Ficus (İncir, kauçuk) türlerinin çoğaltma yöntemleri

Bildiğimiz İncir ağacı (Ficus carica) salon-ofis süs bitkilerinden benjamin ve kauçuk ile aynı cinstendir. Bütün bu türler Ficus cinsini oluşturur. Burada konu Ficus türlerinin (ve dolayısıyla incir ağacının) üretimi, çoğaltılmasıdır.

rss

Her Ficus türünün dalları kolayca köklenmiyor. Her tür için püf noktalarını bilmek lazım. Burada çok genel ifadelerle en kolay yollarını anlatmaya çalıştım.

Tohumla üretime pek başvurulmaz. Çünkü zor ve zahmetlidir. Ayrıca tohumdan yetiştirilen incir ağaçlarının meyve verecek olgunluğa gelmeleri uzun yıllar sürer. Ama çelikle üretirseniz çok küçükken bile meyve verebilir. Tohumla üretimi daha aşağıda anlattım.

Çelikle üretim

İncir ağacının çelikle çoğaltılması1) » Olgun dal çeliği sonbahar sonu – kış sonu arasında açık havada başlatılır. Çeliklerin uzunluğu Ficus türüne göre değişir. Benjamin gibi ince dallılar  12-15cm, kauçuk ve incir gibi kalın dallılar 20-30cm uzunlukta olacak. Dalların tamamen olgunlaşmış ama 3 yaşından fazla olmaması önemlidir. Kışı dışarda soğukta toprağa dikili olarak geçiren çelikler bahar geldiğinde köklenip büyürler. Bu usul her Ficus türüne her bölgede uygun değildir. İncir ağaçlarının kışın zarar görmediği yerlerde incirlere, kauçuk ve sokak benjamininin kışa dayanabildiği Akdeniz kıyı kesimlerimizde bu türlere uygulanabilir.

2) Yarı olgun dal çeliği yöntemiyle, ama yarı olgun değil tam olgun uç dallarından alınır. »Yarı olgun dal çeliği sayfamdaki usulle (kapalı, havası %100 nemli ortamda ve biraz sıcak tutularak) köklendirilir.

Çelikleri kestiğinizde beyaz süt (lateks) akar. Suya tutup yıkayın. Kesik yerlerin kuruması için 1-2 saat açıkta bekletin.

Bu usul benjamin, sokak benjamini ve Ginseng Ficus denen sokak benjamininin bonsailerinde çok uygulanır.

Kauçuk için de uygun. Kauçukta dalın yarı olgunlaşmış ve 4 boğumlu olması yeterli. Hatta yapraklı kauçuk dalları (biraz yaşlı olsalar bile) dilim dilim tek boğumlu parçalara ayrılarak, her dilimde bir yaprak olacak şekilde bile köklendirilebiliyor. Bunlar filizlenip hızla büyür.

Ficus türlerinde çelikle çoğaltmaDiğer ince dallı Ficuslarda ise çelikler tam olgunlaşmış, uçları yapraklı, ortalama 8cm dallardan yapılır. Sadece tepede üç yaprak bırakılır. Bu ince dallı, küçük yapraklı Ficusları daha fazla yapraklı, daha uzun, hatta çatallı dallarla da deneyebilirsiniz ama köklenmeleri biraz zor olabilir.

Benjamin gibi ince dallılarda 6-8cm kadar uzunluğunda kalınca bir dal, ince ve yapraklı bir yan dalı olması şartıyla  kesilip bu şekilde de köklendirilebilir.

İncirin henüz yeşil ama iyice sertleşmiş dallarından yine bu usulle deneyebilirsiniz. Uzun bir dal 15cm uzunluklarında iki üç parçaya bölünebilir. Her parçada bir yaprak kalmalı. Onu da çepeçevre kırparak küçültmelisiniz ki fazla su kaybı olmasın.

Yarı olgun dal çeliği yönteminde Ficus çeliklerinin köklenmeleri 1 ay ile 2,5 ay arasında değişir.

3) » Suda köklendirerek çoğaltmanın Ficus türlerinde pek garantisi yok ama genelde oluyor.

Ficus kök çeliği4) Kök çeliği sayfasında anlattığım usulden biraz farklı bir yolla (yani kış uykusu zamanında uygulamak gerekmiyor) kök çeliğiyle çoğaltma yapabilirsiniz. Kök kalınlığı en az kurşun kalem kadar olacak. Kökün üst kısmını 1-2cm dışarda kalacak şekilde dikin. Sonra 2. maddedeki ‘kapalı’ yolla devam edin. Yandaki resimde gördüğünüz gibi bu usulle ilginç bonsai görünümlü şeyler yapmak mümkün. Bunun için ise kökün görselliğine dikkat etmek ve uygun derinlikte dikmek gerekiyor. Akdeniz kıyı kesimlerinde koca ağaç olan sokak benjaminlerinin dibini kazarak kök parçaları alabilir ve yandaki resimdeki gibi ilginç bonsailer yapabilirsiniz. Bir iki parça kök almak koca ağaca zarar vermez.

Daldırma

İki çeşit daldırma var. Biri ‘basit daldırma’dır. İlkbaharda, incir ağacının toprağa yakın, çak kalın olmayan, esnek bir dalını eğin. Bunun bir kısmı 15cm gibi derinde toprak altında kalacak. O kısmın kabuğunu biraz yaralayın. Sonra gömün. Topraktan kurtulmasın diye üstüne ağır bir taş koyun. 1 yıl sonra ilkbahar başında sökün. köklenmiş yeriyle birlikte kesip alın. İstediğiniz yere dikin.

Diğer, ‘havai daldırma’ usulüyle yani ağacın üstünde bir dalı sphagnum yosunuyla sarıp köklendirmek zor iş. Bonsai meraklıları kısa sürede dallı budaklı minyatür ağaç görünümlü bonsai elde etmek için bu yola başvurur. Profesyonel bilgi ve özel köklendirme hormonları gerektirir. Onların havai daldırma usulünde kendi köklendirme yolları var. Burada ben tavsiye etmiyorum.

Aşı

İncirlerde aşı ilkbaharda, ağaç henüz uyanmadan yapılır. Amaç ya aynı ağaç üzerine farklı dalları aşılayarak aynı ağaçta iki-üç ayrı incir meyveleri elde etmektir ya da kökleri her toprağa uymayan incirleri kök hassaslığı sorunu olmayan incirlere aşılamaktır. 1 yaşındaki dal kış ortasında kesilerek alınır. Hafif ıslatılmış sphagnum yosunu ya da ıslatılmış perlitle naylona sarılıp buzdolabına konur. İlkbahar geldiğinde aşı yapılır. Dilcikli aşı gibi aşılar uygundur. Göz aşısı hariç.

İnce dallı Ficuslarda aşı için kış ortasında dal alıp buzdolabında saklamak filan gerekmez. Hatta mevsim de öneli değil. Bunlarda aşının tutması daha kolaydır. Sadece aşılanan kısma poşet geçirip birkaç hafta kapalı tutmak ve bu süreçte direkt güneşten korumak gerekiyor.

Ginseng Ficus bonzaisinde kalın kökler üzerine ince dalları aşılarlar. Üretimden sayılmaz. Kolaya kaçılan bir bonsai taktiğidir. Bu yolla seri üretim(!) bonsailer yapılır. Bonsai kalitesi, sanatsal özelliği, estetik görünümü sıfırdır.

Tohumla üretim

Türkiye şartlarında incir dışındaki diğer Ficus’lar meyve verseler de genellikle çekirdekleri işe yaramaz. Çünkü İncir dahil tüm Ficus türü ağaçları ya dişidir ya erkektir. Dişi ağaçların yakınlarında erkek ağaçlar yoksa çimlenebilir tohum oluşturamazlar.

Tohumla çoğaltma biraz zor. Yukarda dediğim gibi çelikle üretim hem kolay hem daha verimli sonuç veriyorken tohumla üretim abestir. Ancak yeni hibrit gibi çeşitler elde etmek için başvurulabilir. Ya da bonsai için tavsiye edilmiş Ficus tohumları almışsanız aşağıdaki yolu izleyin.

Çekirdeklerin çimlenmesi hem esintili hem çok nemli ortamda mümkündür.

Tohumları ekeceğiniz kasa, saksı vs. kap içini yarı yarıya perlit ile karıştırılmış Humuslu doğal gerçek toprakla ya da güvenenilir marka özel çimlendirme toprağıyla doldurun. Biraz bastırın. Sonra sulayın. Suyu emdikten sonra üst yüzey daha da sertleşmiş olur. Tohumların gömülme riski kalkar. Sonra üst yüzeyi çok ince bir tabaka ponza taşı ile örtün. Hatta tek tabaka ponza taşları serili olsun. Sonra tohumları serpin. Taşların arasında kaybolacaklar. Su fısfıslama aletiyle bol bol su fısfıslayın. Dışarda açık havada, esintili bir yerde bekletin. Sulamaları taşların üstüne ara sıra su fısfıslayarak yapın. Başka türlü sularsanız suyun kuvvetiyle tohumlar derinlere gömülebilir. Taşlar uzun süre kupkuru kalmayacak şekilde su fısfıslamalara devam edin.

Hava çok sıcak gidiyorsa ya da bulunduğunuz yerin havası fazla kuru ise gündüz boyu hava almayacak şekilde üstünü naylonla kaplayın. Geceleri sabaha kadar açık kalmalı.

Bir-iki ay içinde taşların arasından yeşil yaprakçıklar görünür. Mini fidanlar 4 yapraklı olduktan sonra söküp çok havadar toprak karışımı doldurduğunuz fincan saksılara dikin. Toprağı yarı yarıya perlitle veya kuvars kumuyla karıştırın. 1 yaşını aştıklarında artık toprağın bu kadar aşırı havadar olmasına gerek yok.

'Ficus (İncir, kauçuk) türlerinin çoğaltma yöntemleri' hakkında sorular, açıklamalar

  1. Fatma, Antalya says:

    Yaklaşık 3 aydır kauçuğu suda tutuyorum. Köklenmedi. Ne yapmalıyım?
    ***
    Ponza taşı veya perlit bulun (bulamazsanız kum da olur). Bunu toprakla yarı yarıya miktarlarda iyice karıştırın. Saksıya doldurup sulayın. Birkaç gün sonra ıslaklığı azalınca kauçuğu içine dikin. Sulamayın. Saksısıyla beraber hava almayacağı şekilde naylon geçirin. Güneş alacağı bir pencere önünde tutun. Hızlı bir gelişme göreceksiniz ama bu köklendiği anlama gelmez. Toprak fazlaca nem kaybetmedikçe sulamayın. 1,5-2 ay kapalı tutacaksınız. Bu süre içinde anca köklenir. Kış güneşinin zararı olmaz. Bu işi diğer zamanlarda yaparsanız direkt güneş kapalı naylon içindeki bitkiyi pişirir. Yani diğer zamanlarda direkt güneş almayacağı yerde tutmalısınız ama şimdi direkt güneş alması gerekiyor.

Sorunuzu / Yorumunuzu Aşağıya Yazabilirsiniz.
Lütfen yazı dili kurallarına saygılı olalım.

(Yazamıyorsanız Mozilladan deği Google Chrome ile giriş yapın.)

Aşağıdaki işlemde eksik rakamı yazın. *