Saksıda, toprakta küf nasıl önlenir?

Saksılarda toprakta küf ışık yetersizliği ve hava akımlarının azlığı yüzünden olur. Esas sebep ise toprağın içinde çürümesi ve ayrışması tamamlanmamış organik maddelerin varlığıdır.

Toprakta küf oluşmasında rol oynayan şartlar

Aynı toprak kullanılmış saksıda bahçe-balkon ortamında küf olmadığı halde ev ortamında olur. Dış ortamda küflenme olmamasının sebebi hem sürekli hava akımlarıdır hem güneş ya da güçlü gün ışığıdır. Böylece, dışarıda duran çiçeğinizin toprağında rüzgarsız, esintisiz gecelerde küf oluşmaya başlasa bile gündüzleyin gelişimleri tamamıyla biter ve yok olurlar. Sonraki gece aynı hava şartı devam ederse tekrar oluşmaya başlarlar. Gündüz yine yok olurlar. Böylesi bir gidişatın herhangi bir zararı yok.

Aslında küf mantar türlerindendir ve çeşitleri çoktur. Bazıları esintilerden ve hatta güçlü ışıktan hiç etkilenmez. Bu tür küflenme veya mantar tabakası oluşumu bahçelerde bile oluyor. Çok şidddetli güneş almayan ve kupkuru kalmayan topraklarda bazen beyaz kireç gibi görürüz.

Küflere uygun zemin nedir?

Küfün (ve dolayısıyla mantarların) oluşmasındaki esas etken topraktaki çürümesi ve ayrışması bitmemiş organik maddelerdir. Yani, ister taze gübre olsun ister herhangi bir taze organik madde, toprakta önce çürür. Çürümede en çok bakteriler rol oynar. Çürüme aşamasından sonra mantarlar (ve küfler) en sevdiği ortamı bulmuş olurlar. Hava ve nem şartları uygun ise hızla çoğalırlar. Küflerle mantarlar çürük organik maddeleri ayrıştırır. Ve böylece hem çürümesi hem ayrışması tamamlanmış organik maddelerde artık küf gelişimi olmaz. Bu maddeler toprağa karışınca bitkilerin en iyi şekilde faydalanacakları gübre vazifesi görürler.

Saksıdaki küfün zararı nedir?

Çokluğuna, yoğunluğuna göre saksılarımızdaki toprakta küf sadece saksıdaki çiçeklere değil ev halkına da zarar verir. Bu zararlar bitkilerde ölümlere, insanlarda alerjik rahatsızlıklara neden olurlar.

Bitkilere zararı

Saksının üst yüzeyini kesif bir tabaka gibi kaplamış, toprağın bir iki santim altını da etki altına almış olan küf tabakası toprağın oksijen almasını önler. Ayrıca hem kendi ürettiği hem toprak içindeki çeşitli mikroorganizmaların ürettiği karbondioksit toprağı tamamen oksijensiz bırakır. Böylece oksijensiz ortam bakterileri hızla çoğalırlar. Bu tip bakteriler kökleri çürütücü etki yapar ve saksıdaki bitki ölür.

Bazen bitkilerin yapraklarına ve dallarına sirayet ederler. Bu tip hastalıklara sebep olan küf veya hastalık mantarları önce saksıda toprak yüzeyinde olan kuru yaprak, kuru çiçek vesaire organik maddelerde hayat bulur. Ne kadar güçlü gelişirlerse o kadar çok spor (tohum işlevi gören toz) yayarlar. Bitkilerin özellikle dallarında en dış tabakasında kuruması gereken selülozik madde üzerinde sporlar hayat bulur. Sonra hastalık git gide ilerler. Yapraklarda da aktif olmaları ise bitki bitlerinin tahribatları sonucu sızan öz suyun önce bakterileşmesi sayesinde, ya da yapraklar üzerinde biriken tozlar sayesinde olur. Yapraklardan çıkan nem tozları nemlileştirir ve tozların niteliğine göre bakterileşme başlar. Sürekli üreyip ölen bakterilerden oluşan ve gözümüzle pek fark edemeyeceğimiz tabakada küf-mantar hastalıkları başlar. Dolayısıyla bitkilerin yapraklarını her zaman temiz tutmak, bitki bitlerine karşı her zaman dikkatli olmak ve saksıda toprak yüzeyinde hiçbir kuru yaprak vb şeyler bırakmamak iyi olur.

Kökler arasında hava boşlukları sağlayan büyük gözenekli toprak gerektiren orkide gibi bitkiler ışıksız, serin ve havasız yerlerde tutuyorsanız köklerin barındığı içerikteki maddelerde küf tabakaları birikerek köklerin tamamen havasız kalmasına sebep olur. Bu da kökleri çürütür ve yeni çürüntüler küflere yeni gıda olur. Onun için, orkidelere hem esintili hem çok aydınlık ortam ve ışığı tam geçiren tam şeffaf saksılar gerekir.

İnsanlara zararı

Küflerin yaydığı spor adlı üreme tozları eğer çok fazla ise bazı hassas bünyeli insanlarda çeşitli alerjilere sebep olurlar. Akciğerlerde, gözlerde ve ciltte alerji sorunu baş gösterir. Bazen sadece kaşınma, gözlerde sulanma, bazen küçük yaralar gibi. Akciğerlerle ilgisi ise daha çok astım benzeri problemler şeklindedir. Veya burundan başlayan solunum yollarındaki alerjik reaksiyonlar hapşırma, öksürme, burun akıntısı  gibi şekillerde olabilir. Küflerin yaydığı sporlar solunum yollarında ve akciğerlerde çok ciddi alerjilere bile sebep olurlar. Yaşadığınız, geceleri uyuduğunuz yerlerde küflü veya küflenmeye elverişli hiçbir şey bulundurmayın.

Önlemler

1- Bitkilerinize hayvan gübresi veya bitkisel çürüntü gübresi vermek istiyorsanız bunların “yanmış gübre” olduklarından emin olun. Emin değilseniz hiç vermeyin. Zaten küf yapma riski bir yana, bu maddeler hem kökleri zehirleyip yakar hem toprağın kimyasal dengesini bozar.

2- Salon, ofis vb iç mekanlarda yetiştirdiğiniz çiçeklerinizin dibine meyve suyu, bira, çay-kahve posası, meyve kabukları, şeker, süt, tütün vesaire hiçbir şey dökmeyin ve toprağa karıştırmayın.

3- Toprak değiştireceğiniz zaman güvenilir marka torf topraklardan alıp kullanın. Gerçi güvenilir marka bile olsa her zaman aynı çıkmaz. En iyisi markasını dikkate almayıp bu çeşit toprakları daima hava alacakları ve kupkuru kalmayacakları şekilde ara sıra sulayarak ve alt üst ederek 2 ay dinlendirip kullanın. Böylece içerisinde çürümesi – ayrışması tamamlanmamış organik maddeler kalmaz.

4- Evinizde çok fazla saksı bitki bulunduruyorsanız saksıları sert plastik veya dışı porselen gibi sırlı seramik saksı olmalı. Eski tip toprak saksılar dış yüzeylerinde önce yosunlaşma ve algleşme yapar. Bunlar öldükçe mantarlar ve küfler peyda olur. Yani eski tip toprak saksılar bitkiler için en iyisi oldukları halde iç mekanlarda (eğer sayıları çok ise) insan sağlığı için risklidir.

5- Çok aydınlık, biraz da direkt güneş ve çok havadar (esintili) ortam kesin çözümdür. Çok daha kesin ve en sağlıklı çözüm, ya güneş ile ya da özel lambalar ile ortama “ultraviyole ışınlar” sağlamaktır. Zaten küfe sıra gelene kadar nice nice zararlı mikroorganizmalar vardır. Onların dostu loş ve havasız ortamdır. Kaldı ki her küfü görmemiz mümkün değil. Bazı marketlerde kasap reyonlarında soluk mavi ışık veren flüoresan lamba bir köşede durur. Bu lamba ültraviyole ışığı lambasıdır. Bundan amaç ortamda hayat bulacak birçok zararlı mikroorganizmaların faaliyetini önlemektir. İlaçlamayı tavsiye edenler olsa da buna hiç gerek yok. Kuvvetli ışıkta ve havadar yerde küf oluşmaz. En iyi çözüm şartları uygun hale getirmektir. İlaçlasanız bile havada küf yapacak mantar sporları daima vardır. Hiçbir yerden eksik olmazlar. İlaçlamak boşa masraf.

Küfler bir bakıma ortamın sağlıksızlığının habercisidir

Evet, çiçeklerinizin dibinde toprakta küf olup durması size şunu anlatır: “Burası bitkilerin sağlıklı gelişmesine yetecek kadar hava akımlarına ve güçlü ışığa sahip değil.” O zaman evinizde çiçek yetiştirmek için evinizin en havadar ve en güçlü ışıklı yerini seçmek zorundasınız. Böyle bir yer mümkün değilse eviniz çiçek yetiştirmeye uygun değildir. Bitkinin köklerinin saldığı enzimler, toprakta devamlı çoğalıp ölen bakteriler, her şey elverişsiz ortamda küflere yol açacaktır. Bu durumda küflerden daha çok ortamın elverişsizliği bitkilere zarar verir.

Beyaz pamuk gibi veya gri tüycükler gibi küf oluşumları ışığın ve esintinin çok yetersiz olduğununa delildir. Sarı noktalar halindeki küfler ışığın ve hava akımının biraz yeterli olduğunu gösterir.

Yazar: Erdal Yüksel

Kategori: Parazitler-Hastalıklar

Etiketler:

'Saksıda, toprakta küf nasıl önlenir?' hakkında sorular, açıklamalar

  1. Betül, İstanbul dedi ki:

    Topraktan gelen dal küflenmiş. Daha önceden yaprakları dökülmüş ve yeşil dalları kahverengi gri renge dönmüştü. Çiçeğimi düzeltebilir miyim bu durumda?
    ***
    Anlattığınıza göre çoktan ölmüş gitmiş bile. Artık yapılabilecek bir şey yok.

  2. Betül, İstanbul dedi ki:

    Peki bu durumda tomurcuktaki kırmızılık neden hala orda duruyor anlam veremedim. Sizin fikriniz ne bu konuda?
    ***
    Tarifiniz özellikle de ana gövdede küflenmişlik köklerden başlayan çürümenin yukarı doğru ilerlemiş olduğunu gösteriyor. Çürüme aşağıdan yukarıya, en uç dallara ilerlerken en son olarak en uç dallar kurumuş ölmüş olsalar da biraz canlı gibi görünebilirler. Eğer bu kadar geç kalmasaydınız çürüme-ölme henüz aşağıda iken üstteki en sağlıklı en yeşil dalları kesip alarak köklendirebilirdiniz.

  3. Ömer, Şanlıurfa dedi ki:

    Saksıda toprağın yüzeyinde yeşil (ben yosun veya alg olabileceğinden şüphe ediyorum) kısımlar mevcut. Bunun bitkiye zararı olur mu? Saksılar güneş alan bir yerde. Bunun oluşmaması için ne yapmalıyım?
    ***
    Anladığım kadarıyla toprak yüzeyi kaymak gibi veya kabuk bağlar gibi bir hale geliyor. Bu özellikteki topraklar küflenmelerden daha zararlı olabilir. Saksıdaki toprağın en üst 3cm derinlikte kısmını hem çay posası hem dere kumu ile karıştırın. Böylece sorun kalmaz.

  4. Beril dedi ki:

    Bitkilere koymak için kurutmaya çalıştığım çay posası ve muz kabukları küflendi. Bitkilere zarar verir mi?
    ***
    Çok yanlış usulde yapıyorsunuz. Hem işe yaramayacak hem zarar verecek. Yapmaya çalıştığınız şey hakkında sayfa var. Okuyun:
    Ev yapımı bitki besini

  5. Fazıl dedi ki:

    Eski bir saksı toprağına marketten aldığım bitki torfu toprağı karıştırdım. Zaten toprağın üstünde beyaz lekeler vardı. Torfu karıştırdıktan sonra turuncu renkte kısımlar oluşmaya başladı. Ne yapmalıyım? Sağlığa zararlı mıdır çünkü uyuduğum odada duruyor bu bitkiler. Sarmaşık bitkisi odayı kapladı eğer zararlıysa sökeyim. Zaten suladığım zaman pis bir koku çıkıyor saksılardan.
    ***
    İç mekanlarda sadece torf toprak kullanılmalıdır. Bunu diğer topraklarla ve doğal gübrelerle karıştırmak iç mekanlarda yanlıştır. Sadece bu hatadan vazgeçin. Başka yönden sorun olmaz.

  6. Pınar, İstanbul dedi ki:

    Merhaba bitkilerim kapalı geniş bir cam balkonda ama çok ışık alamıyor. Hava koşulları nedeniyle bu sıralar çok da havalandıramadım. Bitkilerin toprağında pamuksu küfler oluşmaya başladı. Toprakları da kurumuyor. Balkonu havalandırmak dışında yapabileceğim bir çözüm olur mu? İlaç, toprak değişimi vs.
    ***
    Sadece bol bol hava almamalarını sağlayın. İstanbul gibi bir yerde cam balkon pencerelerini niçin sıkı sıkı kapalı tutarsınız? Çok şiddetli yağış, şiddetli fırtına ve sıfırın altında dondurucu soğuk olmadıkça bırakın penceresi açık kalsın. Ayrıca kış boyunca toprakları adam akıllı kurusa bile kurumanın üzerinden 15 gün geçmedikçe sakın sulamayın.

  7. Tülin, Kütahya dedi ki:

    Saksı toprağımın küflenmemesi için üzerine biraz karbon döksem olur mu?
    ***
    Esas mesele niçin küflendiğidir. Yanlış toprak küflenme yapar. Bitkilere pek uygun olmadığı anlamına gelir. Yanlış ortam (güneşsiz, ışıksız ve havasız yerler) yanlış toprağı daha fazla küflendirir. Öyle ortamlarda zaten bitkiler sağlıklı kalamaz. Bütün bunlara göre hareket etmelisiniz. Küfleri durdurmanızın bitki sağlığı açısından tek başına hiçbir anlamı yok.

  8. Hilal, İstanbul dedi ki:

    … fakat toprağının üst kısmında beyaz küfler oluştu. Bitki normal plastik saksı içinde. O haliyle dekoratif hasır sepet içerisinde tutuyorum. Küflenmenin bununla alakası var mıdır bilmiyorum ama çok büyük bir saksıda. Toprağı değiştirmeden nasıl iyileşmesini sağlayacağım?
    ***
    Beyaz küf size önemli bir hatanızı anlatıyor: Bitkiyi bulundurduğunuz yer bitkiler için son derece elverişsiz. Hemen yerini değiştirmelisiniz. Hem çok havadar hem de çok güçlü ışıklı bir pencere kenarı iyi olur. Ayrıca toprak kupkuru olmadan sulamayın. En azından hazirana kadar böyle devam edin.

  9. Umay, İzmir dedi ki:

    … … Bu sabah baktığımda toprağında küfler oluşmuştu. Fazla sulamadan olabilir mi?
    ***
    Gereksiz yere sulamalar küflerden çok daha fazla zarar verir. Küfün niçin oluştuğu zaten bu sayfanın konusu. Lütfen okuyun.

  10. Aslı, Ankara dedi ki:

    Çiçeğin toprağında sarı beyaz küfler var. Nedeni ne olabilir? Toprak koku yapar mı?
    ***
    Evet saksı toprakları bazen ağır bir rutubet kokusu yayabiliyor. Bitkiler için zararı yok. Küflenmelere gelince: Beyaz ve gri küfler bitkiyi bulundurduğunuz yerin hem havasız hem ışıksız olduğunu gösterir. Yani öyle yerlerde bitkiler gelişemez. Tam pencere kenarında tutmalısınız. Güçlü ışık, bir parça güneş ve hava akımları bitkilerin ihtiyacı olduğu gibi küf oluşumunu da engeller. Ayrıca toprak kupkuru olmadıkça sulamayın.

  11. Esra, İstanbul dedi ki:

    merhaba tam 11 gün önce 2 adet iç mekan bitkisinin saksısını ve toprağını büyük bir yapı markette satılan 2 adet büyük beyaz plastik saksı ile ve yine aynı yapı marketten aldığımız büyük torbalar içerisindeki nemli koyu kahverengi kokusuz içerisinde diken dahi olan toprakla değiştirdik. Bitkiler ofis ortamında yeterli ışık ve hava alan bir odadalar. Değişimden sonra ilk defa dün sulama yaptık. Bugün ofise gittiğimde odada bir rutubet kokusu vardı. Saksısı artık kendisine küçük gelmiş olmasına rağmen düzenli sulamayla çok güzel bir gelişim sağlayan ve filizleri artıp miktarca da çoğalan bu bitkimizin hemen rutubet kokmasından endişe ediyorum. Daha önceki saksıda ağaç kabukları vardı. Yapı marketteki toprak çok nemli. Sulamayı ertelemeli miyiz birkaç hafta acaba?
    ***
    Rutubet kokusu olması hiç önemli değil. Bazen benim birkaç yıllık değiştirilmemiş saksılardaki topraklarda bile oluşabiliyor. Yenilerde, eskilerde bir olur bir kaybolur. Geçenlerde sürekli bahçede duran bir saksıdan bile aynı kokuyu aldım. Hiçbir zararı yok. Ama gereksiz yere sulamalar yanlış. Hele bahsettiğiniz gibi sukulent yapılı bitkileri (yuka dahil) toprak adam akıllı kurumadan sulamak feci hata. Bir de yanlış ve öldürücü sulama usulü var. Bakın: Yaygın ve öldürücü sulama hatası
    Ayrıca ofislerdeki bitkileri hafta sonları veya tatil günleri öncesinde son gün sulamayın. Bırakın susuz kalsınlar. Oda kapalı, kilitli iken ıslak toprak zarar verir. İş günlerinde ise sabah sulayın. Kapıyı kapatıp giderken sulamayın.
    Sorularınız herhangi bir bitki türü ile ilgili olursa lütfen kendi sayfasına yazınız.

  12. Erkan, İzmir dedi ki:

    5 litrelik plastik su şişesine. Yeşillenme, yosunlaşma oldu. Güneş gören ve havadar bir yerde. Yosunlaşma zararlı mıdır? Nasıl önleyebiliriz? Kısa ve net bir şey derseniz memnun olurum.
    ***
    Pet şişeden saksı olmaz.

  13. Taşkın, Antalya dedi ki:

    Benim de sorunum beyaz küf. Bitkilerim cam balkonda duruyor. Sürekli havalandırıyorum fakat gün ortasında perdeleri çekmem gerekiyor. Çünkü Antalya güneşi yaprakları yakıyor. Bununla nasıl başa çıkabilirim?
    ***
    Küf olduğundan emin misiniz? Yakından bakınca son derece incecik tüy gibi uzantılar yükseliyorsa küftür. Değilse mantar oluşumlarıdır. Benim bahçemde de zaman zaman oluyor. Daha sonra şapkalı mantarlar peyda oluyor. Gördükçe alıp atarsınız. Ama eğer küf ise cam balkonunuz günün çoğu vaktinde bitkilere hiç elverişli olmayacak şekilde karanlık ve hastalık yapacak derecede aşırı yüksek nemli ve ayrıca yine günün çoğu zamanında tamamıyla esintisiz kalıyor demektir. Perde yerine güneş filtreleyici sera tülü kullanmalısınız. Sürekli havalandırmak yerine pencereleri kesintisiz sürekli açık bırakmanız lazım. Bunları yaparsanız küflenme olmaz.

  14. Erdi, Ankara dedi ki:

    Cam balkonda bakıyorum. Güneş alıyor. Toprakta önceden küf yoktu sonradan çıkmaya başladı. Ben gündüz cam kapatıyorum. Akşam havalandırma yapıyorum. Acaba hata mı ediyorum camları açmam gerekir mi?
    ***
    Küf ışık ve hava akımları yetersizliğinden dolayı olur. Bu durumda her ikisi de yetersiz demektir.

  15. Deniz, İstanbul dedi ki:

    Toprağın üstünde kızıl kahve ve beyaz renkte oluşumlar var. Evde olmadığım uzun bir aralık oldu. 10-15 günde bir sulamaya gelen biri oldu ama sanırım havasız kaldılar. Bundan kaynaklanmış olabilir mi? Şu an hava alan güneşli bir yerde tutuyorum. Ek bir şey yapmama gerek var mı?
    ***
    Bunlar hiç önemli değil. Problem sayılmaz. Toprakta kuruma olduğu zaman bir çubuk ile toprağı 3-4cm derinliğe kadar eşeleyip sonra sulayın.

  16. Nehir, İstanbul dedi ki:

    2 hafta sonunda yaprakta solma ve toprakta küf oluştu. Küf için bu durumda ne yapmalıyım? Bitkiyi açık balkona mı koymam gerekir?
    ***
    Toprağın küflenmiş olması o toprağın o hassas bitkiye hiç uygun olmadığını gösterir. Yani bitkiniz ölüyor ve bu gidişle kısa sürede ölüp gidecek. Kendi sayfasını okuyun ve yine sorunuz olursa yine kendi sayfasına yazın: Selaginella, süs yosunu


Sorunuzu / Yorumunuzu Aşağıya Yazabilirsiniz.

Lütfen sorunuzu konu ile ilgili sayfaya yazmaya gayret edin.

Sorunuzu/Yorumunuzu yazın:

Sorunuz cevabımla birlikte 1 veya birkaç saat içinde burada görünür olacaktır. Lütfen ara sıra kontrol edin.