Nematod (ipsolucan)

Nematotlar solucanlara benzeyen çok küçük canlılar. Boyları bir iki mm, en fazla yarım santim olur. İncecik ve renksiz olduklarından dolayı gözle görülmeleri mümkün değil.

Nematotlara Türkçede yuvarlak solucan ve ipsolucan isimleri verilir. Hayvanlarda ve insanlarda sindirim sisteminde parazit olarak yaşayan nematotlar var, bitkilerin köklerine zarar veren nematotlar var. Ayrıca kök yiyen kurtlarla mücadele için kullanılan nematotlar var (kurtların içine girer kurtları öldürürler). Solucanlara benzeyen daha ilkel hayvanlardır. Çoğunluk gözle görülemeyecek kadar küçüktür. Bitkilere zarar veren nematot türleri köklerde tümörler, kistler ve hastalıklar oluştururlar.

Burada konu bitkilerin köklerine zarar verici nematod çeşitleri

Nematotlardan Meloidogyne cinsinin 60’tan fazla türleri var. Hepsi de bitkilerin köklerine büyük zarar verir. Bütün dünyada en yaygın ve en fazla zararlı olanları şu dört tür: M. javanica, M. arenaria, M. incognita, and M. hapla.. İngilizcede bunlara root-knot nematodes denir.

Tahıllar, sebzeler, meyve ağaçları, çimler, süs bitkileri.. Her alanda zararları büyük. Hangi tür bitkilere zararları oluyorsa zaten o türle ilgili araştırmalarınızda “zararlılarından” bahsedilirken öğrenirsiniz. Her tür bitkiye ilişmezler. Süs btikilerinden başlıca gardenya, japongülü (hibiscus), lantana çalı minesi, pittosporum, gül, kolyos çiçeği, hercai menekşe köklerini severler.

Nasıl anlarsınız?

Netamot, yuvarlak solucan köklere etkisiHer şey dört dörtlük mükemmel olduğu halde gelişemeyen bitkilerinizi sökün kökleri kontrol edin. Nematodların olduğunu köklerdeki tümörlerden anlarsınız. Resimdeki gibi. Ayrıca aşağıda yazdığım gibi farklı şekillerde etkileri de olabiliyor.

Nematottan etkilenmiş bitkinin sağlıklı gelişim dönemindeki hali bitkiden bitkiye değişir. Bazen yapraklarda yoğun kurumalar, bazen demir eksikliği varmış gibi sararmalar, yeni filizlerin bile sararmış çıkması.. Zaten gelişim bir hayli yavaşlar. Domateslerde yaprakların boydan boya renginin bozulması ve sonra hızla kuruması -sanki güneşten kötü etkilenmiş gibi- görünüm verir. Kökleri daha az etkilenmişse bu durumda gelişim yavaşlayıp çiçekler ya meyveye dönüşemez ya da meyveler çok küçük kalıp hiç gelişmez. Biberlerde gelişim yavaşlığı, ürün azlığı, meyvelerin (biberlerin) çok yavaş gelişmesi, gerektiği gibi büyüyememeleri, yaprakların güçsüz kalıp külleme vb mantar hastalıklarına tutulmaları..

Nematodların köklere zarar verme tarzı

Nematotların zararları genç bitkilerde ölümcül, olgun bitkilerde ise verim kaybı şeklinde görülür. Şu şekilde: Nematotlar köklerde tümör gibi mini yumrular oluşmasına sebep oluyor. Bitkinin fotosentezle ürettiği şeker vb besinler oralarda sızıyor, bitkinin fotosentez emekleri kısmen ya da tümüyle boşa gidiyor.

Köklerdeki alametleri genelde resimde gördüğünüz gibidir. Ama çok çeşitli nematotlar var. Bazı nematotların etkisi sonucu minicik yuvarlak kistler (yumurta torbaları) köklere yapışıktır. Bazıları köklerde kara lekeler yapar ve kök çürümesine sebep olur. Bazıları da köklerdeki tüm gelişimleri durdurur.

Nerede bulunurlar?

Kış mevsiminin uzun sürdüğü ve yazları aşırı sıcakların görülmediği doğu illerimizin topraklarında nematot olmaz. Diğer bölgelerde birçok nematot çeşidi var. Bitkilerin ilaçlandığı ve topraktaki mikroorganizmaların azaldığı yerlerde hızla çoğalırlar.

Mücadele, üremelerini kontrol altında tutma

Aşağıdaki gibi önlemler alırsanız zamanla sayıları azalır zararları ortadan kalkar.

Saksılardaki süs bitkilerini kurtarmak için çok etkili bir ilaç bulamazsanız (bulsanız da işe yaraması zor) en iyisi dallarından çeliklemeyle veya tohumla o bitkinin yenisini üretmeniz ve farklı, temiz toprakta yetiştirmenizdir. Doğal bir yöntem ise çeşitli yaprak ve meyve sebze artıklarının çürütülüp toprağa bol bol karıştırılmasıdır. Çürüntülerde türeyen mikroorganizmalar ya nematotları hastalıklandırıp öldürür ya da saksıdaki bitkiyi..

Bahçeler, tarlalar yazın en sıcak günlerinde haftada bir çapalanıp toprağın kızgın güneşe maruz bırakılması çok etkili bir kurtuluş yöntemidir. Nematotların kendileri de yumurtaları da derhal ölür. Birkaç hafta devam edilse iyi olur. Nematotların ölümlerini daha da kısa sürede gerçekleştirmek için çapalanmış toprağa yaş sığır veya tavuk gübresi karıştırılıp üzeri geniş naylonlarla kapatılır. İçerideki sıcak ve yoğun mikroorganizma faaliyetleri nematotları tamamıyla yok eder. Naylonla kaplama usulünde gübre kullanmak yerine şeker serpmek veya şeker pancarı fabrikalarından posalar alınıp kullanılabilir.

En etkili mücadele yüzde yüz doğal çevre, yüzde yüz organik tarım

Toprağı Meloidogyne nematotlarından kurtarmanın en etkili yolu Paecilomyces lilacinus mantar hastalığının kullanılmasıdır. Bu mantar bitkilere zarar vermez. Nematotlara zarar verir. Bu mantar gerçi dünyanın her yerinde toprakta var fakat çağımızın toprak ilaçlama belası, bitkilerin mantar hastalıkları için kullanılan kimyasalllar ve suni gübreler birçok faydalı mikroorganizmayı topraktan yok ediyor ve meydan nematotlara kalıyor. Bakın bu konuda da insanların doğal dengeleri bozmaları söz konusu. Normalde nematotlar da onların düşmanı mantar hastalıkları da aynı toprakta bulunur. Böylece nematotlar bitkilere önemli bir zarar verecek kadar çoğalamazlar.

Doğal gübre ve ilaçsız kompost

Doğal hayvan gübreleri ve kompost çürüntüler toprakta birçok mikroorganizmayı faaliyete geçirir. Nematot düşmanı mikroorganizmalar artar ve nematotlar yok olur ya da o kadar azalırlar ki bitkilere zarar verebilecek kadar çoğalabilmeleri mümkün olmaz..

Toprağı çapalama

Güneş de nematot düşmanıdır. Yukardaki diğer önemli gereklilikleri öncelikle yapmak suretiyle nematotları etkisiz hale getirebilirsiniz.

Her yıl farklı mahsul yetiştirmek

Domates, biber vb patlıcangillerden bitkileri ve bamyaları nematotlar çok sever. Hızla ürerler. Sonraki yıl çok daha fazla üreyeceklerdir. Aynı bir alanda aynı sebzeleri üç yılda bir yetiştirin.

Doğallığa dönmek lazım

Yazılarımı takip edenler biliyor bahçe topraklarında suni gübre kullanmayı bile tavsiye etmiyorum. Külleme, mildiyö vb mantar hastalıkları için ilaç değil doğal çareler öneriyorum. Mesela bahçenizde gül mantar hastalıklarına mı yakalanıyor, gece sulaması yapmayın sulamayı toprak kurudukça sabahları yapın. Yine de oluyorsa o bahçede gül yetiştirmekten vazgeçin. Başka alternatif bitkiler bulun. Her zaman kimyasal ilaçlarla mı yaşıyacaksınız? Taşıma suyla değirmen dönmez. Dönse de sonuçta neler oluyor her gün başka bir felaket ekosistem çöküntüsü haberi alıyoruz. Nematot salgınları da bunlardan biri.

Bir söz var: Herkes kendi kapısının önünü süpürse dünya tertemiz olur. Peki düşünün: Herkes kendi bahçesinde kimyasal tarım ilaçları kullansa ne olur? Olacağı şu: Zaten bir hayli zarar görmüş ekosistem büsbütün çöker.

Yazar: Erdal Yüksel

Kategori: Parazitler-Hastalıklar

Etiketler: | |


'Nematod (ipsolucan)' hakkında sorular, açıklamalar

  1. Şeyma dedi ki:

    Çiçeğimin toprağında şeffaf ve gözle zor görülen canlılar var. Bunlardan olabilir. Hazır toprak kullanıyorum. Ne yapmalıyım? Toprakla ilgili hiç sorun yaşamadım şimdiye kadar.
    ***
    Ondan olacağını sanmam. Toprakta her çeşit canlı olabiliyor. Benim bitkilerimin topraklarında her şey var. Ciddiye almıyorum. Bir zararlarını görmedim.


Sorunuzu / Yorumunuzu Aşağıya Yazabilirsiniz.
Lütfen yazı dili kurallarına saygılı olalım.


(Yazamıyorsanız Mozilladan deği Google Chrome ile giriş yapın.)