Oya ağacı, Lagerstroemia indica

Parklara, bahçelere dikilen küçük yapılı, narin, zarif bir süs ağaçtır. Gövdesi ve dalları kabuksuz gibi görünür. Yaz aylarında çiçek açar.

Familya: Lythraceae (Kınagiller). Cins: Lagerstroemia. Tür: Lagerstroemia indica. Türkçe adı: Oya ağacı. Çiçeklenme zamanı: Yaz ortası, yaz sonu. Kışa dayanıklılık: -18C derece. Güneş ihtiyacı: Tam gün güneş. Toprak: Asitli (pH 5.1 ila 6.5)..

Özellikleri

Kışın yapraklarını döker. Yazın susuzluğa oldukça dayanıklıdır. Pembe, eflatun, magenta, fuşya, kırmızı, mercan rengi ve beyaz çiçek açan çeşitleri olan oya ağacının kış soğuklarına, hastalık ve parazitlere daha dayanıklı kültivarları geliştirilmiştir. Kültivarların gelişim hızları da farklı farklıdır. Bazıları çok hızlı büyür ve budamalarla zapt edilemezse 12 metreyi geçebilirler.

Oya ağacının esas türü 3-4 metre civarlarında olur ve gelişimi yavaştır. Kışın -7C dereceye kadar hemen hiç zarar görmez. Daha fazla soğukta körpe dalları kurur. Soğuğun şiddetine ve süresine göre toprak üstü tüm dalları kuruyabilir. En fazla -23C dereceye kadar kış soğuklarına toprak üstü tüm kısımlarını kaybederek dayanır. Bu durumda her yıl köklere kadar sıfırlandığından dolayı boyu 1m’yi pek geçemez ama güzelce çiçeklenir.

Yaprakları külleme hastalığına çok meyillidir. Açıklık, rüzgarlı ve yaz boyunca sık sık sulanmaması gereken yerlere dikilmesi daha iyi olur. Külleme hastalığı olmasa bile bitki bitleri yapraklarını mahvederler. Onları tahribatlarını mantar hastalıkları takip eder. Yapraklar yapış yapış ve koyu sarı ile siyah arası bozuk bir hal alır. Bütün bunlardan dolayı oya ağaçlarını öncelikle bitki bitlerine karşı mutlaka ilaçlamalısınız. Gerekirse külleme hastalığı için de ilaçlamalısınız.

Kökleri toprak yüzeyinde olur. köklerden filizler çıkararak çevrede yeni oya ağaçları gelişir. Buna meydan vermemelisiniz. Kök filizlerini her gördüğünüzde gerekirse toprağı biraz kazaran o filizleri ağaç dibine veya köke bağlı olduğu yerden kesin.

İklim olarak, yaz mevsimi çok sık yağmurlu geçen yerlere pek uygun değildir. Kış soğukları -12C ile -23C dereceler arası soğuk olabilen yerlerde ise küçük çalı formundan öteye gitmez ama yine de çiçeklenir. Oya ağacı için İstanbul’un iklim şartları idealdir. Sadece yerine göre külleme hastalığı riski ve yaprak bitlenmesi riski güçlüdür.

Uzun süre çiçekli kalmasını sağlamak

Çiçeklenme zamanı oya ağacının nasıl bir kış geçirdiğine ve nasıl bir budama yapıldığına göre değişiyor. Yaz boyu gelişmiş, hızını almış ve çiçeklenmiş bir oya ağacı eğer rahat bir kış geçirirse ve budanmazsa yaz geldiğinde önceki yıla göre daha erkenden çiçek açar. Hızını alamamış veya ciddi bir budama görmüş ya da kışın ince dalları donup kurumuş olan oya ağaçlarının çiçeklenmesi yaz sonunu hatta sonbahar başını bulabilir.

Oya ağacına devamlı çiçek açan küçük bir süs ağacı formu vermek için gereken şartlar ve yapılması gerekenler: Bu ancak kışın İstanbul’dan daha fazla soğuk olmayan yerlerde mümkündür. Öncelikle kışın don olaylarına fazla maruz kalmaması (tepe ince dallarının sağlıklı kalabilmesi) ve ilkbaharda erkenden ve hızlı gelişim göstermesi gerekir. Bunlardan dolayı güney cephede olması lazım. Önceki yıldan kalma tepe ince dallarını fazla eksiltmemelisiniz. Böylece haziranda erkenden çiçek açmaya başlayabilir. Çiçekleri biten dalları hemen kesmelisiniz. Oya ağacı bu tip yaz budamalarında çabucak yeni dallar geliştirir ve o dallar iki ay içinde çiçeklenir. Özellikle yaz budamaları işin esas püf noktasıdır. Bütün bunlara dikkat eder ve aşağıdaki bakım bilgilerine göre de gerekenleri yaparsanız sonbahar serinlerine kadar sürekli çiçek açacaktır.

Çiçeklenmiş bir oya ağacı

Dikkat: Parklarda  gördüklerimizden farklı, daha kısa boyda tutmalısınız (en fazla 2m) ve ana dalları birbirlerinden uzak yönlendirmiş olmalısınız ki her şeyiyle kontrol altında tutabilesiniz (yaz budamalarının kolaylığı ve gereken ilaçlamaların etkili olabilmesi için). Yukarıdaki resim bu konuda fikir verebilir.

İdeal bakım tavsiyeleri

Uzun süre güneş alan veya en az 3 saat direkt güneş alan yerlere dikmelisiniz. İlkbahar aylarında gelişiminin gür ve hızlı olması için toprağının uzun süre susuz kalmaması gerekir. Bu dönemde ufak tefek şekillendirme budaması da yapılabilir. Bahçeye yeni dikmişseniz yaz boyunca toprak her adamakıllı kuruduğunda bolca su ile sulamalısınız. Sonraki yıllarda ise sulama şöyle yapılmalı: İlkbaharda yine aynen düzenli devam edin. Haziranın ortasından itibaren sulamayı bırakın. Yaz aylarında hiç yağmur yağmasa bile ve toprağı adamakıllı kurusa bile sulamayıp sadece ayda bir defa (veya 20 günde bir) oya ağacının köklerine, derinlere ulaşacağı miktarda bolca su ile sulayın.

Saksıda oya ağacı yetiştirmek

Mümkün olduğunca büyük saksıda yetiştirebilirsiniz. Toprak olarak şu şekilde karışım yapın: 4 ölçü doğal humuslu arazi toprağı + 2 ölçü dişli kum + 1 ölçü hazır poşet toprak + 3 ölçü solucan gübresi. Bu şekilde ilk yıl hariçten gübre istemez. İkinci yıl bir defa kış sonunda bir defa yaz başında toprak yüzeyini kabartıp iki parmak yüksekliğinde solucan gübresi yayın ve sulayın. Üçüncü yıl ya aynı şekilde gübreleyin ya da toprak değiştirin. Saksıda yetiştirilen oya ağaçlarının toprağı 3 veya 4 yılda bir kış sonunda değiştirilmelidir. Toprak değiştirirken köklerinin en dış katmanını budayın.

Oya ağacına budama kış sonunda yapılmalı. İstediğiniz gibi budayabilirsiniz. Çiçek açmasını engellemez. İlkbahar boyunca yeni gelişen dallarda azaltma ve şekillendirme budamaları yapılabilir.

Çoğaltılması

1) Olgun dal çeliği: Kasım ayın sonunda 20 cm’lik tam olgunlaşmış birkaç dalını suyu iyi süzdüren toprak doldurulmuş saksılara gömün. 3 – 4 cm kadarı toprağın dışında kalsın. Bölgenizde kışın ağır don olayları oluyorsa korunaklı bir yerde bulundurun. Yoksa açık havada kalması daha iyi. Filizlenmeye başladıklarında güneşli bir yere alın. Saksıdan çıkarıp esas yerlerine dikinceye kadar iyi sulayın.
2) Yarı olgunlaşmış genç dal çeliği: Oya ağacının gelişim döneminde her zaman yapılabilir. En iyi zaman mayıs sonu, haziran başıdır. Dalları suyu çok iyi süzdüren havadar bir toprağa dikin. Direkt güneşten koruyun. Sık sık üstülerine su püskürtün. En geç bir ay içinde köklenirler. Yeni yapraklar çıkarmaya başladıktan sonra yavaş yavaş güneşe alıştırın.
3) Havai daldırma ile de çoğaltılabilir.
4) Dipten çıkan sürgünler gerçi ilk görüldüklerinde yok edilmeleri gerekir. Ama birkaçını çoğaltmada kullanmak için bırakın büyüsünler. Sonbahar sonunda en diplerinden kesip alın ve uygun yerlere dikin. İlkbaharda güzelce gelişime devam ederler.
5) Tohumla çoğaltmada, tohumlar bahar başında son don olayından önce dikilmeli.
6) Fidan toplama: Oya ağacının solmuş çiçeklerini kesip atmayı herkes ihmal eder. Böylece tohum oluşur ve tohumlar çevreye dökülür. Sonraki yaz oya ağacının çevresinde birkaç küçük fidan oluşmuş olduğunu görürsünüz. Bunları söküp alabilirsiniz.


'Oya ağacı, Lagerstroemia indica' hakkında sorular, açıklamalar

  1. Sema Ercan dedi ki:

    Sitenizi zevkle takip ediyorum; oya ağacını arıyor idim bu akşam görünce mutlu oldum. Teşekkürler. Benim oya ağacım dikeli iki sene oldu. Bu sene vaktinden önce yaprakları kurudu. Sanırım küllenme dediğimiz olay). Fazlaca çiçek de açmadı. Sanırım yeri iyi değil. Yerini değiştirmek istiyorum. Ne zaman değiştirmek gerek? Ne yapmam gerekiyor?
    ***
    Yer değiştirmenin çözüm olacağından eminseniz değiştirin. Bence kış sonunda dallarını seyrekleştirecek şekilde budama yapın.

  2. Sema E. -İstanbul dedi ki:

    Geçen sene oya ağacımda (sanırım küllenme demiştim) sorun olmuştu. Bugün gördüğümde baktım filizlenmeye başlamış çok sevindim.

  3. Murat Uysal dedi ki:

    Oya ağacını yapraklarının yapış yapış olması ve küçük uçan sineklerden nasıl koruyabiliriz? bu hastalık olduğu zaman çiçek açtıramıyoruz. külleme ve böcek ilacı da kullanıyoruz ama faydasını göremiyorum. ne yapmam lazım? rutubetli ve nemli bir bölgede, istanbulda..
    ***
    Kuvvetli güneş alan, kuvvetli esinti / rüzgar alan yerleri sever. Kuytu yerlerde hastalıklanması normaldir. İstanbulda Taksim meydanında, Sultanahmet meydanında gayet sağlıklı yetişiyorlar. İlaçlama mutlaka işe yarar ama ya yanlış ilaç kullanıyorsunuz ya da ilaçlamaları gerektiği gibi yapmıyorsunuz.

  4. Çiğdem Y. -İstanbul dedi ki:

    Sitenizi bahçemdeki oya ağacının küllenme sorunu için çare ararken buldum. Yazılarınızı okudum. Bahçe katı bir dairede oturuyorum. Yani bahçemin etrafında duvar var. Oya çiçeğini geçen sene yaz sonu bahçemin en az güneş alan yerine dikmiştim. Oturduğum yer itibarıyla rüzgarımız her şartta oluyor. Ancak anladığım kadarıyla güneşten en çok faydalanabileceği yere dikmeliydim ağacı. Kış sonunu mu beklemeliyim yerini değiştirmek için?
    ***
    İstanbulda sonbahar sonuna doğru daha uygun bir zamandır.

  5. Nurcan K. -İstanbul dedi ki:

    Terasımda saksı içinde yetiştirdiğim oya ağacı iki yıldır küfleniyor. Güneş doğduktan batana kadar vuruyor. Bunun önüne geçemedim. Herhangi bir ilacı var mı ya da evde kendim nasıl önleyebilirim?
    ***
    Topas 100 ec adlı ilacı tam olarak işe yarar. Ayrıca akşamları sulamayın. Gece çevrenin ıslaklığı külleme hastalığının daha fazla yayılmasını sağlar.

  6. Sebahat K. -Bursa dedi ki:

    Bahçeme oya ağacı diktim. İlk yıl çiçek açtı. İki yıldır çiçek açmıyor. Yanlış mı budadım acaba?
    ***
    Yetişkin bir oya ağacını kökünden bile kesseniz yaz ortasına kadar iyice dallanıp budaklanır ve çiçek açar. Sizinki muhtemelen çok genç bir fidandır. kökleri iyice güçlendikten sonra ne kadar budarsanız budayın her yaz mutlaka çiçek açar.

  7. Mustafa T. -Isparta dedi ki:

    Isparta’da yetişir mi?
    ***
    Evet Ispartada da yetişir sorun yok.

  8. Sami D. -Aydın dedi ki:

    Merhaba, oya ağacı konusunda vermiş olduğunuz bilgiler için teşekkür ederiz. Bahçemizde 10 yaşlarında bir oya ağacı var. Fakat hiç gelişme göstermedi. Ne çiçeklendi ne de büyüdü. Geçenlerde sayenizde oya ağacının gölge sevmediğini okuyunca yerini değiştirdik. Güneş alan esintili bir yere taşıdık. Küllenme hastalığı da vardı. Fakat 3 gün oldu ağaçta solma başladı. Yer degistirdiğimiz için bol su veriyoruz. Acaba zamanlama hatası mi yaptık? Nasıl kurtarabiliriz?
    ***
    Evet kökleri zamansız rahatsız etmişsiniz. Sonbaharda kasım veya aralık ayında yerini değiştirmeniz gerekirdi. Şimdi nasıl kurtulur bilmiyorum. Eğer şimdi kökler yeniden hayata dönerse 3-4 haftaya kadar yeni filizler vermeye başlar.

  9. Elfiye M. -Kırklareli dedi ki:

    Biz oya ağacının alttan gelen sürgünlerini sürekli kesiyorduk ama bu yıl biraz daha yayılsın diye kesmedik. Çalı formu hoşumuza gidiyor. Kesmesek olur mu acaba? Bir de şimdiye kadar hiç budamadık. Ekeli sanırım 5 yıl oldu. Toprak çok taşlık olduğu için fazla gelişmediğini düşünüyorduk ama budamadığımız için mi gelişmedi acaba? Bu konularda fikir verirseniz sevinirim.
    ***
    Her yıl kökler daha da güçlenir ve budamadan sonraki gelişim daha fazla güçlü ve hızlı olur. Bu hız ve güç her yıl artar. Size tavsiyem oya ağacınızı öünümüzdeki kış sonunda dipten tümünü kesin. İlkbaharda çıkan filizlerden en güçlü olanını bırakın diğerlerini yok edin. O tek sürgün gayet güçlü olarak dallanıp budaklanarak temmuza kadar çalı formuna gelir ve sonra tomurcuklanıp çiçek açar. Ayrıca ilkbaharda yağış var diye susuz bırakmayın. Zira dikkat etmişimdir yağmurlar saatlerce güçlü olarak yağmazsa sadece toprak yüzeyi ıslanıyor köklere su ulaşmıyor. Bu yüzden, ilkbahar aylarında sulamaya önem vermezseniz çelimsiz kalır. Susuzluğa dayanıklı bitkiler sadece susuzluğa dayanıklıdır. Ama gelişimlerinin sağlıklı ve gür olabilmesi için suya ihtiyaçları var.

  10. Ayşen C. -İstanbul dedi ki:

    Biz vakfımıza 2m.lik oya ağaçlarından nisan ayında diktik. Tutmuş gözüküyordu. Yapraklandı fakat geçen ay kurudu. Budama yapsak tekrar yeşillenir mi? Yoksa bir daha iflah olmaz mı?
    ***
    Kökler ölmüşse budama yapmak hayata döndürmez. Eğer kökler gayet sağlıklı olarak hayatta iseler budasanız da budamasanız da tekrar filizlenir. Yeni dikilen fidanlar ilk yıl susuz bırakılmamalı.

  11. Berna, İzmir dedi ki:

    Oya ağacım (fidanım desem pek cılız) iki yıldır bahçede dikili. Bu yaz güzel çiçeklendi ama tüm yaprak uçları karardı ve kurudu. Diğer kısımları yeşil. Bol rüzgar ve güneş alıyor. Bu hastalık mıdır yoksa ben sulamayı atlayıp yaprakları kuruttum mu uçlardan?
    ***
    Mutlaka bitlenmiştir. Bitlerin yapraklara verdiği hasarları mantar hastalıkları takip eder. Oya ağacınız tarifinize göre bunlara maruz kalmış.

  12. Orçun, Denizli dedi ki:

    Sizce oya ağacında baharda yeni çıkan sürgünlere uç budaması yapsak daha fazla dallanmasını sağlar mı? Yoksa ağaca zararlı olabilir mı?
    ***
    Bence, en güçlü uzayanlara bir defa yapılsa zararı olmaz ama hiç gerekli görmüyorum. Çünkü zaten kendiliğinden dallanıp budaklanarak gelişir.


Sorunuzu / Yorumunuzu Aşağıya Yazabilirsiniz.
Lütfen yazı dili kurallarına saygılı olalım.


(Yazamıyorsanız Mozilladan deği Google Chrome ile giriş yapın.)