Calendula officinalis, aynı safa papatyası

Portakal nergisi, aynı safa ve susi gibi farklı yöresel ismi olan Calendula officinalis orta irilikte turuncu ve sarı renklerde papatyalar açar. Serin ayları sever.

Aynısafa Asteraceae (Papatyagiller) familyasındandır. Anavatanı Avrupa kıtasının güney kesimleridir. Süs bitkisi olarak yetiştirildiği pekçok yerde doğal bitki örtüsüne karışmıştır.

Calendula officinalis (aynısafa)

Calendula officinalis (aynısafa)

Aynısafa (çiçekleri açısından) sabit özellikli bir papatya değildir. Yalınkat ve katmerli çiçek açan çeşitlere ayrıldığı gibi çiçek rengi de her nesil her yeni bir bireyde farklı olabilir. Bir çiçekten tohum alıp ektiğinizde yeni oluşan aynısafalarda çeşitlilik ortaya çıkar. Tam turuncu, tam sarı, sarı-turuncu arasında çeşitli sarı tonları, açık sarı ve soluk sarı renklerde çiçek açan birçok özellik gösterebilirler. Çiçeğin orta bölgesi siyaha yakın koyu renkte olabilir. Daha az koyu olabilir veya hiç koyu olmayabilir. Aynısafanın pekçok kültivarları türetilmiştir. Bunların bazıları nesilden nesile farklılaşabilir ama temel kültivar özelliklerini korurlar.

Boyu yetiştiği yerin şartlarına, iklim özelliklerine ve mevsimlere göre değişir. Mesela Akdeniz ikliminde sonbahar sonuna doğru çiçeklenmeye başladığında boyu 15cm ile 30cm arasında değişir ve kış boyu da aynen böyle devam eder. Ama ilkbaharda coşarak daha fazla dallanırken boyları 60cm’yi aşabiliyor.

Tohumlarıyla yetiştirilir: Deniz seviyesinde, deniz etkisindeki bölgelerde tohumlar ya yaz sonunda ya da kış sonunda ekilmelidir. Yüksek rakım ve karasal iklim bölgelerinde ise tohumları ilkbahar başında ekilmelidir. Tohumları toprağa serpip üstlerine belli belirsiz hafifçe toprak serpin ve sulayın. Bir iki hafta içinde mini fideler oluşur. 6-7cm kadar geliştiklerinde sökerek esas yerlerine dikin. Bahçede 30-40cm ara ile, saksıda ise 15cm ara ile dikebilirsiniz.

Kış soğuklarına dayanıklılıkları hakkında kesin bilgi bulamadım. Fakat kendi gözlemlerime göre diyebilirim ki aynısafa papatyaları Akdeniz ikliminde kış boyunca 2 veya 3 defa olabilen hafif don olaylarına kesinlikle tam dayanıklıdır ve gelişime, çiçeklenmeye hasarsız devam ederler. -5C derece soğuğa kadar hiç bir sorun yok. O halde -12C dereceye kadar yıpranarak dayanabileceklerini düşünüyorum. Don olaylarını atlatırlarsa kış sonundan itibaren gelişimleri kat kat hızlanır.

Güneş ihtiyacı yüksek olduğu söylense de o kadar değil. Yarı güneşli ve az güneşli yerlerde de gayet iyi gelişip çiçeklenirler. Sadece koyu gölge uygun değildir.

Hem bahçelerde hem balkon saksı bitkisi olarak yetiştirilir. Sıcak yaz aylarını sevmez. Ancak yaz ayları serin geçen yerlerde aynısafalar yaz boyunca güzelce çiçeklenmeye devam eder. Kışın -10C dereceden daha fazla soğuk olabilen bölgelerde aynı safa tohumları en son don olayları ne zaman oluyorsa o günlerde ekilmelidir.

Akdeniz iklimi olan bölgelerde aynısafa tohumlarını yaz sonunda, şiddetli sıcaklar dönemi geçince ekseniz daha iyi olur. Sonbahardan ilkbahar sonuna kadar kesintisiz çiçek açarlar. Kış sonuna doğru fazlaca coşarlar. Yaza doğru sıcakların artmasıyla kötüleşmeye başladıklarında dipten kesebilirsiniz (yoksa zaten kötüleşmeleri artarak devam eder). Yazın hayatta kalıp kalmamaları hiç belli olmaz.

Dolayısıyla, aynısafa Akdeniz ikliminde serin ayların mevsimlik bitkisi, karasal iklimde ise ilkbahar ve yaz aylarının mevsimlik bitkisi olarak yetiştirilebilir uyumluluklara sahiptir.

Çabuk tohum oluştururlar. Çiçekleri solana kadar tohumlar neredeyse yeterince olgunlaşmış gibidir. Çiçekler solunca tohumların gelişimleri hızla tamamlanır ve hızla kuruyarak dökülürler. Çevreye dökülen tohumlar kendiliklerinden çimlenir. Bahçede bir yere aynısafa dikerseniz çiçeklendikten bir iki ay sonra çevresinde pekçok yeni fideler bittiğini görürsünüz.

Güzel görünüm için solmaya başlamış çiçekleri hemen kesin. Dalları hep kontrol edin. Çiçeksiz, tomurcuksuz, filizsiz dalları kesin. Böylece aynısafa papatyaları güzel görünümlü olarak ve çiçeklenmeye daha hevesli olarak gelişime devam ederler.

Kesme çiçekçiliğe uygun türlerdendir. Bu amaçla yetiştiriciliği yapılacaksa fideler ortalama 35cm aralıklarla dikilmeli ve iyi bakılmalıdır. Bahçelerde özenli bakıma iyi cevap verir. Emekleri asla boşa çıkarmaz. Sadece yukarıda anlattığım gibi iklim şartlarına göre yetiştirme zamanını iyi belirlemelisiniz.

Yenebilir. Çiçekleri salatalarda kullanılır. Safran yerine kullanıldığı da olur.

Bahçelerde toprak seçmez. Eğer suyu iyi geçiren ve besleyici toprakta yetiştirirseniz daha güzel gelişir. En iyi gelişim göstereceği toprak hafif asitli ve nötr olup biraz da kumlu olmalı.

Zararlıları: Lahana kelebekleri (tırtılları) ve beyaz sinekler yaz ve sonbahar aylarında zarar verebilir. Diğer aylarda sorun yok.

Bahçeniz varsa ve hiç aynısafa (Calendula officinalis) yetiştirmemişseniz mutlaka deneyin.

Yazar: Erdal Yüksel

Kategori: Bahçe / Balkon Süs Bitkileri

Etiketler: | | |



Sorunuzu / Yorumunuzu Aşağıya Yazabilirsiniz.
Lütfen yazı dili kurallarına saygılı olalım.


(Yazamıyorsanız Mozilladan deği Google Chrome ile giriş yapın.)