Yaprak güzeli

Birçok çeşitleri olan yaprak güzeli (kolyoz çiçeği) Lamiaceae (Ballıbabagiller) familyasının Plectranthus scutellarioides türüdür. Ana vatanı güneydoğu Asya’da Malezya ve civarıdır. Yapraklarının göz alıcı renkliliğinden dolayı bütün dünyada sevilen bir süs bitkisi olmuştur. İngilizcede yaygın adı : Coelus (veya bazen Coleus blumei).

Özellikleri

Yaprak güzeli çok yıllık olmasına rağmen soğuk havaya hiç dayanamadığı ve tohumdan çok kolaylıkla yetiştiği için mevsimlik bitki muamelesi görür. Tohumları çabuk çimlenip hızlı büyür. Kışın koruma zahmetlerine gerek kalmıyor. Yaprak güzeli bulunduğu evin şartları uygunsa kışın hiçbir zarar görmez ve birkaç yıl yaşar.

Plectranthus scutellarioides türünden pekçok hibrit ve kültivar geliştirerek görünüşleri birbirlerinden oldukça farklı 1000’den fazla yaprak güzeli çeşitleri türetmişler. Hep yaprak renkleriyle hem de yaprak şekilleriyle birbirlerinden farklı pekçok çeşitleri vardır.

Plectranthus scutellarioides

Boyu ortalama 40cm olup sevdiği şartlarda ama az güneşte 1m kadar uzar. İri yapılı olması çeşidine, kültivarına göre değişir. Dallanıp budaklanarak büyümesi enine ve boyuna hemen hemen eşit uzunluklarda olur. Toprağının özelliğine göre ve ortam şartlarına göre iri yapraklı olması gereken yaprak güzeli çeşitleri genelde küçük yapraklı kalır.

Sıcaklık isteği: +1C dereceden daha fazla soğukta tamamıyla ölür. Bazı yaprak güzeli (kolyoz) çeşitleri 10C derece altı soğuklara bile dayanmaz. Bulunduğu yerde ısı 12C derece altına düşmemeli. Daha serin olursa, serin saatlerin uzunluğuna göre bozulmalar baş gösterir. Aşırı sıcak memleketlere (havası biraz olsun nemli olmak şartıyla) uygundur. Fakat gece ısısı 23C derecenin üstlerinde kaldığı dönemde gelişimi fazlaca yavaşlar. Yani hafif serin geceler gelişimini hızlandırır.

Kullanım: Parklarda, bahçelerde mevsimlik süslemelerde yaygın kullanımı olan bir peyzaj bitkisidir. Salonlarda ve balkonlarda saksılarda sorunsuz yetişir. Evlere uyumludur. Kışın hiç soğuk olmayan evlerde ve ofislerde uzun süreli güneş alan pencere önünde kışın da yapraklarının güzelliği aynen devam eder.

Yaprak güzeli yetiştirilmesi, bakımı

Bahçelere dikecekseniz aralarında 30-40cm mesafe olmalı. Saksıda ise tek saksıya tek fide. Saksı büyüklüğü pek önemli değil. Ama büyük saksılarda birkaç fide bir arada, hatta faklı mevsimlik türlerle bir arada yetişir.

Işık ihtiyacı: Yaprak güzeli tam gün güneşe adapte olsa da en iyi, en güzel gelişimi yarı gölge yarı güneşli yerlerde mümkündür. Evlerde yaz boyunca güneşi pencere tülü ardından filtrelenmiş olarak almalı. Güneşin şiddetine göre yaprak güzelinin renkleri değişir. Tam gölgede fazla yeşil kalır ve sağlığı da bozulur. U

zun süreli direkt güneşte ise yapraklarda tek ton hakim olup göz alıcı farklı renkler eksik kalır.

Toprak seçmez. Yaprak güzelinin en coşkulu geliştiği toprak humuslu doğal topraktır. Ancak bu toprakta yapraklar mükemmel irilikte ve gösterişlilikte olur. Bunda gübre veya bitki besini istemez. Torf topraklarda ise mayıs ortası – eylül sonu arasında 20 günde bir genel amaçlı bitki besini vermelisiniz.

Sulama açısından yaprak güzeli kolyoz çiçeğinin hassaslığı yok. Sadece havasız odalarda toprak ıslak olduğu halde sularsanız kökleri çürür.

Çiçek açmamasını sağlayın. Çiçek tomurcukları belirdiği anda derhal yok etmelisiniz. Yoksa cılız kalır ve bütün amacı çiçek açıp tohum vermek olur. Sonra da ölür. Tohum ihtiyacınız için tepe değil yan dallardan sadece birisinin çiçek açmasına izin verin.

Yaprak güzeli çeşitlerinden biri

Suda da yetişebilir: Yaprak güzeli şans bambusu gibi suda da yaşar ve gelişim gösterir. Köksüz dalları kullanabilirsiniz. Suda hızla kök salar. Aşırı fazlalıkta kök olursa ara sıra kökleri azaltın. Su saf su, yağmur suyu filan olmamalı. Yoksa beslenemez ve çürür gider. En iyisi dinlenmiş musluk suyudur. Suyu fazla kireçli olan yerlerde su kireçten başka birçok elementler ve mineraller içerir. Yaprak güzelini beslemeye yeterlidir. Diğer durumlarda her üç su değiştirmede bir, suyuna birkaç damla genel amaçlı bitki besini damlatmalısınız. Suyu her 6 günde bir mutlaka değiştirin.

Yaprak güzeli çoğaltılması

Çeliklemeyle: Yerinin ısı ve ışık şartları uygunsa yılın her zamanında yaprak güzelinin herhangi bir dalını kesip direkt toprağa dikin. Birkaç günde toprağa kök salacaktır. Hiçbir özel işlem yapmaya gerek yok. Sadece dalı dikin ve sulayın. İlk bir hafta direkt güneş almamalı. İsterseniz önce suda köklendirebilirsiniz ama hiç gerek yok.

Tohumdan yaprak güzeli yetiştirmek: Hava sıcaklığı 18 – 24C dereceler aralığında olmalı. Daha serin ortamlarda tohumlar çimlenemez. Tohumları önceden suladığınız toprağa serpip üstüne su fısfıslayın. Çimlenmeleri için ışık gerekiyor. Yani tohumları gömmemelisiniz. En geç 10 günde çimlenmiş olurlar. Fideler birkaç yapraklı olduklarında ayırmalısınız. Sıkışık bir arada gelişirlerse birbirlerinin gelişimlerine kötü etkileri olur.

Zararlıları

Yaprak güzelinin güzel yapraklarının düşmanı çoktur. Çeşitli yaprak bitleri, ama en çok unlu bitler. Ayrıca kelebek tırtılları da yapraklarını yemeyi çok severler.

Yazar: Erdal Yüksel

Kategori: Salon, iç mekan dekor

Etiketler: | | |

'Yaprak güzeli' hakkında sorular, açıklamalar

  1. Sema Arlı dedi ki:

    Merhaba yaprağı güzel bitkimin saksısı çok küçük geldiği için değiştirdim. Tüm yapraklar bayıldı. Birkaç alt canlı yaprağından yeni dikim yaptım ama ana bitkiye ne yapabilirim?
    ***
    Niçin saksısı küçük geliyor diye düşündüğünüzde gelip sormazsınız? İş işten geçtikten sonra sormanız neye yarar? Gitti güzelim çiçek. Kış ortasında saksı toprak değiştirmek yanlış. Kökler toprağın yakması etkisiyle çürümeye başlamış. Çürüme hızla ilerleyecek. Onun için şimdi acilen o zararlı topraktan söküp köklerini yıkayın. Çürük yerlerin tamamını kesin. Sonra zararsız toprak hazırlayana kadar suda bekletin. Şurayı da okuyun: Salon bitkilerine sağlıklı torf toprak hazırlamak

  2. Sema Arlı dedi ki:

    Hazır ve iyi bir torf toprak kullanmıştım. Dediğinizi yaptım ve topraktan çıkartıp geniş bir su dolu kaba aldım. Toprağa almak için ne kadar beklemem gerekir?
    ***
    Bir iki gün dursun yapraklar tamamıyla dirilsin. Acelesi yok. Yaprak güzeli sırf suda bile yetiştirilebilir. Siz o toprağı saksıda haliyle iki üç günde bir bol bol sulayın. Alt deliklerden süzülüp çıkan su ile birlikte toprağın kökleri yakıcı çürütücü özelliği gider. Sonra toprak biraz kuruduğu zaman yaprak güzelini o toprağa ekersiniz. Bundan sonra bitkilerinize saksı toprak değişimini ilkbaharın serin günleri tamamen geride kaldığı zaman, pencereleri rahatça açıp onlara ılık hava akımları sağlayabileceğiniz günlerde yapın. Çünkü ılık hava akımları sayesinde tepeden tırnağa iyice aktifleşmiş olup köklerini hızla yenileyebiliyorlar.

  3. Zeynep, İstanbul dedi ki:

    Yaprak güzeli çiçeğimin yaprakları bir hafta içinde küsmüş gibi içine kapandı. Camın önünde direkt güneş ışığı almadan duruyordu. Şimdi belki toplanır diye direkt güneş ışığı alan yere koydum. Ne yapmam lazım?
    ***
    Ani ve hızlı bir soğuma oldu ise köklerin hassas emici uçlarını toprak yakmıştır. Evde ısı dengesizlikleri oluyorsa kötü. Bir iki gün izleyin. Hiç bir canlanma olmazsa kökler canlanmıyor, çürüme ilerliyor demektir. Dallarından kesip suya koyun. Köklendikten sonra daha süzek, daha havadar ve kumlu bir toprağa dikin.

  4. Özlem, İstanbul dedi ki:

    Yaprak güzeli çiçeğimi alalı iki hafta kadar oluyor. Fakat son bir haftadır yaprakları dökülmeye başladı. Bu sabah uyandığımda ise bütün dallar bayılmış gibi saksıdan aşağıya sarkıyordu. Canlandırmak için ne yapabiliriz?
    ***
    Sıcak seralardan serine çıkan bitkilerin kökleri hemen çürür. Kullandıkları toprağın etkisi de var. Hemen şimdi acilen topraktan çıkarıp köklerinin çoğunu kesin. Çürüme bitkinin dip kısmına ilerlemişse orayı da kesin. Sonra yeniden köklenene kadar suda bekletin.

  5. Arda, Adana dedi ki:

    Ben yokken annem yaprak güzelimi güneş alsın diye dışarı çıkarmış. Şimdi gördüm ama iş işten geçmişti. Yapraklari baştan aşağı buruşmuş ve aşağı doğru eğilmiş. Eski yerine geri aldım. Acaba düzelir mi? Ne yapmalıyım?
    ***
    Sıcak eve alışık bitkileri kim havalansın diye evden daha serin dış ortama koyarsa hemen anında kökleri çürüyor. Bu tür sorunlarla bana çözüm danışan çok. Yaprak güzeli için yapacağınız en iyi şey sağlam dallarından kesip alın ve suda köklendirin. Saksıdakini yine dışarıya koyun. Evde durması artık bir şey değiştirmez. Yaşayacağı varsa yaşar.

  6. Dilek dedi ki:

    Yaprak güzeli balkonda mı salonumda mı tutmalıyım?
    ***
    Sıcak eve alışık bitkileri bu kadar erken dışarıya çıkarırsanız anında kökleri çürüyor haberiniz olsun.

  7. Elif, Sakarya dedi ki:

    Yaprak güzelimi başkasından çoğaltarak aldım. Gövdesi odunsu yapı oldu ve yapraklar sadece gövdenin üst kısmında yani ucunda kaldı. Nasıl gövdesini yapraklandırabilirim?
    ***
    Sıcak yetersizliğinden dolayı böyle oluyor. Daha fazla güneş ve hava akımları alacağı bir pencere yanında tutun. Ya da mayıs ortasına doğru sürekli dışarıda tutmaya başlayın. Sıcak hava akımları etkisiyle yer yerinden fazlasıyla filizlenir.

  8. Makbule, Karaman dedi ki:

    Yaprak güzelimi dallarından saksılara ektim. Üçü de boyunlarını büktü ve yaprakları soldu. Öldüler mi yoksa beklemeli miyim?
    ***
    Hep böyle olur. En geç 10 gün içinde canlanırlar. Ama eğer toprak uygun değilse iki üç günde çürürler. Yani bekleyin. Diplerini kontrol edin. Kararma, çürüme olmuyorsa köklenecekleri kesindir.

  9. Meryem, Eskişehir dedi ki:

    Tohumdan yetiştirdiğim yaprak güzeli çok güzel gelişti. Elimin büyüklüğünde yaprakları oldu. Çiçeğe durdu. Tepe çeliğindekini yok ettim. Yan dalının çiçeğini bıraktım. Çiçek açtı. Çiçekleri dökülmeye başladı. Benim sorum tohumlarını göremiyorum. Aslında bilmiyorum tohumu nasıl alınır. Bir de açmasına izin verdiğim için ölecek mi acaba. Diğer çiçeklerini çıkmaya başlayınca yok edeceğim.
    ***
    Bu kadar çiçeklenmeden ölmez merak etmeyin. Hem tohum almaya da gerek yok. Dallarından fazlalıkları kesip toprağa dikerseniz birkaç gün pörsümüş durur ama hızla köklenip canlanırlar. Tohumlar solan çiçeklerin yerinde oluşan pirinç tanesinden az büyük mini sürahi benzeri kılıflar içinde oluşur. Tamamen kurudukları zaman o mini sürahicikleri ters çevirmeden alın. Ters çevirince tohumlar dökülebilir. İçlerindeki tohumlar çok küçük ve siyah renklidir.

  10. Sümeyye, Konya dedi ki:

    Yaprağı güzel çiçeğimin boyu 130 santim oldu. Uzamaya devam ediyor. Yan dal az verdi. Ortasından kesip tekrar diksem olur mu?
    ***
    Dip kısmı atacak mısınız? Esas önemli olan yeri dip kısmıdır. İstediğiniz boyda kısaltın. Daha güneşli yerde tutun. Böylece birçok dallar uzatır.

  11. Aslı, Hatay dedi ki:

    Çiçeğimi bugün balkona dışarıya çıkardım. Hava çok rüzgarlıydı. Dalları soldu gibi oldu, eğildi. Ne yapmam gerekiyor?
    ***
    O halde tekrar eski yerine götürün. Bir daha da çıkarmayın. Evde güzel gelişiyorsa bırakın evde dursun. Evde mutlu değilse o halde bırakın balkonda kalsın. Zamanla alışır.

  12. Betül G. -İstanbul dedi ki:

    Yaprak güzelim çok güzel büyüdü fakat dalları yere doğru sarkıyor. Ne yapmalıyım?
    ***
    Değnekle bağlayın. Ya da sarkanları budayın.

  13. Pınar, İzmir dedi ki:

    Kolyozumu nisan ayında küçük bir fide olarak aldım. 10 gün öncesine kadar güzel gelişiyordu. Birden yaprakları yumuşayıp dökülmeye başladı. Sorun var mı diye toprağı biraz eşeledim. Kökler güzel gelişmiş. Ama hiç yaprak kalmadı. Aldığımdan beri yarı gölge balkonda. Hava ısındı diye mi böyle oldu acaba? İçeri mi almam gerek?
    ***
    Elbette yaz sıcaklarında az güneş daha iyi olur ama problem güneşten değil toprağından ve yanlış sulamalarınızdan kaynaklanıyordur. Benim yaprak güzeli batı cephe balkonda direkt güneş altında adeta pişiyor ama son derece sağlıklı. Didim ile İzmir ikliminin hemen hemen aynı olduğunu düşünürsek siz suçu toprakta arayın. Kökleri şimdiye kadar epey çoğalmış olabilir ama artık çürümüşlerdir. Yaprakların yumuşaması, kuruması, dökülmesi bundan kaynaklanır. Henüz çürümemiş dalları varsa onlardan alıp suda bekletin. Köklenme başlar başlamaz, 1cm bile uzamadan önce temiz ve uygun bir toprağa dikmelisiniz. Şurayı da okuyun: Yaygın ve öldürücü sulama hatası

  14. Mehmet, Ankara dedi ki:

    Bir akrabamın yaprak güzelinden iki adet çelik aldım. Güzel köklendirdim ve ektim. Tuttular yeni filizler vermeye başladı. Yapraklarında sanki kürdan saplamış gibi küçük delikler meydana gelmeye başladı. Herhangi bir böcek bit göremedim. Sağlığı da yerinde ama ne yapmalıyım normal mi bu delikler?
    ***
    Kesin tırtıl vardır. Kelebek yumurtlamıştır. Yaprakların alt taraflarına yumurtalarını yapıştırırlar. Tırtıllar ilkin iğne ucu kadar küçük olduğu için dikkatle bakmazsanız göremezsiniz. Çok hızlı büyürler. Nasılsa görürsünüz. Hepsini temizleyin.

  15. Ünal, Ankara dedi ki:

    Altı ay önce satın aldığım yeşil/sarı, daha doğrusu açık yeşil renkli kolyosumun son bir iki haftadan beri hemen her gün bir yaprağı açık sarı/beyaz renk aldıktan sonra düşüyor. Çare?
    ***
    Yapraklarında fıstık yeşili tonlar hakim olan yaprak güzeli sıcak yer ve güneş istiyor. Yaz sonundan sonra havaların serinlemesiyle beraber kötüleşirler. Kökleri de fazlaca hassastır. Fazla serin veya soğuk toprakta çürüyorlar. Yani çaresi sıcak havadır.


Sorunuzu / Yorumunuzu Aşağıya Yazabilirsiniz.

Lütfen sorunuzu konu ile ilgili sayfaya yazmaya gayret edin.

Sorunuzu/Yorumunuzu yazın:

Sorunuz cevabımla birlikte 1 veya birkaç saat içinde burada görünür olacaktır. Lütfen ara sıra kontrol edin.