Portakal ağacı, Citrus × sinensis

Meyvesi en çok tüketilen ağaç türlerinin başta gelenlerinden biri portakal ağacıdır. Önemli tarım bitkilerindendir. Meyveleri lezzetlidir ama sadece zevk için değil C vitamini zengini olduğu için yenir. Kış aylarında portakala rağbet fazladır.

Portakal ağacı hakkında bilgiler

Portakal çiçekleri ve meyveleri (1)

Rutaceae (Sedefotugiller) familyasının Narenciye (Citrus) cinsinden olan portakal ağacı has tür bir bitki değildir. Mandalina (%58) ve Pomelo (%42) ağaçlarından türemiş bir hibrittir. Bilimsel adı Cintus × sinensis şeklinde yazılır. Fakat kendi özelliği kalıcı olmuş. Yani tohumlarıyla nesilden nesile bir has tür gibi devam etme özelliği vardır. Turunç da aynı şekilde mandalina ve pomelo arası kalıcı bir hibrittir ama gen karışımları farklıdır.

Hibrit olması insanların özel uğraşılarıyla mı yoksa doğada kendiliğinden mi oluşmuş bilinmiyor. Çünkü birkaç bin yıllık bir geçmişi vardır. Hakkında en eski yazılı bilgi Çin’de M.Ö 314 yılına aittir (2).

Portakal ağacının boyu 4m ile 10m arasında değişir. Kış soğuklarına -6C dereceye kadar dayanır (3). Kışın yapraklarını dökmez. Çok güzel kokan çiçeklerini kış sonu ile ilkbahar başı döneminde açar. Meyveleri sonbahar sonunda olgunlaşır.

Kış soğuklarına dayanıklılığı -6C, hatta -7C derece bile olsa, meyve verimi için -3C dereceden daha fazla soğuk pek uygun olmaz. İstanbul’da kuzeyli yönlerden rüzgar almayan yerlerde bütün yıl açıkta yetişmesi ve meyve vermesi mümkündür. Yani binaların güney veya güney-batı cephesinde olması şartıyla.

Portakal ağacı yetiştirme

Diğer narenciyelerden daha uzun süreli güneş ister. Aksi takdirde çiçek açmaz ve meyve vermez. Günde en az 5 saat kesintisiz direkt güneş alacağı yerde portakal yetiştirmelisiniz. Daha azı iyi değil. Zaten uzman tavsiyelerine göre “bütün gün güneş” şart. Yaz aylarında sabah 8 akşam 6 gibi düşünürsek, gün boyu 10 saat kadar kesintisiz güneş gerekli gibi bir şey. Gerçi yaz aylarında güneşli saatler daha fazladır.

Saksıda portakal yetiştirecekseniz şu sayfa rehberiniz olsun: ⇒ Saksıda narenciye problemsiz yetiştirme

Bahçede portakal ağacı yetiştirecekseniz her türlü bakım tavsiyelerim aynen limon ağacında olduğu gibidir. Bakınız: ⇒ Limon (Citrus limon) ağacı bakımında incelikler

Portakal fidanı üretimi

Tohumdan yetişen fidanları en iyi bakımla en az 6 yıl olgunluk süreci geçirmeden önce çiçek açmaz ve meyve vermez. Bu süreç duruma göre 15-20 yıla kadar da uzayabilir. Ayrıca tohumdan yetişince faklı kalitede meyve verme riski yüksektir. Bir de her toprağa uyum sağlayamama riski var. Bütün bu sebeplerden ötürü en iyi fidan üretimi yolu aşıdır.

Eğer bahçede yetiştirecekseniz portakal aşılamada en uygun narenciye fidanı turunç’tur.

Ama saksıda yetiştirecekseniz, saksı narenciyeleri hangi tür olursa olsun çok hassas bakım gerektirdiğinden dolayı kök bitkisi olacak narenciye fidanı hiç fark etmez. Mesela tohumdan kolayca yetişip hızlıca büyüyen limon fidanlarınıza portakal aşılayabilirsiniz. Tohumdan yetiştirdiğiniz her narenciye uygundur. Greyfurt, limon, portakal, mandalina..

Narenciye fidanlarına portakal aşılama

Kök bitkisi olacak fidanların özelliklerini yukarıda anlattım. Aşı olarak kullanacağınız parçayı ise olgun ve meyve veren bir portakal ağacından almanız gerekiyor. Narenciyelerde en yaygın aşı tekniği göz aşısıdır. Narenciyelere göz aşısı zamanlama ve çeşitli uygulamalar açısından profesyonellik ister (özellikle ince dallara). Oysa çok daha kolayı, hiç bilmeyenlerin bile adeta gözü kapalı gibi kolaylıkla başaracakları aşı ince kalem aşısıdır. Fidanın dış kabuğunun altına ince bir portakal dalı iliştireceksiniz. Zamanı ise, yazın felaket sıcakların olmadığı yerlerde ilkbahar ortasından yaz sonuna kadardır. Sıcak memleketlerde ise en iyi zaman 8 nisan-20 nisan arasıdır ki bu zaman aralığı aynı zamanda narenciyelere göz aşısı yapma zamanıdır. Ayrıntıları mandalina sayfamda anlatmıştım: ⇒ Narenciye fidanlarına ince kalem aşısı

Meyve hasatı

Portakal meyveleri ağacın üzerinde, dalında tam olgunlaşmadan toplanmaz. Çünkü depolarda beklerken olgunlaşması mümkün değildir. Ama meyve kabuğunun sarı veya turuncu renge dönmesini beklemeden hasat yapabilirsiniz. Yani olgunlaşma tamamlandığı halde dış kabuğun sararması biraz geç oluyor. Yeşilken hasat edilen portakalların etilen gazı ile sararmalarını sağlarlar.

Kaynaklar

1- Britannica – Orange
2- Wikipedia – Orange (fruit)
3- Daves Garden – Sweet oranga, Citrus sinensis

Yazar: Erdal Yüksel

Kategori: Meyve-Yemiş

Etiketler:


Sorunuzu / Yorumunuzu Aşağıya Yazabilirsiniz.

Lütfen sorunuzu konu ile ilgili sayfaya yazmaya gayret edin.

Sorunuzu/Yorumunuzu yazın:

Sorunuz cevabımla birlikte 1 veya birkaç saat içinde burada görünür olacaktır. Lütfen ara sıra kontrol edin.