Guzmania

Bromeliaceae familyasının Guzmania cinsine bağlı 120den fazla tür var. Bunlardan bazıları, özellikle Guzmania lingulata türü ve bundan türetilen hibritleri süs bitkileri sektöründe kullanılır. İkinci sırada yaprakları da renkli olan Guzmania sanguinea türü gelir. Ve bunlardan pekçok hibritler, kültivarlar türetilmiştir.

Guzmania lingulata türü bitki

Guzmania lingulata (scarlet star) Fotoğraf: Pinterest

Özellikleri

Gazmania türleri krasula metabolizması‘na sahiptir. Yani su kaybetmemek için gündüz nefes almazlar. Gece ise hücrelerin açılıp nefes almaları için hafif serin ya da az sıcak hava akımlarına ihtiyaçları vardır. Bu şartlarda gelişirler. Aksi takdirde işiniz şansa kalmıştır. Ve sukulent özelliklidirler.

Kökler topraktan besin ve su almadan ziyade tutunma amaçlıdır. Toprağı kupkuru olmadıkça sulamayın. Suyu ve besinleri yaprak aralarından alırlar. Kurumamış toprağı sulamak yerine yaprak aralarını ıslatmanız gerekiyor.

Bilmeniz gereken çok önemli bir özelliği de çiçek açtığında artık gelişiminin durması, ölüm sürecine girmesidir. Ama korkmayın. Dipten birkaç fide vermeden ölmezler. Fideleri ayırmanız da gerekmiyor.

Habitat

Anavatanı Kuzey Amerika kıtasının güney kesimlerindeki dağlar ve Güney Amerika kıtasının kuzey ve batı dağlık kesimleridir. Guzmanyalar tropikal ve subtropikal bölgelerde dağların yükseklerinde sis ormanlarında, ağaçlar üzerinde epifit tarzında yaşarlar. Bazı türleri toprak uyumludur.

İsim

Guzmania ismi İspanyol eczacı ve doğa bilimcisi Anastasio Guzman ile ilgilidir. 1807’de Ekvador’da bir gezide öldükten birkaç ay sonra meslektaşları bu türlere ona ithafen Guzmania adını vermişler.

Guzmanya bakımı, yetiştirilmesi

Satın aldığınız guzmanyanın saksısını toprağını kesinlikle değiştirmeyeceksiniz. Guzmanya normal bitkiler gibi değildir. Çiçek açtığı zaman ölüm süreci başlar. Tam bu sırada dipten hızla yeni fideler üretmeye koyulur. Bütün hayati birikimini onlara aktarmaya başlar. Eğer bulunduğu odada şartlar aşağıda anlattığım gibi değilse yeni fide üretemeyecektir (üretse de onlar büyüyemeyecek ve zamanla analarıyla beraber öleceklerdir).

Evlerde hangi şartları isterler?

Sis ormanı bitkisi olduklarından dolayı Afrika menekşesi ile kıyaslayabilirsiniz. Yani onun çok sağlıklı gelişebildiği yerlerde Guzmanyalar da sağlıklı gelişir diyebiliriz. Fakat Guzmanyalar gece karanlık saatler boyunca biraz serin ve çok havadar ortam ister. Tıpkı orkideler gibi. O halde, evinizde afrika menekşesi ve orkide (ikisi de aynı odada) gayet sağlıklı gelişim gösteriyorsa guzmanyalar da aynı odaya kesin uyum sağlayacaklardır. En çok hava nemliliği üzerinde dururlar ama orkide ve guzmanyalar için gece karanlık saatlerde ortamın çok havadar olması gerektiğini kimse söylemez.

Güneş ve nem ihtiyacı, gece havadarlığı

Kış boyunca direkt güneş. Nisan – kasım arasında filtrelenmiş güneş olması lazım. Yani güneş tül ardından yapraklara ulaşıp hafifçe ısıtabilmeli. Çok fazla ısıtmamalı. Güneş hiç ısıtmazsa iyi değil. Gece ortam havadar olmalı. Guzmanyaların sağlıklı fotosentez yapabilmeleri (dolayısıyla gelişime ve yaşama devam edebilmeleri) bu iki şarta bağlıdır.

Hava nemliliğine olan ihtiyacı abartıldığı kadar değildir. Her evin kendi hava nemliliği yeterli. Ancak, sık sık açık pencere karışısında havalandırılması şart olduğundan dolayı havası çok kuru illerimizde yaz boyunca » şu sayfadaki gibi çözümler oluşturmalısınız.

Sulama ve besleme

Toprak ıslatıcılığını yitirince hemen sulamayın. Toprağın nemliliğinin de bir hayli azalmasını bekleyin ve sonra sulayın.

Sulamadan daha önemlisi yaprak aralarına su doldurmaktır. Çiçek kısmına değil, yaprak aralarına su doldurun. Bu işi sadece ısı gelişimine yeterli olduğu zamanlarda yapmalısınız. Suyu birkaç günde bir değiştirin. Su mutlaka oda ısısında veya bir iki derece daha ılıkça olmalıdır.
Ayda bir defa suya karıştırılan besinlerden toprağı sulamada vermeyin. Yaprak aralarına besinli su vermeyi ayda bir veya iki defa yapın. Bunda besini suya 3 misli daha az katın. 24 saatten fazla bekletmeyip boşaltın ve temiz su doldurun.

Yapraklara sabah çok erken saatlerde su fısfıslayın.  Besinli su hafifçe fısfıslama ise, ortamın esintili olması şartıyla karanlık saatlerde haftada bir-iki defa gibi yapılabilir. Bunun büyük faydası olur.

Sıcaklık

Gelişime devam edebilmesi 10C dereceden daha yüksek sıcaklık gerekiyor. Gün boyu sıcaklık, çoğunluk saatlerde 12C derecenin üstünde olmalı. Gece ısısı 9C dereceden aşağı düşmemeli. İdeal ölçüler gece 16C ile gündüz 28C dereceler aralığıdır. Gece ısısı 20C dereceden ne kadar yüksek olursa gelişiminin durma ihtimali o kadar kuvvetlidir. Isı derecelerinde dikkat edilmesi gereken en önemli şey şudur: Fazla serinde ıslaklık ya da kök ortamında havasız yoğun nem guzmanyaları çürütücü hastalıklara yol açar.

Kışın oda bir hayli soğuk oluyorsa sulama sıklığını daha seyrek tutun. Su fısfıslama yapmayın. Odayı sık sık havalandırmalısınız. Güneş de hayati önem taşır soğuk odalarda. Yoksa guzmanyalarınızı mantar hastalıkları öldürür. Yaprak aralarına hafif ılık su doldurarak susuz kalmalarının önüne geçebilirsiniz ama suyu birkaç saat sonra boşaltın. Soğukta suyu fazla bekletmeye gerek yok.

Çiçeği bozulunca

Guzmanyanın çiçeği bozulunca dipten kesip atın. Artık kendi varlığı yeni fidelere dönüşecektir. Bakımına ciddiyetle devam edin.

Evde guzmanya çoğaltma

Bu konu yukardaki bilgilerin devamıdır. Önce onları öğrenmiş olmanız lazım. Eğer evinizin şartları guzmanyaların gelişimine uygunsa devamlı çoğaltabilirsiniz. Bir guzmanya birkaç yıl sonra en az 10 tane olur.

Fidelerin ayrılıp dikilmeleri

Yavruları ana guzmanyadan kesip saksılara dikme zamanı çok önemlidir. Yukarda da dediğim gibi, gece ısısı 20C derecenin yukarılarında durdukça gelişmeleri pek mümkün değil. O süreçte dinlenmeye geçerler. En iyi zaman ilkbahar ortalarıdır. İkinci en iyi zaman yaz sonu.

Dipte oluşan yavruları ayırmakta acele etmeyin. Anaya bağlı olarak daha hızlı büyürler. Ayırmak için anasının yarısı büyüklüğe gelmeliler. Kaç yavru varsa bekleyin büyüdükleri kadar büyüsünler. Benim tavsiyem ilkbahardan ilkbahara ayırmak. Çok sıcak ya da çok soğuk zamanlarda hayatta kalabilmeleri zor olur. İlkbaharda, gece ısısı 10C derecenin altına düşmediği günlerin başlaması tam zamanıdır. Fideleri diktikten sonra gece boyu açık pencereden dışardan esinti almalılar. Bu çok iyi olur. Hayata tutunup gelişim göstermeleri garantidir.

Anadan ayırma zamanı geldiğinde saksıdan sökün. Temiz bir bıçakla anaya bağlı oldukları yerlerinden kesin. Yavrularından ayrılmış ana guzmanyanın yaprakları sağlıklı ve gücü yerinde gibi görünüyorsa atmayın kendi saksısına aynı toprağıyla tekrar dikin. Yeni yavrular verme ihtimali var. Olmazsa sonra söküp atarsınız.

Ayrılan fidelerde kesik yerlerin tedavisi

Şeffaf ve kapaklı sebze saklama kutusunun dibine iki kat kâğıt havlu yayın. Su fısfıslayarak hafifçe ıslatın. Kestiğiniz fideleri kutuya koyup kapağını kapatın. En az 24 saat, en fazla 48 saat direkt güneş almayan, aydınlık bir köşede bekletin. Bu sırada kesik yerler kurur ve diktiğinizde mikrop kapıp çürümelerinin önüne geçmiş olursunuz.

Toprak, saksı

Guzmanyaları büyüklüklerine göre yarım litrelik küçük saksılara, saksı hacminin 2/3si kadar toprak doldurarak dikebilirsiniz. Toprağın niteliği önemlidir. Saksı küçük olması gerekiyor çünkü guzmanya kökleri pek gelişmez. Gereğinden büyük saksılarda köklerin havasız kalması ve çürümesi riski çok fazla. Bir diğer incelik de bitki büyüyüp ağırlaşacağından dolayı saksısının da ağır olması gerekliliği. Küçük ebatlarda ağır çömlek saksı günümüzde bulunmuyor. Ağırlık saksının dibine ağır çakıllar koyarak ve toprak karışımında ponza taşı ve kuvars kumu kullanarak sağlanabilir. Bu iki madde ayrıca toprağın havadar, süzek ve çürümeleri önleyici olması açısından şart zaten.

İdeal toprak karışım: 3 ölçü eleyip ince tozundan arındırdığınız torf toprak + 1 ölçü ponza taşı. Birbirleriyle güzelce karıştırın.

Saksının dibine ağır çakılları yerleştirin. Sonra saksıyı karışımla doldurun ve guzmanya fidenizi dikin. Dip ağırlığı sayesinde fideler büyüdüğünde saksı kolayca devrilmez.

Büyüyüp çiçek açmaları

Bir yaşına veya iki yaşına geldiklerinde çiçek açarlar. Bir yıl daha gecikebilir. Bir yaşına geldiklerinden itibaren direkt güneşe daha fazla alıştırın. Yukarda bunun ölçülerini yazmıştım. Guzmanyaları direkt güneşten fazla korumak bir çiçek açtıklarında (çiçeklerin daha uzun süre dayanabilmesi için), bir de fidelerin yeni saksılara ekildiği ilk yılda önemlidir.

Zararlıları ve sık görülen problemleri

Çeşitli bitki bitleri musallat olabilir. Hiç bit görmeseniz bile haftada bir yaprakları ıslak bezle silerek ya da duş altında yıkıyarak daima tertemiz tutmalısınız. Hem yaprak temizliği gelişimi için önemlidir.

Kökten başlayan çürümeler ya da çiçek sapı çürümeleri yanlış bakım ve gereksiz sulamalar sonucudur. Çiçek sapı zaten çiçek solunca dipten kesilir. Vakitsiz çürümesi kötü ama pek tehlikesi yok. Yeter ki çürüme dibe doğru ilerlemesin. Yerinin havadar olması, esintiler alabilmesi guzmanyaların gelişimi ve sağlıklı kalabilmeleri için şart. Bunlara dikkat edin.

Yazar: Erdal Yüksel

Kategori: Salon, iç mekan dekor

Etiketler: | |

'Guzmania' hakkında sorular, açıklamalar

  1. İlmiye, Bursa dedi ki:

    Guzmania çiçeği aldım. Bilmeden saksını değiştirdim. Ve bir gün güneşte kaldı. Ondan mı bilmiyorum sararmaya başladı. Ne yapabilirim?
    ***
    En doğru bakım şartları yukarıda yazılı. Bunlardan başka yapılacak bir şey yok.

  2. Melike, Erzurum dedi ki:

    Benim guzmanyamın yapraklarının bazıları içe doğru kıvrıldı. Düzleşmesi için ne yapmalıyım?
    ***
    Yapraklarının iç-diplerine su koyun belki işe yarar. Ama aslında bir yaprak kıvrılıyorsa ölmeye başlamış demektir. Zamanla kuruyacaktır.

  3. Ayşe, Kütahya dedi ki:

    Yavruları ayırdım. Mart başında gayet iyilerdi ama şimdi yaprakları hafif kızarmaya başladı. Bitki ölüyor mu? Çiçek mi açacak? Ne yapmalıyım?
    ***
    Renklenme bazı şartlarda olabiliyor. Eğer cansızlaşma, pörsüme, kuruma alametleri yoksa her şey normaldir. Doğru bakıma ve doğru şartlarda tutmaya gayret edin.

  4. Hatica, Adana dedi ki:

    Geçen yıl mart ayında guzmanya aldım. Ağustos gibi çiçek soldu ancak yavru veriyor diye ellemedim. Sonra pek araştırmadığım için yavruları ekim ayında anneden ayırdım. Ama küçüklerdi. Gelişmeleri uzun sürdü. Şu an gelişme yok. Uç kısımları kurumaya başladı ve kendi kendine yarılıyor. Ne yapmalıyım?
    ***
    Yapraklarda yarılma oluyorsa toprağı zarar veriyor demektir. Şimdi hemen bolca dişli kum karıştırdığınız temiz bir toprağa dikmezseniz çürüyüp gidebilir. Ayrıca çok havadar yer ister. İsterseniz dışarıda az güneşli bir yerde tutun.

  5. Efe, Kayseri dedi ki:

    Yeni guzmania çiçeği hediye geldi. açmaya başlamış. yavru verdiğini nasıl anlayabilirim acaba?
    ***
    Kendisine bitişik halde bulunurlar.

  6. Pınar, Erzurum dedi ki:

    Guzmanyamız oldukça sağlıklı. Dediğiniz koşullarda gelişimi var. 2 yavru veriyor. Bir tanesi sağlıklı iken diğerinde bölge bölge sararma ve kuruma var. Sanki tırtıl yemiş gibi olmuş. Lekeli sararmalar mevcut. Daha yavrular 6cm boyundalar. Ne yapmamı önerirsiniz?
    ***
    Bakımını burada yazdığım gibi yapıyorsanız problem sadece toprağıyla ilgilidir. Bromelyad bitkilerini genellikle normal salon bitkileri için olan topraklara dikip satarlar. Bu yüzden yanlış sulamalar en çok bunlara zarar verir. Oysa guzmanya ve diğer bromelyadlar bu sayfada anlattığım gibi toprak karışımında yetiştirilmelidir. Şimdilik hatalı sulama tarzınızı düzeltin. Problem o yavru ile sınırlı kalmayıp ilerlerse hemen söküp gerektiği gibi toprak karışımı ayarlamanız ve ona dikmeniz şart. Okuyun: Yaygın ve öldürücü sulama hatası

  7. Zeynep, Konya dedi ki:

    Yaprakta çatlama nasıl olur? Benim çiçeğimin 3 yavrusu var. Neredeyse anasının yarısına geldiler.yavruların bazı yapraklarında çatlama var. Ben çocuklarım çarptılar da öyle oldu diye düşünmüştüm. Yoksa bu, toprağın zarar verdiği anlamına mı geliyor? Zamanı değil ama anasından ayırmam mı gerekiyor?
    ***
    Sebep toprak altı kısmının toprak yüzünden zarar görmesidir. Yanlış toprak kullanmışlar. Toprak ıslak kalmaya devam ederse dip kısmı tamamıyla çürür. Artık hiç sulamayın. Toprağı sulamak yerine yaprak aralarına su doldurun. Yazı içinde bilgi var zaten. Mayıs veya haziran ayında söküp doğru toprak karışımına dikmelisiniz.

  8. Ahmet, Hatay dedi ki:

    Yeni aldığım guzmanyamın en dış yapraklarında kuruma var. İçe doğru kıvrılıyor. Kesmeli miyim yoksa bırakmalı mıyım? Alalı iki hafta oldu. İki defa suladım. Az su veriyorum.
    ***
    Hangi tür olursa olsun hakkında iyi araştırma yapmalısınız. Okumaktan üşenmeyin. Mesela guzmanyaların yapraklarından su içtiğini bilmiyorsunuz. Zaten bunları yanlış toprakta satıyorlar. Şimdi siz toprağından sökün. Kök kısmını iyice yıkayın. bitkinin tamamını bir kova su içinde bir saat bekletin. Bu arada bol bol iri kumlu ve taşlı torf toprak hazırlayın. Sonra ona dikin. Yukarıdaki bakım bilgilerini okuyun.

  9. Derya, İstanbul dedi ki:

    Arkadaşımın gönderdiği guzmania çiçeğinin bütün yapraklarına siyah noktalar var. Dokunduğumda dökülüyor. Böcek vs görmedim ama bunlar böcek larvasıysa sirkeli su yapsam ya da sade suyla çıkar mı? Böcek ilacı almalı mıyım? Bir ilaç önerebilir misiniz?
    ***
    Küçük bir bitki için ilaç aramayın. Her yerini sadece ıslak bezle güzelce silin. Yine olursa yine silin.

  10. Gökçe, Trabzon dedi ki:

    Guzmanyam iki yavru vermişti. Birini ayırırken köklerini kestim sanırım. Yavrunun dibinde kahverengi dişli gibi bir kısım var. Acaba ne yapmalıyım? Suya koysam olur mu?
    ***
    Toprak bitkisi bile değil. Suda bekletmeniz işe yaramaz. Yukarıda yazdığım gibi aynı şeyleri yapmanız lazım.

  11. Gürkan, İzmir dedi ki:

    Bugün gelen guzmanyanın kargoda üst kısmı (kırmızı çiçek) kırılmış. Nasıl bir uygulama yapmamız gerekir?
    ***
    Çiçek kırılmışsa yapılacak bir şey yok. Dipten yeni fideler oluşturmasını bekleyeceksiniz. Sonra onların güçlenmesi bir iki yılı bulur. Ayrıntılar yukarıda yazılı.

  12. Burcu, İstanbul dedi ki:

    Guzmanyamın yaprakları kıvrılmaya başladı. Bazı yapraklarında yanıklar var. Toprak değişimini nisan ilk haftası gibi yapmıştım. Torflu toprak. Yaprak aralarına su koymak yanlış bir durum mu acaba? Kökleri çürütüyor mu? O yüzden böyle olmuş olabilir mi?
    ***
    Yaprak aralarına su koymaktan değil, yanlış toprak kullanmanız yüzünden dip kısmı çürümüştür. Yukarıdaki bilgileri okumanız şart.

  13. Selda, Zonguldak dedi ki:

    1.5 ay önce kadar guzmanya aldım. 2 hafta önce ortadaki pembe çiçeğinden mor çiçekler açmaya başladı. Her bir çiçek birkaç gün duruyor sonra soluyor. Tekrar çiçekleniyor. Ama dibinde bir tane bile yavru yok. Nasıl bir durum neyi yanlış yapıyorum?
    ***
    Siz alalı daha çok kısa bir süre geçmiş. Bu bitkiler her an hızlı bir şekilde gelişim göstermiyor. Sizin bir hatanızın olmasıyla ilgisi yok. Çiçek açma uzantısı ise henüz çok taze imiş. Genellikle o mor küçük çiçekler bitmiş gitmiş halde satın alırlar. Sizin şansınız var. Zaten henüz yavrulamamış olması da bununla ilgili. En geç eylül sonuna kadar dipten yavrulama başlamış olur.

  14. Hafize, İstanbul dedi ki:

    Guzmanya çiçeğim hediye geldi. Seramik saksı içinde ve sağlığı da gayet yerinde. Saksısından dolayı sulamaya korkuyorum. Toprağını hiç bozmadan süzek bir saksıya geçirsem sıkıntı olur mu?
    ***
    Hayır hiçbir sıkıntı olmaz. Ayrıca normal saksı bitkileri gibi yetiştirilmediğini bilmeniz lazım. Yukarıdaki bakım bilgilerini okuyun.

  15. Gamze, Balıkesir dedi ki:

    Guzmanya hediye gelmişti kırmızı çiçeği soldu ama yaprakları yeşil. Çiçeği kesme şekli nasıl olmalı acaba?
    ***
    Bunun özel bir yolu yok. İstediğiniz yerden kesin. Veya bırakın kurusun. İyice kuruyunca istediğiniz renge boyayın. Sanki canlı çiçeği varmış gibi görünür.

  16. Vedat, Adana dedi ki:

    Guzmanya üst yaprakları kırmızı olarak geldi. Çiçeği midir bilmiyorum. Aradan bir hafta gibi süre sonra en üstteki küçük kırmızı yapraklar kurumaya başladı ve aşağıya doğru kuruma devam ediyor. Ne yapmalıyım?
    ***
    Yaprakları ve çiçeği bellidir. Yukarıdaki fotoğrafa dikkatle bakın. Çiçek en orta merkez yerde bir sap ile yükselen kısımdır. Kuruyunca sapıyla beraber dipten kesersiniz. Ya da kupkuru olduğunda boyayarak canlı çiçek gibi görünmesini sağlarsınız.


Sorunuzu / Yorumunuzu Aşağıya Yazabilirsiniz.

Lütfen sorunuzu konu ile ilgili sayfaya yazmaya gayret edin.

Sorunuzu/Yorumunuzu yazın:

Sorunuz cevabımla birlikte 1 veya birkaç saat içinde burada görünür olacaktır. Lütfen ara sıra kontrol edin.