Hoya kerrii

Mum çiçeği (Hoya) cinsinin türlerinden Hoya kerrii kalp şeklinde succulent özellikli yapraklarının güzelliği için yetiştirilir. Hediyelik küçük saksı bitkisi olarak, özellikle sevgililer gününde mini saksıda köklendirilmiş tek yaprak halde satılır.

Özellikleri

Hoya kerrii kalp yapraklı mum çiçeği Apocynaceae familyasındandır. Anavatanı Güneybatı Asya’dır. Tropikal ormanlarda ağaçlar üzerinde epifitik bitkiler halinde yaşarlar. Tohumları ağaçların dalları veya kabukları arasındaki az miktar çürüntü – toz karışımı birikimlerde çimlenir. Hoya kerrii dallarını uzatırken havai kökler çıkararak bu sayede ağaca sıkı sıkıya yapışır. Uzun sürgün dalları sarılabileceği ince dallara sarılarak daha yükseklere yani daha doğrusu daha fazla güneşe ulaşmaya çalışırlar.

Hoya kerrii

Gelişimi genellikle ilkbahar ortası – yaz başı arasında hızlıdır.  4 metre kadar uzayabilir. Dallar ince ve dik duramayacak kadar esnektir. Saksıya iki – üç değnek batırıp uzayan dalları değnekler arasına dolayarak kısa ve bol yapraklı görünüm verebilirsiniz. Kalın, etli yapraklar çok küçük değildir. Ortalama genişlik 7cm. Daha dar, daha geniş olması yetiştirme şartlarına göredir. 10cm  genişliğinde 20cm uzunluğunda yani el kadar koca yapraklı bile olabiliyor. Çiçeklenmesi ise yaz aylarında olur. Çiçekler dökülünce kalan mini koçanı ve dalını kesmeyin. Çünkü o mini koçan sonraki yıl tekrar çiçeklenecektir. Ya da yaz başında çiçek açmışsa aynı koçandan yaz sonunda tekrar çiçek açabilir.

Yetiştirilmesi ve bakımı

Herkes Hoya kerrii için bakımı en kolay ev çiçeğidir gibi sözler söylese de bu doğru değil (sadece ağır ihmallere karşı hayatta kalabilmesi açısından doğrudur). Her bitkinin kendine has özellikleri olduğu gibi sağlıklı yetiştirilmeleri ve güzel gelişim göstermeleri doğru zamanlarda doğru bakım yapmaya bağlıdır.

Hava hareketleri önemlidir.

Kışın en hafif don olaylarına bile dayanamaz. Bu sebeple Hoya kerrii sadece mayıs ortası – eylül sonu arasında dışarıda tutulabilir. Gelişimi için sürekli hava hareketleri şarttır. Hava hareketlerine en çok gece karanlık saatler boyunca ihtiyacı var (bknz: ⇒ krasula metabolizması). Ev içinde hava hareketleri mümkün değilse mayıstan itibaren sonbahar başına kadar dışarıda tutmalısınız.

İlkbaharda dışarıya, sonbaharda içeriye almada toprağının kuru olması gerekiyor. Eğer ıslak toprakta yer değişikliği olursa kökler çürür. Yer değişiminden sonra en az 8 gün kadar yine hiç sulamayın. Bu gereklilik aslında hemen her ev bitkisi için, özellikle de iki yer arasındaki ısı ve havadarlık farklılığı fazla ise dikkate alınmalıdır.

Işık ihtiyacı:

Bulunduğu yer güneşli olmalı. Çok şiddetli ve uzun süreli güneşe tam dayanıklıdır ama yaz aylarında tam öğle civarının tepe güneşinden korumak güzelliğinin azalmaması için gereklidir. Az güneşli yerler ve hiç direkt güneş almayan kuvvetli aydınlık yerler ise eğer fazla serin değilse olabilir. Koyu gölge, yetersiz ışık iyi değil. Günde en az iki saat güneş ışınlarıyla dalları, yaprakları ve saksısı ısınmalı. Sıcak memleketlerde yaz boyunca sadece sabah veya sadece akşam güneşi almalı. Yoksa yapraklar sarımsı renkte olur. Gerçi hiç zararı yok ama (eğer ticaretini yapacaksanız) görenler bitkilerinizi hastalıklı sanabilirler.

Toprak özelliği:

Hoya kerrii hem epifit hem succulent olduğundan dolayı toprağının çamurlaşma özelliği taşımaması, iyice havadar ve süzek olması gerekiyor. Ayrıca organik maddeler karışımda %60’ı geçmemeli. Hazır poşet toprağı önce elemeye elverişli olacak kadar kurutun. Sonra eleyerek ince tozundan tamamıyla arındırın. Bunu  ponza taşı ve kuvars kumu ile karıştırın. Karışım oranı şöyle: 4 ölçü elenmiş tozundan arındırılmış hazır toprak + 1 ölçü ponza taşı + 2 ölçü kuvars kumu.. Afrika menekşeleri için hazırlanmış perlitli özel toprak karışımı veya kaktüs-succulent özel toprağı da Hoya kerrii için idealdir.

Sulama:

Bu konuda çok genel bir ifadeyle hiç gelişim göstermediği zamanlarda toprak tamamıyla kurudukça, gelişim gösteriyorken ise toprağın nemliliği farkedilir derecede azaldığında sulanmalıdır diyebiliriz. Daha ayrıntılı sulama biçimi aşağıda.

İlkbahar ortasından itibaren (veya hıdrellezde başlayarak), yaz sıcakları iyice bastırana kadar toprak hafiften kurudukça bol bol su dökerek sulayın. Fakat kesinlikle saksısını su dolu tabakta bekletmemelisiniz. Hoya kerrii suya fazla doyma özelliği taşıyan topraklarda çürür. Yaz sıcaklarında (eğer yeni gelişimler yoksa) toprak tamamen kurudukça sulayın ve sonbaharda havalar serinleyene kadar böyle devam edin. Sonra serin – soğuk zamanlarda ve kış aylarında toprak kupkuru olsa bile ayda bir defa gibi az miktarda su ile sulayın. İlkbaharda havalar ısınınca yazdaki gibi devam edin. Hava sıcaklığı daha da arttığında (ilkbahar ortasında) sulama sıklığını arttırın.

Yaz sıcaklarında geceleri (eğer yeri yeterince havadar ise) dallarına su fısfıslayın.

Klima kullanılan, kışın sürekli sıcak, yazın sürekli serin olan evlerde ise sulama toprak her adamakıllı kuruduğunda yeterince su ile yapılmalı. İlkbaharın ılık günlerinde klima kullanılmadığı zamanlarda yerinin fazlaca havadar olması şartıyla sulamayı toprak tamamıyla kupkuru hale gelmeyecek şekilde ara sıra yapmalısınız. Bu dönemde dışarıda yağmur alacağı bir yerde tutulması daha iyi olur.

Bitki besini verme:

Toprağına solucan gübresini hafifçe serpebilirsiniz. Sadece mayıs ortasında ve ağustos ortasında solucan gübresini yılda iki defa toprak yüzeyine 1-2mm gibi incecik, belli belirsiz bir tabaka olacak şekilde serpin. Solucan gübresi bulamazsanız bitki besini ancak kökleri iyice gelişmişse verilmelidir. Azot oranı düşük bitki besinlerinden tercih edin. Suya karıştırılmış bitki besinini verirken sadece saksının en kenarlarından yavaşça dökerek vermelisiniz. Mayıs ortasında bir defa, haziran ortasında bir defa ve ağustos sonunda bir defa yeterli. Çünkü Hoya kerrii bir epifit olması itibarıyla havadaki tozların içerdiği elementleri ve sulama suyunun içerdiği elementleri alıp beslenmede oldukça beceriklidir ve hariçten bitki besinine sık sık ihtiyacı olmaz.

Saksı – toprak değiştirme:

Doğru toprakta doğru bakımda Hoya kerrii fazlaca köklenir. Toprak yüzeyinden veya saksı alt deliklerinden dışarı köklerin çıkması daha büyük bir saksı istediği anlamına gelmez. Aşırı bir köklenme farkettiğiniz zaman yani kökler artık saksıya hiç sığmıyor gibi olduğunda çok az farkla daha büyük bir saksıya uygun toprak karışımı ilavesiyle aktarın. Yılın her zamanında yapabilirsiniz. Yeni gelişimlerin hiç olmadığı zamanı kollayın. Önce toprağının yeterince kurumasını bekleyin. Sonra köklerini hiç rahatsız etmeden, saksıdan kalıp gibi çıkarın. Yeni saksının dibine biraz toprak koyup üzerine yerleştirin ve kenarlardaki boşlukları yeni toprakla doldurun. Yeni saksıya aktarma işi bittiğinde sulamayın. Sonra en az iki hafta hiç sulamamalısınız.

Hoya kerrii üretimi

Çelikle çoğaltılması yılın her zamanında yapılabilir. En uygun zaman ilkbahar ortasıdır. Açık havada yapmak daha çabuk gelişim sağlayacağından dolayı mayıs ayınını tercih etmelisiniz (İzmir mayıs başı, İstanbul mayıs ortası, Ankara mayıs sonu). Taze ama yaprakları tam olgunlaşmış dallarından da yaşlı dallarından da çelikler hazırlayıp Hoya kerrii’nizi çoğaltabilirsiniz. Çeliklerin uzunluğu en fazla 15 cm, en az tek yapraklı ama 3cm kadar dal parçası olacak kadar olmalı. Önce 3 gün açıkta bekletin ki kesik yerleri kurusun. Köklendirme toprağı olarak özel bir şey gerekmez. Yukarıda anlatıldığı gibi bu türe uygun toprak karışımında çelikleri köklendirebilirsiniz. Çeliklerin köklenmeleri için sulamayı da sanki normal köklü bir Hoya kerrii sulamasındaki gibi aynı şekilde yapın.

İsterseniz çelikleri önce suda köklendirebilirsiniz. Suyunu 5 günde bir değiştirin.

Yaprak çeliği: Hoya kerrii yaprakları eğer yaprak sapıyla alınıp toprağa dikilirse mutlaka köklenir ve aylarca yaprak çok sağlıklı olarak hayatına devam eder. Bu özelliği sebebiyle mini saksılarda bir tane veya biri küçük biri büyük iki yaprak köklendirilerek sevgililer günü için satışa çıkarılır. Fakat Hoya kerrii’yi yaprak çeliğiyle çoğaltmayı deneyenlerin büyük çoğunluğu kesinlikle filizlenmez diyor. Bir yıl kadar bekleyin mutlaka olur diyenler de var. En iyisi sonbahar kış aylarında köklendirmek ve mayısta dışarıya açık havaya koymaktır. Eğer yaprak çeliğiyle çoğaltılması mümkün ise bu sayede kesinlikle yaza kadar filizlenecektir.

Hoya kerrii yaprakları

Tek yaprakla küçük saksıda satma amacıyla üretim yapacaksanız alıcıların ileride hayal kırıklığına uğramaması için yaprakları dalından bir parça ile alıp köklendirin. Mesela uzun bir dalı tek yapraklı parçalar halinde dilim dilim kesebilirsiniz. Bu sayede birkaç ay içinde mutlaka filizlenip gelişeceklerdir. Ama sapıyla birlikte olsa bile yaprak çeliğinin filizlenmesi kolay kolay mümkün olmaz. Veya hiç mümkün değildir. Kendim denemediğim için kesin bir şey diyemiyorum. En iyisi bir parça dalı ile beraber yapraklı mini çelikler olarak dikin.

Tohumla Hoya kerrii üretimi: Eğer çiçek açıp da tohum verirse, tohumlar olgunlaşıp kuruyunca hemen ekin. Saklamak için hiç dayanıklılıkları yoktur. Normal Hoya kerrii toprağına yarım santim gömüp toprak üst yüzeyi hep ıslak kalacak şekilde ara sıra su fısfıslayarak sulayın. Tohumlar çimlendikten itibaren sulama sıklığını yavaş yavaş azaltın. Fideler 5cm olduklarında artık normal sulamaya geçin.

Problemleri

Bazı yaprak bitleri dadanabilir. Koşniller dahil. Gerçi ev ortamlarında pek olası bir şey değil. Önlem için en az ayda bir defa yapraklarını ve dallarını ıslak bezle silerek daima tertemiz tutun. Bu sayede, eğer bitlenme başlangıcı olursa bile gelişmeye ve çoğalmaya imkan bulamazlar. Sert ipliklere benzeyen bitkisel liflerin fazlaca kullanıldığı toprak karışımları yüzünden köklerde unlu bit parazitleri türeyebilir. Bunlarla mücadele etmek çok zor olur. Bu probleme imkan vermeyen en iyi toprak karışımı benim yukarıda tarif ettiğim karışımdır.

Diğer bir problem gelişim göstermemesi ya da gelişimin çok yavaş olmasıdır. Oysa doğru bakımda gelişim hızı ortalama yılda 1 metredir. Gelişimin olmaması veya çok yavaş olması yerini sevmediğinden dolayıdır. Yukarıdaki hava hareketlerinin önemi ve ışık ihtiyacı hakkındaki paragrafları okuyun.

Doğal topraklardan kullanmak ya da toprak karışımında dere kumu kullanmak köklere nematot paraziti geçmesine neden olabilir. Nematot problemine çözüm yok ve maalesef Hoya kerrii ve tüm Hoya türleri nematotların en sevdiği türlerdendir. Dallarından kesip temiz toprakta yenisini üretmek zorundasınız.

Toprak sineklerinin larvaları köklerine zarar verebilir. Bunların yok edilmesi çok basit. Toprak bir süre hiç sulanmazsa tamamıyla yok olurlar ki zaten Hoya kerrii sık sık sulanmaması gereken bir bitkidir.

* * *

Hoya – mum çiçeği cinsinin yaprakları kalp biçiminde olan Hoya kerrii türünün yetiştirilmesi ve bakımı hakkında soru, görüş, öneri ve tecrübelerinizi aşağıya yazabilirsiniz.



Sorunuzu / Yorumunuzu Aşağıya Yazabilirsiniz.
Lütfen yazı dili kurallarına saygılı olalım.


(Yazamıyorsanız Mozilladan deği Google Chrome ile giriş yapın.)