak olmayan yerlerde güzel yetişir. Sabah veya akşam güneşini alması yapraklarının daha canlı renkte olmasını sağlar. Gerçi çok güçlü ışıklı pencere kenarlarında da, hiç direkt güneş almasa bile renginin güzelliği tamdır. Direkt güneş şart değil. Işığın güçlü olması önemli. Yaz aylarında güneşte uzun süre saatlerce ısınmaması gerekir. Yoksa dinlenmeye çekilme riski var. Kışın soğuk odalarda, yazın aşırı sıcak olan odalarda gelişimini bırakıp dinlenmeye çekilir. Yaprakları kurur. Bu bir problem değildir.

Toprak

Torf toprak yeterlidir. Daha iyisi humuslu doğal kara topraktır (buna 1/4 oranında 3mm dere kumu karıştırmalısınız).

Sulama ve bitki besini verme

Gereğinden daha sık sulama süs yoncasının köklerini ve yumrularını çürütebilir. Toprağını yoklamadan sulamayın. Toprak üst yüzeyi elinize yapışmayacak kadar ıslaklığını yitirdikçe sulayın. Doğal toprak kullanmışsanız biraz daha kurumasını bekleyin. Bitki besini ise ilk yıl gerekmez. Çünkü hazır topraklar besleyici olarak hazırlanıyor. Doğal kara toprak zaten kendinden besleyicidir. Her ikisi de süs yoncası için tamamıyla yeterli besleyiciliktedirler. İkinci yıl toprağını değiştirmezseniz ayda bir defa suya karıştırılan genel amaçlı sıvı bitki besininden yarım doz verin.

Dinlenmeye girmesi (uyku dönemi)

Mor süs yoncasının dinlenmeye girmesi yaşamsal faaliyetlerini gerçekleştirmede zorluk çektiği şartlarda olur. Fazla soğuk, fazla sıcak, uzun süre susuzluk, uzun süre yetersiz ışık ve havasız kuytu köşelerde olması gibi. Ayrıca bir yıla yakın uzun bir süre kesintisiz gelişim göstermişse dinlenmeye ihtiyaç duymuş da olabilir.

Dinlenmeye girdiğini nasıl anlarız?

Bildiğiniz  gibi süs yoncaları geceleri yapraklarındaki üç parça yaprakçıklarını aşağı eğer. Gündüz açılır. Ama eğer gündüz açılmaz olmuşlarsa işte o zaman dinlenmeye çekildiğini anlarız. Ayrıca günden güne cansızlaşırlar. Sonra şartlar sevdiği hale gelmezse dinlenmeye devam eder ve yapraklar kurur.

Ne yapmalı?

Acele etmeyin. Sulamayı bırakın. Sadece toprak kupkuru oldukça sulayın. Birkaç hafta dinlenmesi iyi olur. Çünkü bünye uykuya girmek için kendisini ayarlamıştır ve zorlamamak gerekir. Bu sırada yapraklarının tamamen kuruması öldüğü anlamına gelmez. Toprak altındaki yumruları gayet sağlıklı ve patlamaya hazır bomba gibi güçlüdürler. Fazla sulayarak dinlenmesini sona erdiremezsiniz. Ancak köklerini ve yumrularını çürütürsünüz. En az 4 hafta dinlendikten sonra gereken iyileştirmeleri yapıp normal sulamaya geçin. Ya da dinlenmeye çekilmesi fazla soğuktan veya fazla sıcaktan ötürü ise bu takdirde mevsim şartlarının düzelmesine kadar rahat bırakın.

Dinlenmesi ihtiyaçtır

Yetiştirdiğiniz yerin şartlarına göre süs yoncanız dinlenmeye hiç girmeyebilir ama bu iyi bir şey değil. Yılın bir, iki veya üç ayını dinlenmesine ayırın. Dinlenmesi bünyesinin daha güçlü olmasını sağlar. Yumrularda koflaşmayı ya da güçten düşmeyi önleyip hastalıklara karşı direnç kazandırır. Hem bu sayede dinlenme sürecinin sonunda söküp yumrularını kolayca ayırırsınız. Yeriniz kışın elverişsiz ise kışın 2-3 ay, yazın aşırı sıcak oluyorsa yazın 1,5 veya 2 ay dinlendirin. Bunun için sulamayı kesip koyu gölge bir yerde bekletin.

Çoğaltma

Süs yoncası en çok yumrularını ayırmayla çoğaltılır. Ayırmak için dinlenmeye girmesini bekleyin. Dinlenme döneminin sonunda söküp yumruları ayırın. Ayırdığınız yumrulardan küçük olanlar ana yumrudan biraz daha geç canlanırlar.

Tohumla süs yoncası üretimi

Süs yoncası tohumlarını ilkbaharda ekeceksiniz. Çok havadar ve güneşli bir yer seçin. Tohumları birbirlerine 5cm kadar mesafe ile toprak üzerine yerleştirin. Üzerlerini çok az, belli belirsiz toprakla örtün. Su fısfıslayarak toprağı iyice ıslatın. Tohumlar çimlenene kadar toprağın hep fazla nemli kalmasını sağlayın. Tohumlar çimlenip yapraklar yükselirken, havanın fazla ısınması durumunda daha az güneşli yere alın. Yaza doğru daha az güneşli veya hiç güneş almayan ama güçlü aydınlık bir yere alın. Böylece sıcaktan etkilenmeyip gelişimlerine güzelce devam ederler. Yaz sonunda, yaz sıcakları dindiğinde her birini ayrı saksılara dikebilirsiniz. Köklerini topraktan ayırmadan alıp toprak doldurduğunuz saksılara yerleştirin.

Problemleri

Hava akımları pek olmayan iç mekanlarda sağlığı bozulur. Havasız ve nemli yerlerde fazlaca sık sulama yapraklarda çeşitli mantar hastalıklarına neden olur. Ev içinde yetiştiriyorsanız yapraklarını hiç ıslatmayın. Eğer tozlanmışlarsa yıkayabilirsiniz ama yıkadıktan sonra silkeleyip yaprak üzerlerindeki damlaları giderin ve ıslaklık iyice kuruyana kadar açık pencere önünde tutun.

Yazar: Erdal Yüksel

Kategori: Salon, iç mekan dekor

Etiketler: |

'Oxalis triangularis, mor süs yoncası' hakkında sorular, açıklamalar

  1. Defne, İzmit dedi ki:

    Bugün kendisini ilk defa göruyorum ve hemen gelip sitenize bakıyorum. Arkadaşımdan aldım ama, yazınızı okuduğum kadarıyla yanlış mevsim ve yanlış usülle. Kökünden çekerek aldım. Yumru kısmı gelmedi. Beyazımsı 3-4 santimlik kök kısmı var sadece. Şansım var mı acaba? Direkt toprağa ektim . Köklendirmeyi denesem mi?
    ***
    Kök kısmı olsun yeterli. Ama önce yüzde sekseni elenmiş tozundan arındırılmış dere kumu olan toprak karışımında köklendirmeniz lazım.

  2. Defne, İzmit dedi ki:

    Yoncam ilk filizlerini ve yapraklarını verdi. Teşekkür ederim.

  3. Jennet, İstanbul dedi ki:

    Çiçeği aldığımda normaldi ama gün geçtikçe yapraklar kurumaya başladı ve yeni yaprak vermiyor. 2 günde bir suladığımdan mı acaba ya da pirinçleri yıkadığım suyu verdiğim için mi?
    ***
    Öncelikle bulunduğu yer mutlaka son derece havadar ve çok güçlü aydınlık olmalıdır. Sulama toprakta kuruma olmadıkça kesinlikle yapılmamalı. Pirinç suyu elbette fena zararlıdır. Bir daha hiçbir bitkiye vermeyin.

  4. İrem, Ankara dedi ki:

    Merhaba, bu bitkinin internette gördüğüm çoğu fotoğrafta saksıları doldurur şekilde çok gür gösterişli hallerini görüyorum. Benimki sağlıklı fakat seyrek yapraklı. Gösterişli değil. Daha sıkı gösterişli bir formu yakalamak için ne yapmak gerekiyor?
    ***
    Sağlıklı olduğundan ve yeterince hızlı, normal görünümlü geliştiğinden eminseniz yapmanız gereken bir şey yok. Zamanla dipten kardeşlenecek ve sayısı arttıkça saksıda yüzlerce yaprak oluşacaktır. Şu anda sadece bir veya iki merkezden yapraklandığı için bu kadar az yapraklanması gayet normal bir şey. Yeri havadar ve kuvvetli aydınlık olmalı. Bir parça da güneş alırsa gelişimi ve dipten kardeşlenmesi hızlanır.

  5. Hatice, İstanbul dedi ki:

    Ben bu çiçekten bir dal koparttım ve suya koydum. Yaklaşık 2 sonra kök salmaya başladı. Şimdi toprağa eksem tutar mı? kış mevsiminde ekmek dezavantaj mı?
    ***
    Büyük bir ihtimalle çürüyebilir. Ama aylarca suda bekletmek de yanlış olur. Garantili çözüm yolu şurada anlatılmıştır: Suda köklendirmede toprağa adaptasyon

  6. İlknur, Ankara dedi ki:

    Çiçeğim aldığımda sağlıklıydı. Şimdi yaprakları açık pembeye dönüyor ve solup ölüyor. Ne yapmalıyım?
    ***
    Daha kuvvetli ışık lazım. Ve kış boyunca toprakta ciddi kuruma olmadıkça sulamamak gerekiyor. Bunlara özellikle dikkat edin.

  7. Yonca, Bursa dedi ki:

    Bahçede kendiliğinden çıkan pembe oxalisleri yumrularından çoğaltmak istiyorum. Hangi ayda bunu yapmak en iyi sonuç verir? Yazınızda dinlenme süresi sonunda olduğu yazıyor ama fazla bilgisi olmayan biri olarak gördüğüm kadarıyla bendekiler dinlenmeye geçmiyor gibi. Yaz kış diri görünüyorlar ve güneş biraz kendini gösterse çiçek açıyor. Bir ağaç dibinde 5-6 öbek oldular. Yayılmasını hızlandırmak adına ne tavsiye edersiniz?
    ***
    Bahsettiğiniz türler son derece baş belası bahçe istilacısı okzalislerdendir. Didim’e taşına 6 yıl geride kaldı. Bunları yok etmeye çalışıyorum ama tam tersi çoğalıyorlar. Bunların çiçek açması demek dipte toprak altında elma çekirdeklerine benzer yapıda sayısız mini yumru üretmesi demektir. Tohumdan daha güçlü çimlenici özellik taşırlar. Kısaca sorunuza cevap şu: Onların bulunduğu yeri onlar yokmuş gibi çapalayın. Özellikle onlara darbeler indirin. Sonra daha geniş bir alanı çapalayarak okzalislerin bulunduğu toprağı tüm yüzeye yayın. Bir iki ay sonra her yerden yapraklarının yeşerdiğini görürsünüz.

  8. Saadet, Ankara dedi ki:

    Bir arkadaşımdan mor uyku çiçeği alıp çoğalttım. Yerini çok sevdi. Kapalı balkonda öğlene kadar güneş alan bir yerde duruyor. Gün içerisinde havalandırıyorum. Yaklaşık 15e yakın dal var. Minik kardeşler altlarında çıkıyor ve gittikçe büyüyor. Toprağı kurmadıkça sulamıyorum. Suladığım zaman da saksı altından su gelecek şekilde sulayıp tabaktaki suyunu döküyorum. Fakat gelişen yapraklarının bazılarında uçlarına doğru yeşillenmeler var. Sebebi ne olabilir?
    ***
    Normal gelişime devam ederlerse herhangi bir sorun yok demektir. Bazen öyle renklilikler olabilir. Gayet doğal bir şey.

  9. Nurcan, Antalya dedi ki:

    Ben bir arkadaşımdan mor süs yoncası kök halde aldım. Bir saksıya diktim. 3 hafta gibi bir süre geçmesine rağmen hiç bir şekilde filizlenmedi. Ortalama kaç günde çıkar?
    ***
    Tam bugünler en sevdiği hava şartları. Eğer toprakta çürüyüp gitmedi ise bir süre dışarıda açık havada tutun. Tepe kısmını açın ki hava alsın ve ışık görsün. Bu sayede en geç on gün içinde hızlıca yapraklanmaya başlar.

  10. Elif, Bandırma dedi ki:

    Süs yoncamın yapraklarının altında pamuksu alanlar oluşmaya başladı. Bu alanların yaprakların üst tarafına denk gelen kısmında da yaprağın rengi açılıyor. Bitki çiçek açıyor ve yeni filizler de veriyor. Genç yapraklar temiz ama daha eski yapraklarda sanırım mantar var. Pandemi yüzünden bir süre mantar ilacı alamayabilirim. Tavsiye ettiğiniz bir tedavi yöntemi var mıdır?
    ***
    Ortamın daha havadar, esintili ve daha fazla güneşli olmasını sağlayın. Sakın üzerine su fısfıslamayın. Odadaki diğer bitkilere de su fısfıslamamalısınız. Sulamak gerektiği zaman sabah saatlerinde sulama yapın.

  11. Reyhan, Tekirdağ dedi ki:

    Ben bitkime açık balkonda sürekli aydınlık yerde bakıyorum. Fakat mor kısımlarının altları turuncu renkte un gibi bir şeyler oluştu. Ellediğimde rengi parmaklarıma bulaşıyor. Bazı kuruyan yaprakları uçlardan kestim ama dipten mi kesmeliyim?
    ***
    Bir çeşit mantar hastalığı. Onu ve yanındaki bitkileri toprakları yeterince kurumadan sulamayın. Sulamaları sadece sabah saatlerinde yapın. Akşamları balkonu yıkamayın. Gece ıslaklığı veya gece ortamın fazla nemli olması bu hastalıkların oluşmasına sebep oluyor. Kuruyan yaprakları nasıl keserseniz kesin fark etmez.

  12. Eda E. -İstanbul dedi ki:

    Merhaba oxalis saksı değişiminden sonra bütün yaprakları aşağı düştü. Normal mi acaba?
    ***
    Hayır normal değil. Saksı değiştirirken kökleri eski toprağından arındırırsanız kökler yeni toprakta anında yanıp çürür. Sebep bu. Bekleyeceksiniz ki zamanla yeni kökler geliştirsin. Bu arada yaprakların büyük çoğunluğu veya hepsi kuruyacak. Yeni yaprakları bekleyeceksiniz.

  13. Kelebek, Hatay dedi ki:

    Arkadaşıma yavrulardan birini vereceğim. Yavruyu ne zaman toprakta ayırmalıyım? Yeni topraktan çıkan mı yoksa boyu bir parmak kadar büyümüş olanlardan mı vermeliyim? Başka bir saksıda aloe vera yetiştiyorum, ikisinin yavrularını aynı saksıda birleştirirsem birbirlerini severler mi?
    ***
    Hangisini istiyorsanız ayırın. Farketmez. Önemli olan şey ana bitkinin toprağını ve köklerini hiç rahatsız etmemeniz gerekiyor. Diğer sorunuza gelince birkaç bitkiyi aynı saksıda aranjman gibi yetiştirmeyi hep tavsiye ederim. Bu ikisi bir arada olmaya uygundur.

  14. Kelebek, Hatay dedi ki:

    Humuslu kara toprak önermişsiniz. Bu içinde perlit bulunan toprak humuslu mu oluyor? İkisi farklı şeyler mi? Farklı ise perlitli toprak mı daha iyidir humuslu toprak mı?
    ***
    Perliti hiçbir saksı bitkisinde kullanmayın. İlgili sayfalara bakın:
    1- Perlit
    2- Humus

  15. Sinem, Mersin dedi ki:

    Süs yoncasını çoğaltmak için dalından koparsak köklenir mi? Suda mı köklendirmek gerek toprakta mı? Ben koparıp direkt toprağa ektim bugün ama köklendirmeyle ilgili internette pek bir şey bulamadım.
    ***
    Suda bekletmeyin. Toprak gübresiz ve kumlu olmalı. Bu şartla olur.

  16. Mayisa, Antalya dedi ki:

    Benim oxalisimde fazlaca yeşillenmeler var. Yeni çıkan yapraklarda bile, aynı zamanda yapraklarını sanki bir şeyler yemiş gibi uçları. Ama görünürde herhangi bir böcek yok. Ne yapmalıyım?
    ***
    İki aydan beri böyle idiyse şiddetli sıcak yüzündendir. Yeni olduysa şunlar gerekiyor: Yerini değiştirin. Hem daha havadar hem de bir tık daha kuvvetli gün ışığı ve az biraz da güneş ışınları alacağı yere koymanız lazım. Sulamaları aşağıda linkini yazdığım sayfadaki gibi yapmanız şart. Muhtemelen hatalarınız yüzünden toprağın dengeleri bozulmuş olabilir. Bütün bunları hallettikten 3-4 hafta sonra düşük dozajda bitki besini verirseniz çok iyi olacak.
    Doğru usul sulama için her satırını okuyun: Yaygın ve öldürücü sulama hatası

  17. Seda, İstanbul dedi ki:

    Merhaba benim süs yoncam kapalı balkonda duruyor. Fakat kışın balkon çok soğuk oluyor. Ne zaman içeri almalıyım? Güneş görmesi şart mı?
    ***
    Hemen şimdi içeri alın. Havalar serinledikten sonra aniden daha sıcak ve havasız ortama alınca genellikle çürüyüp ölürler. Güneş şart değil ama çok güçlü ışık şart. Bu yüzden pencere yanında durması lazım.

  18. Nermin, Zonguldak dedi ki:

    Geçen yıl yaz aylarında bu çiçekten edindim. İkinci kışa giriyor ama bir türlü uykuya geçmedi. Süreklik yaprak veriyor. Sanırım bol aydınlık ve sürekli hava akımı sağladığım bir cam balkonda tuttuğum için giremiyor. Çok aydınlık olmayan bir odada bıraksam sulamayı da çok nadir ve az yapsam nasıl olur?
    ***
    Bence iyi olmaz. Kendi haline bırakın. En iyi dinlendirme zamanı yazın en sıcak günleridir. Haziranın son günlerinde sulamayı bırakın. Toprak kuruyunca daha sıcak olan bir yere alın ve 15 ağustosa kadar bir damla bile su vermeyin. En iyisi budur. Sonra tekrar sevdiği yere geri götürün ve orada iki gün geçtikten sonra günün en serin saatinde ilk sulamayı yapın.

  19. Şevket, Akhisar dedi ki:

    Merhabalar süs yoncası bakıyorum. Bu ay içinde toprak eklemesi saksısına yaptım. Dibinden filizlenen yeni sürgünlerin yaprakları buruşuk ve şekilsiz olarak çıkmaya başladı. Dış toprağına baktığımda küçük kara sinekler olduğunu gördüm. Acaba sebebi bunlar mıdır? Toprak değişimi yapmalı mıyım? Küçük sinekleri nasıl bertaraf edebiliriz?
    ***
    Üstten eklediğiniz toprağı orta yerden biraz azaltın. Sineklere gelince, onlar zamanla yok oluyor. Hiç ciddiye almayın. Bitkiyi daha güçlü ışıklı bir pencere yanında tutun. Başka şey gerekmez. Şurayı da okursanız ve gereğini yaparsanız zamanla hiçbir sorun kalmaz: Yaygın ve öldürücü sulama hatası


Sorunuzu / Yorumunuzu Aşağıya Yazabilirsiniz.

Lütfen sorunuzu konu ile ilgili sayfaya yazmaya gayret edin.

Sorunuzu/Yorumunuzu yazın:

Sorunuz cevabımla birlikte 1 veya birkaç saat içinde burada görünür olacaktır. Lütfen ara sıra kontrol edin.