kaktüslerde aşılama

Bitkilerin aşı ile üretimine bazen mecburi, bazen verim arttırma, bazen de sadece görsellik açısından baş vurulur. Kaktüslerde aşılama yine aynı gerekçelerledir. Mesela köklendirmesi çok zor veya imkansız olan türlerde.. Acilen seri üretim gerektiğinde.. Çürüyen bir kaktüsün sağlıklı kalmış yerlerinden aldığınız parçaları kesin olarak yaşatıp geliştirmede..

Kesici aletlerin niteliği

Kesme işinde jilet ya da jilet gibi ince, pürüzsüz, dümdüz ve son derece keskin bir kesme aleti (mesela maket bıçağı, falçata) kullanmak gerekiyor. Kesiklerin dümdüz pürüzsüz olması lazım. Bunun için ise dümdüz, pürüssüz kesim yapacak en uygun aletleri seçmeniz şart.

Kesme aletini önce alkolle silerek veya ateşe tutarak dezenfekte etmelisiniz. Kesici aletlerin kusursuz olması şartıyla kaktüslerde aşılama diğer bitkilere göre daha kolaydır. Fazla bir şey gerekmez. Genelde parçaları birbirine tutturursunuz o kadar.

Çok önemli uyarı

Euphorbia türlerinden bazılarını kaktüslerden ayırt etmek çok zor. Kaktüslerle öforbiyalar arasında aşılama kesinlikle tutmaz. Çünkü birbirleriyle hiçbir alakaları yoktur. Bitkiniz kaktüs mü öforbiya mı dış görünümlerinden anlayamıyorsanız yeşil bir yerine hafif bir çizik atın. Bembeyaz süt çıkarsa o bitki kaktüs değildir, bir Euphorbia türüdür.

Diğer bazı türlerden de kaktüslere benzeyenler var ki bunlar da yine alakasız familyalardandır. Mesela leş kaktüsleri.. Bir de utangaç kalemler.. Kısaca, bazı bitki türleri kaktüslere çok benzer ve kaktüs olup olmadıklarını anlamak bitkileri iyi tanımayan insanlara zordur. Bu durumda o bitki hakkında iyi bir araştırma yapmalı ve hangi familyadan olduğunu öğrenmelisiniz. Eğer Cactaceae familyasından değillerse onlarla kaktüsler arasında aşılama denemelerine hiç girmeyin.

Anlayacağınız, burada kastettiğim “kaktüsler” Cactaceae familyasından kaktüslerdir. Sadece bu familyadan türler arasında aşı yapabilirsiniz.

Normal genel tip kaktüsleri birbirlerine aşılama

Bunlar yumruk kaktüs, kalın gövdeli kaktüsler, parmak kaktüs gibi normal gövdeli kaktüslerdir. Bunlarda dikkat etmeniz gereken şey kaktüs gövdelerinin iç orta kısmındaki merkez vasküler bölgelerinin denk gelmesi gerekliliğidir.

Sonra üstten biraz baskı gerekiyor ki dokular arasında herhangi hava veya kaktüslerin özsuları boşlukları olmasın. Bir paket lastiğiyle halledebilirsiniz.

Aşının tuttuğundan emin olana kadar hiçbir sulama yapmayın. Zaten en geç üç haftada sonuç belli olur. Bunun için herhangi bir gelişme görmeniz gerekmez.

Aşı tuttuktan sonra en önemli şey: Alt bitkideki filizlenmeleri derhal köreltmeniz şarttır. Ta ki tüm besin ve enerji üst kısma gitsin. Alt kaktüsün yeni oluşumlarının büyümelerine izin verirseniz bitki kendisine ait olmayan üst aşı kısmını terk edecekir. Yani üst kısım ölüp gider.

Aşı ile büyütülmüş kaktüslerde bir püf noktası: Eğer aşılanmış kaktüs renk değiştirmişse ve zamanla normale dönmemişse, renkli kaktüsü ayırıp köklendiremezsiniz. Ya renginin yeşile dönmesini bekleyeceksiniz (belki bir iki yıl sürebilir) ya da eğer ayırmanız kesin gerekiyorsa (mesela alt kısım çürümüşse) yine başka bir kaktüs üzerine aşılamanız gerekir.

Pereskiopsis spathulata kaktüsü üzerine nasıl aşı yapılır?

Aşılama yapmadan önce toprağının tamamen kurumasını beklemelisiniz. Biraz susuz kalmalı. Yoksa kestiğinizde kesik yerden fazla özsu çıkar bu da yapıştırmaya çalışacağınız kaktüsü iter. Dokular bir araya gelemez, kaynaşamaz.

Bu tür, kaktüs çoğaltmada çok önemli olduğu için elinizde daima çok sayıda bulunmalı. Bir dalı kesip köklendirmeniz bir haftalık bir iştir. Diktiğiniz yerde tutmuş olan parçanın aşılamak için üç haftalık olması yeterli. Sonra üstüne istediğiniz türü aşılarsınız.

Bunlarda da kesik yerlerdeki vasküler bölge denk getirilmeli ama tam birebir eşleşmemeli. Aşağıdaki şekli incelerseniz anlarsınız.

Şekildeki halkalar kaktüs kesitlerinin tamamını değil, merkezdeki vasküler bölgeleri temsil ediyor. Yeşil halka kök kısım kaktüsün kesitinin merkez vasküler bölgesi, kırmızı halka üste aşılanacak kaktüsün merkez vasküler bölgesi. Kırmızı yeşilin tam ortasında olursa yanlış. Tam dışında olması da yanlış. Şekildeki gibi veya biraz daha dışa taşmış olsa doğru. Bu önemli anaç kaktüs türüne aşılamada üst paragrafta bahsettiğim üstten baskı gerekmiyor.

Pereskiopsis spathulata ortalama 12 cm boyunda olmalı. Bunun en üstten birkaç santim tepesini kesin (bu parçayı atmayın iki gün açıkta bekletin sonra dikin köklenip büyür). diğer tepeye aşılayacağınız minik parçayı yukarıda anlattığım gibi vasküler kısımlara dikkat ederek tepesine oturtun. aşağı resimdeki gibi. Aşı tamam.

Aşının tutması için ortam havasının bir hafta boyunca fazlaca nemli olması şarttır. Yoksa Pereskiopsis spathulata üzerine aşı tutmuyor (diğer kaktüsler üzerine aşılamada nemli hava gerekliliği yok). Yeni aşılanan kaktüsü hiç vakit kaybetmeden derhal hava geçirmeyen bir naylonla kapatmalısınız. Veya üzerine dar bir fanus geçirin. Sayı çoksa hepsini yeterli genişlikte şeffaf bir kutuya koyup kapağı kaparsınız. Bu bir haftalık kapalı süre içinde direkt güneş hiç almamalı. Daha sonra direkt güneş almasını dört hafta içinde derece derece arttırın.

Yılbaşı ve atlas kaktüslerde aşılama

Bunlarda vasküler kısım ayarlaması her durumda şart değil ama bir kaktüsün tam tepe ucuna aşı yapacaksanız lazım. Kök kısım bitkisinde dalın ucunda V şeklinde bir kesik yapın. Sonra diğer parçanın dibini ona uygun şekilde keserek iç içe oturtun. Vasküler kısımları eşleşmelidir. Seloteyp ile yapıştırın. Gölgeli ve nemli ortamda tutun (hava sıcaksa 15 gün naylonla kapatmalısınız). Bunlarda aşının tutması diğerlerine göre biraz geç olur. Ama en geç 30 günde sonuç belli olur.

Yılbaşı, paskalya kaktüslerini bir atlas kaktüsü üzerine aşılarken yukarıdaki tarif geçerlidir. Eğer kuvvetli bir tijli formu oluşturmak için dimdik ve çok güçlü bir atlas kaktüsünün kalın dalı üzerine aşı yapacaksanız yukarıdaki tarif pek uymayabilir. Aklınızı mantığınızı kullanarak bu sayfadaki bütün bilgilerin ışığında aşılama yapın. Kaktüslerde aşılamalar kolay tutuyor.

Ayrıca, yılbaşı kaktüsü aşılamalarında diğer türün ana vasküler sistemi önemli değil. Dış kenara yanaştırma aşılamasının bile tuttuğu çok görülen bir şey. Gerçi bunun da bir püf noktası var. Bir kaktüsün gövdesindeki herhangi bir dikenli düğmesinin ucunu keserek yılbaşı kaktüsü parçasının dip kısmını yaprağın tamamına paralel şekilde kazıyor gibi kesip vasküler kısmı düğmenin kesik yerine sapitleyin. Sonra seloteyple yapıştırarak ya da lastik bağlayarak sıkı temas halinde kalmasını sağlayın. Bunun daha ince ayrıntıları kişiden kişiye değişir. Mesela köklü kaktüsün herhangi bir düğmesi ile yılbaşı kaktüsü parçasında oluşturacağınız V şekilli kesiklerin iç içe geçirilmesi gibi.

Yazar: Erdal Yüksel

Kategori: Kaktüs-Succulent

Etiketler:

'kaktüslerde aşılama' hakkında sorular, açıklamalar

  1. Başarılı dedi ki:

    Bu bilgileri nasıl edindiğinizi merak etmekteyim. Yurt dışı kaynaklarında bile olmayan çok güzel bilgiler var.
    ***
    13 yıldır internet sayesinde dünyanın her yerinden ingilizce yazılmış bilgileri elimden geldiğince okumaya çalışıyorum. Bilgilerimin çoğunu bu şekilde edindim. Geri kalanı kendi tecrübelerim. Kaktüs aşılamada çok yaygın bilgiler var da belki size rastgelmemiş olabilir. Benim gördüğüm yeni bilgilerde naylon içine alma tavsiyesi hiç yok. Halbuki aşının kaynaşmasının garanti olması için önemlidir. Yalnız çok sıcak yaz günlerinde kapalı tutmak zarar verebilir. Ayrıca naylonla kapalı iken fazla direkt güneş almaması lazım.

  2. Muhammed, Konya dedi ki:

    Gymnocalcium Mihanovichii kaktüsleri verdiği yavrulardan toprağa eksek yaşar mı? Bir yerde sadece aşılı olarak yaşayabileceğini okudum. Sebebi nedir böyle şeylerin?
    ***
    Klorofilsiz olup sadece çeşitli renk pigmentlerine sahiptir. Klorofilsiz ya da klorofili çok az olan sport mutasyon ile türetilmiş bitkilerde köklenme genellikle mümkün değildir. İşte bu yüzden ancak aşılama ile çoğaltılırlar.

  3. Muhammed, Konya dedi ki:

    Teşekkür ederim. Yabancı kaynaklarda şimdi milyonlara ulaşmış bu bitkinin hikayesinin bir japon çiftin yetiştirdikleri kaktüsün bu şekilde mutasyon geçirdiğini farketmesiyle başladığı yazıyor. Diğer kırmızı yapraklı vb. farklı yaprak renklerine sahip bitkilerde durum nedir? Mesela acer palmatum vb. bitkilerde de klorofil yok veya az mı?
    ***
    Normal doğal yapısı itibarıyla renkli yapraklı bitkilerde klorofillerin yanısıra renk maddeleri de bulunuyor. Klorofilleri az değildir. Sadece variegata (yaprakları beyazlı yeşilli olan) yapraklılarda beyaz veya krem rengi yerlerde klorofil olmaz. Bu türlerden tek yaprak çeliği ile çoğaltılmaya uygun olanlar (kenarları şeritli paşa kılıcı ve variegata afrika menekşesi) tek yapraklardan filizlenip ortaya çıkan yeni bitkiler kesinlikle düz yeşil oluyor. Ve variegata yapraklı bitkiler tohum ile çoğaltıldığında tohumdan çıkanların hiç biri variegata olmaz, düz yeşil olur (eğer variegata özelliği sport mutasyondan ileri geliyorsa). Variegata yapraklı bitkilerde (bazılarında) köklenme zor olduğu gibi tek yaprakla çoğaltılabilenlerde yeni oluşan bitkilerin sadece düz yeşil olması klorofillerin hem dal köklenmesinde hem de variegata tek yaprak filizlenmesinde büyük önemi olduğunu gösterir. Yaprakları fazla renkli olan Çingene şalvarı ve yaprak güzeli bitkilerinin dalları sorunsuzca, kolaylıkla ve hızlıca köklenir. Demek ki klorofil eksikliği yok.

  4. Pınar, Antalya dedi ki:

    Aşılama yapmak için en uygun mevsim veya ay hangisidir? Her hangi bir zamanda yapılabilir mi? Bir de gymnocalciyum verigata yavrularından almıştım fakat kökü yok. Bunları aşılama yolu ile mi büyütmem lazım yoksa 1 hafta bekletip toprağa eksem kök verir mi?
    ***
    Aktif oldukları sürece yapılabilir. Kışın uyuyanlara yaz başı ya da mayıs ortası – haziran ortası ara dönemi en iyi zamandır. Serin aylarda gelişim gösteren türlere kışın bile aşı yapılabilir. Renkli kaktüsler genelde köklenemez. Bunları köklü kaktüs üzerine aşılamak gerekiyor.

  5. Nazar, Manisa dedi ki:

    Aşının tuttuğunu nasıl anlarım?
    ***
    Tutmazsa kaynaşma olmadığında parça düşer ya da dip kısmı kurur veya çürür. Tutarsa sıkıca ikisi birbirleriyle bütünleşmiş olur.

  6. Ayfer, Isparta dedi ki:

    Aşıladığım kaktüsün üstü tuttu düşmüyor ama buruşuk ve bir türlü dirilmedi. Nedeni nedir?
    ***
    Yapıştıp kuruduğu için düşmemesi başka, kaynaşıp aşının tutması sebebiyle düşmemesi başka. Sizinki tutmamıştır. Kaktüslerin aktif olduğu zamanda, (yaz başı gibi) tekrar deneyin.

  7. Ayşe, İzmir dedi ki:

    Kılıç çiçeğine yılbaşı çiçeği aşılanır mı?
    **
    Hayır olmaz. Hatta kaktüslere ne kadar benzerse benzesin Cactaceae familyasından olmayan sukulent türlere aşı kesinlikle tutmaz. Boş yere uğraşmış olursunuz. İnternette uydurma videolar dolaşıyor. Aldanmayın. Onların amacı dikkat çekip takipçi sayısını arttırmak.

  8. Esma, Konya dedi ki:

    Aşılamadan ne kadar süre sonra sulayabiliriz?
    ***
    Kaynaşma olduğundan tam emin olduktan sonra, en az on gün daha geçsin. Eğer gerçekten sulamak gerekiyorsa o zaman sulayın.

  9. Elif, Konya dedi ki:

    Kaktüs aşılama yaptım çok güzel tuttu ama şimdi alt kısımdaki kaktüs sanki soğuk yemiş çözülmüş gibi yumuşadı. Kurtarılabilir mi?
    ***
    Haşlanmış gibi oldu ise imkanı yok. Kesin ölmüştür. Ama fazlaca susuz kalmış gibi ise sadece kökleri v muhtemelen dip kısmı çürümüştür. Bu durumda doğru uygulamalarla yeniden köklenmesi mümkün. Gereksiz yere sulamak ve yanlış toprak kullanmak çürütür. Sulamaları sürekli azıcık su ile yapmak hepsinden daha zararlıdır. Toprağı tam bir zehir haline getirir. Mutlaka kuyun: Yaygın ve öldürücü sulama hatası

  10. Feyman, Yalova dedi ki:

    Kaynana dili kaktüse Atlas aşılanır mı?
    ***
    Evet uygundur ve yanlış yapmazsanız aşı tutar.

  11. Ayşe, Kıbrıs dedi ki:

    Bahçemdeki büyük meyve veren opuntialara atlas ve yılbaşı kaktüsü aşıladım. Tuttuğunu nasıl anlayacağım?
    ***
    Değişiklik olmazsa tutmuş demektir. Ama git gide buruşma, cansızlaşma olursa tutmadıkları kesindir.


Sorunuzu / Yorumunuzu Aşağıya Yazabilirsiniz.

Lütfen sorunuzu konu ile ilgili sayfaya yazmaya gayret edin.

Sorunuzu/Yorumunuzu yazın:

Sorunuz cevabımla birlikte 1 veya birkaç saat içinde burada görünür olacaktır. Lütfen ara sıra kontrol edin.